CIA belgelerinden çıktı: ABD gökyüzünü mü zehirledi?
ABD’de 1960’lara ait gizliliği kaldırılmış belgeler, hava modifikasyonu projelerini yeniden gündeme taşıdı. Bilim insanları komplo iddialarını reddederken, belgeler Soğuk Savaş döneminde yürütülen deneyleri doğruluyor.
ABONE OLCIA'e ait gizliliği kaldırılan belgeler, hava modifikasyonu projelerine ilişkin tartışmaları yeniden alevlendirdi.
1965 tarihli belgelerde, atmosferde kimyasal yöntemlerle hava koşullarını değiştirme fikri ve bu alandaki projelere daha fazla bütçe ayrılması gerektiği vurgulanıyor.
SOĞUK SAVAŞ’TA “HAVA KONTROLÜ” YARIŞI
Belgelerde, ABD’nin Sovyetler Birliği ile rekabet kapsamında hava kontrol teknolojileri üzerinde çalıştığı görülüyor.
Dönemin ABD Başkanı Lyndon B. Johnson’ın da projelere destek verdiği, hatta “Havayı kontrol eden dünyayı kontrol eder” şeklindeki sözleriyle bu vizyonu dile getirdiği belirtiliyor.
GERÇEK PROJELER: STORMFURY VE POPEYE
Kayıtlara göre ABD, 1960’lı yıllarda hava koşullarını değiştirmeye yönelik somut projeler yürüttü.
Project Stormfury kapsamında kasırgaların içine girilerek gümüş iyodür maddesiyle bulut tohumlama yapıldı ve fırtınaların zayıflatılması hedeflendi.
Daha sonra Vietnam Savaşı sırasında yürütülen Project Popeye ile muson yağmurlarının uzatılması amaçlandı. Bu yöntemle sel ve toprak kaymaları oluşturularak lojistik hatların zarar görmesi hedeflendi.
KOMPLO TEORİLERİ: “GÖKYÜZÜ ZEHİRLENİYOR”
Söz konusu belgeler, sosyal medyada “kimyasal izler" olarak bilinen komplo teorilerini yeniden gündeme getirdi.
Bazı kullanıcılar, uçakların atmosfere zararlı kimyasallar yayarak hava durumunu kontrol ettiğini ve insan sağlığını olumsuz etkilediğini iddia ediyor.
BİLİM İNSANLARI REDDEDİYOR
Bilim dünyasının büyük bölümü ise bu iddiaların bilimsel temeli olmadığını vurguluyor. Uzmanlara göre uçakların arkasında görülen beyaz izler, motorlardan çıkan su buharının yüksek irtifada donarak buz kristallerine dönüşmesiyle oluşan doğal bir süreç.
Belgelerde kullanılan kimyasalların detayları net olarak yer almasa da Vietnam döneminde kurşun iyodür gibi maddelerin yağış artırmak amacıyla kullanıldığına dair kayıtlar bulunuyor.
Bu tür maddelerin insan sağlığı üzerindeki etkileri ise ayrı bir tartışma konusu olmaya devam ediyor.
GERÇEK PROJELER, TARTIŞMALI YORUMLAR
Uzmanlara göre, Soğuk Savaş döneminde hava modifikasyonu üzerine çalışmalar yapıldığı açık olsa da bu projelerin günümüzde “küresel ölçekte gizli bir kontrol mekanizmasına” dönüştüğü iddiaları kanıtlanmış değil.