29 ile 'süper başkanlık' sistemi

Ömer Şahin'in haberi

Başkanlık sistemini tartışmaya açan hükümet, büyükşehirler için de yeni bir ‘başkanlık modeli’ getiriliyor. Yeni 16 ilave ile 29’a çıkarılması düşünülen büyükşehirler için ‘süper yetkilerle’ donatılmış yeni bir de belediye başkanlığı modeli hazırlandı. Bu modele göre, büyükşehirlerin sınırı ilin sınırları olacak. Beldeler mahalleye dönüşecek. İlçelerdeki imar, itfaiye, ulaşım, zabıta gibi yetkiler ise başkana geçecek. Deyim yerindeyse ilin sınırları içinde başkanın izni olmadan çivi bile çakılamayacak. Yetkilerini büyükşehre kaptıran ilçe belediyelerine ise ‘mezarlık, mezbaha, hal, köylere ulaşım’ gibi görevler kalacak. İşte tüm bu gelişmeler sonucunda başkanların seçim sistemi de değişiyor. Sadece merkezdekiler değil 29 ilin bütün seçmenleri ‘başkan’ için oy kullanacak.

Hükümetin uzun süredir üzerinde çalıştığı ‘Büyükşehirler Yasası’ sona yaklaştı. Radikal ’in ulaştığı bilgilere göre yasanın getirdiği temel değişiklikler şöyle:

13 YENİ BÜYÜKŞEHİR: Şu anda Ankara, İstanbul ve İzmir’le birlikte 16 büyükşehir bulunuyor. 2012 verilerine göre nüfusu 750 bini aşan 13 il (Muğla, Hatay, Manisa, Denizli, Şanlıurfa , Balıkesir , Kahramanmaraş, Van, Aydın, Tekirdağ, Mardin, Malatya ve Trabzon) büyükşehir olacak.

BAŞKANA ‘KADİR ABİ’ MODELİ: Yasa çıktığında 29 belediye İstanbul ve İzmit gibi olacak. Yani, büyükşehirlerin kapsamı ‘mücavir’ alan yerine ‘il sınırı’ olacak. Başkan, ilin bütününden sorumlu ve yetkili olacak. Bu illerin bütün seçmenleri büyükşehir belediye başkanlığı seçiminde oy kullanacak.

İMARDA YETKİ BAŞKANA: Büyükşehir belediyeleri ‘imar bütünlüğü’ gerekçesiyle bütün imar hareketlerinde tek yetkili oluyor. İlçe belediyeleri sadece 1/1000’lik planları yapacak. Büyükşehirin onayı olmadan imar düzenlemeleri yapılamayacak

HİZMETLER BÜYÜKŞEHİRE: Büyükşehir belediyeleri şehrin en ücra köşesine kadar götürülmesi gereken hizmetten sorumlu olacak. İmarla beraber planlama, altyapı, ulaşım koordinasyonundan büyükşehir sorumlu olacak. İlçe belediyelerinin itfaiye ve zabıta hizmeti de büyükşehir tarafından karşılanacak.

BELDELER MAHALLE OLACAK: Bu 29 büyükşehir belediyesi sınırları içerisinde kalan beldeler kapatılarak mahalleye dönüştürülecek. Beldelerde artık belediye değil muhtarlık seçimleri olacak. Büyükşehir sınırındaki köylerin mahalleye dönüştürülmesi de gündemde.

KIRSAL ALTYAPI: Büyükşehir belediyeleri, özel idarelerin yürüttüğü kırsal altyapı hizmetlerini de devralacak. Bu hizmetler büyükşehir veya bağlı kuruluşlarına bırakılacak.

İLÇEYE MEZARLIK KALDI: Yetkilerini büyük oranda kaptıracak olan ilçe belediye başkanlarına kalan yetkiler ise şöyle: Mezarlık tesis etmek ve işletmek, yolcu-yük terminali yapmak, köy-ilçe arası otobüs işletmek, mezbaha kurmak.



Başkanlık sistemi yerelden başlayacak
İdari yapı ile yasalarda bir dizi değişiklik gerektiren başkanlık sisteminin anayasaya girmesi şu aşamada zor görülüyor. Ancak belediye başkanlarına süper yetkileri veren tasarıyı AK Parti yasalaştırmakta zorlanmayacak. Yerel yönetimlerdeki bu yetki değişiminin, ileride merkezi yönetimde de benzer bir değişimin yolunun açılmasını kolaylaştıracağı düşünülüyor.

Radikal