Ördekli Hamamı harabeydi, kültür merkezi oldu

Kullanım hakkı, mülk sahibi Vakıflar Bölge Müdürlüğü’nden 20 yıllığına Osmangazi Belediyesi’ne geçen tarihi yapının restorasyonu tamamlandı. Kentin sosyal ve kültürel ihtiyaçlarını karşılayan bir mekân olarak kullanılması planlanan Ördekli Hamamı Kültür Merkezi’nin açılışını Kültür ve Turizm Bakanı Ertuğrul Günay yaptı.

Yıldırım Beyazıd döneminde inşaatına başlanan ancak yapımı 1400’lü yılların başında tamamlanabilen tarihi yapının restorasyonu 2006 yılı sonunda başlamıştı.

Tarihi yapının açılış töreninde konuşan Kültür ve Turizm Bakanı Ertuğrul Günay, 600 yıl önce yapılan ve son 150 yıldır da unutulmuş bir durumda bekleyen Ördekli Hamamı’nı kente kazandırdığı için Başkan Altepe’ye teşekkür etti. Anadolu’daki tarihsel değerlerin gün yüzüne çıkarılması konusunda önemli atılımlar gerçekleştiğini ifade eden Bakan Günay, “Unutulmuş eserleri gördüğümde üzülüyorum ama Ördekli Hamamı ve benzer çalışmaları gördüğümde de büyük bir mutluluk duyuyorum. Hayat ileriye bakarak yaşanır fakat aynı zamanda hayat geçmişe bakarak anlaşılır. Bu eserler bizim değerlerimizdir, belleğimizdir” dedi.

Açılışta konuşan Prof. Dr. Metin Sözen ise, tarihi mirasın ayağa kaldırılması noktasında Bursa’da ciddi bir hareketlenme yaşandığını söyledi. “Bu, başkent Bursa’nın asıl kimliğini bulmasıdır. Bu kent kültür öncelikli kimliğini kazanacak. Bursa’da son dönemde yapılanları yakından takip ediyor ve alkışlıyorum. Bu çalışmalar sayesinde Bursa 21. Yüzyılı oldukça doğru bir noktada karşılamıştır” dedi.

Osmangazi Belediye Başkanı Recep Altepe ise, Bursa’nın tarihi kimliğine kavuşması için tüm imkanları kullandıklarını söyledi. “Bizim en büyük sermayemiz; tarihimiz, geçmişimiz” diyen Altepe, ayağa kaldırılan eserlerde, esere ait kültürün yaşatılmaya çalışıldığını kaydetti. Altepe, “Burası da Bursa’nın ziynetleri arasında yer alan 600 yıllık bir eser. 100 yıldan fazla zamandır metruk bir vaziyette durduğu için yıllarca ‘yıkık hamam’ olarak anıldı. Şimdi kültür merkezi olarak şehre yeniden kazandırdık” dedi.

Açılış törenine, Bursa Valisi Şehabettin Harput, TKB Başkanı ve Kayseri Büyükşehir Belediye Başkanı Mehmet Özhaseki, Bursa Milletvekilleri, TKB Bursa Buluşması kapsamında kente gelen il ve ilçe belediye başkanları ile çok sayıda davetli katıldı.

Tarihi Ördekli Hamamı’nın açılışı, dev bir sanatsal organizasyonu daha Bursa’ya taşıdı. Türkiye’nin önemli ressamlarından biri olan Muzaffer Akyol, zamanın tüm izlerini üzerinde taşıyan Ördekli Hamamı’nın açılışında “ZAMANIN İZLERİ” konulu bir sergi açtı. Daha çok Anadolu kültürünü ve motiflerini tuvale yansıtan Muzaffer Akyol’un sergisi Ördekli Hamamı Kültür Merkezi’nde 25 Mayıs’a kadar açık kalacak.

METRUK HAMAM
Planı itibarıyla diğer Bursa hamamlarına benzemeyen Ördekli Hamamı, iç içe geçmiş üç-dört aşamalı odalardan oluşuyor. Erkekler ve kadınlar olmak üzere birbirine benzeyen iki bölümden oluşan Hamamın bazı kubbeleri tamamen çökmüş durumda. Yapıldıktan sonra 1496 yılında kiraya verilen, 1620 yılında halvet ve soğukluk bölümleri onarılan Ördekli Hamamı, Cumhuriyet döneminde de onarım geçirmiştir. Ancak, bir bölümü bütünüyle yıkılmış olan hamamın restorasyon çalışmalarına ara verilmiştir. Bir dönem depo olarak da kullanılan Hamam, bazı kurumların girişimlerine rağmen bugüne kadar restore edilememiş, 110 yıla yakın bir zamandır da metruk bir vaziyette beklemişti.
Osmangazi Belediyesi, mülkiyeti Vakıflar Bölge Müdürlüğü’ne ait olan tarihi yapıyı alır almaz röleve çalışmalarına başladı. Röleve ve restorasyon çalışmalarının tamamlanıp Bursa Kültür ve Tabiat Varlıkları Koruma Kurulu’na onaylatılmasının ardından restorasyon ihalesi yapıldı ve ihaleyi Marsan İnşaat firması aldı. Ördekli Hamamı restorasyonunun, bölgedeki kamulaştırma ve çevre düzenlemeleriyle birlikte Osmangazi Belediyesi’ne yaklaşık 3.5 trilyon liraya mal oldu.

KÜLTÜR MERKEZİ OLDU
Tarihi Ördekli Hamamı, restorasyonunun tamamlanmasıyla birlikte kültür merkezi haline getirildi. Toplam alanı bin 900 metrekare olan ve bin 400 metrekare kapalı alana sahip olan tarihi yapıda, biri büyük toplam 5 salon bulunuyor. Büyük salon dahil toplam 3 salon sergi salonu olarak, kalan biri toplantı salonu olarak, diğeri de çok amaçla salon olarak düzenlendi. Hamam içerisindeki hol ve odalar ise; Hat, Ebru, Minyatür ve Tezhip gibi geleneksel el sanatlarının icra edilebileceği şekilde düzenlendi. Yapı içerisinde; fuaye, depo, arşiv ve büfe gibi aksamlar da bulunuyor. Restorasyon kapsamında otopark da yapıldı.
Ördekli Kültür Merkezi, Bursaray Doğu Etabı'nın da devreye alınmasıyla çok önemli bir aktivite merkezi haline geldi. 200 kişilik 2 büyük salon ile tiyatro oyunlarının da sahnelenebileceği oditoryum tarzı bir salonun bulunduğu Ördekli Kültür Merkezi, kafeteryaları ve diğer sosyal alanlarıyla Bursalılar'ın kültürle iç içe soluklanabileceği bir mekan oldu.

TARİHİ
Yıldırım Beyazıd döneminde (1389-1402) yapımına başlanan hamam Timur’un Bursa’yı işgal etmesinden ötürü yarım kalmıştır. Çelebi Mehmed devrinde bitirilmiştir. Hamam kaynaklara göre aynı bölgede daha önce I. Murad Tarafından yaptırılan Nalıncılar hamamından sonra yaptırıldığından dolayı ‘Yeni Hamam’ ismini almış, daha sonra hamamların çoğalması ile ‘Eski Hamam’ olarak anılmaya başlamıştır. Ördekli İsminin ise içerisinde kullanılan su havuzu ve kurna yalaklarından ötürü verilmiş olabileceği kuvvetle muhtemeldir. Hamam dönemi itibariyle Bursa’da Osmanlı tarafından yaptırılan en büyük hamam özelliğini taşır.
İçerisinde külhandan gelen dumanın tabandan dolaştırılıp ardından duvarlara geçirilen bir ısıtma sistemi uygulanmıştır. Ayrıca ısıtılan su duvarlarda dolaştırılmak suretiyle iç mekânın ısıtılmasına katkıda bulunulmuştur.
Kadınlar ve Erkekler ana bölümlerinden oluşan hamam çifte hamam niteliğindedir. Soğukluk bölümü sekizgen sıcaklık bölümü ise dikdörtgen plan üzerine oturtulmuştur. Üzeri kubbeler ile örtülmüş olan yapının duvarları 3 sıra tuğla 1 sıra kesme taş ile örülmüştür. Soğukluk bölümü sekizgen sıcaklık bölümü ise dikdörtgen plan üzerine oturtulmuştur
Bursa’yı güney kuzey istikametinde kesen en önemli ve eski caddelerinden birisi olan Abdal Caddesi üzerinde yer alması ve tarihi ipek yolu deve kervanlarının geçiş yerine yakınlığından dolayı çok oldukça yoğun kullanıldığı ifade edilir.
Hamam 1855 depreminde hasar görmesinin ardında Abdal Caddesi’nin genişletilmesi uğruna kısmen yıkılmış ve günümüze değin harap bir vaziyette kalmıştır.