Ortalama yaşam süresi, pandemi öncesini yakaladı!

BM Dünya Sağlık Örgütü’ne (World Health Organization-WHO) göre, ortalama yaşam süresi 2023 yılında 73,3 yıla ulaşarak 2019 yılında kaydedilen 73,4 yıla yaklaştı.

DSÖ Veri, Dijital Sağlık, Analitik ve Yapay Zeka Departmanı Direktörü Dr. Alain Labrique, "Daha uzun yaşamak, halk sağlığının en büyük başarılarından biridir" dedi.

Dünya genelinde 2000-2023 yılları arasındaki ölüm ve sakatlık eğilimlerini bölge ve ülke bazında kapsayan tahminler, ulusal nüfus kayıt verileri ve DSÖ teknik programlarının yanı sıra BM ortak kuruluşlarından elde edilen tahminler de dahil olmak üzere çeşitli kaynaklara dayanıyor.

Sağlıklı yaşam beklentisi (insanların sağlıklı bir şekilde yaşadığı yıllar) daha yavaş bir toparlanma göstererek 2023'te 62,8 yıla ulaştı ve 2019 seviyesinin hala 0,4 yıl altında kaldı.

Dr. Labrique, "Bir sonraki zorluk, bu ek yılların sağlıklı bir şekilde geçirilmesini sağlamak ve sağlık sistemlerinin nüfusun değişen ihtiyaçlarına yanıt verebilecek şekilde donatılmasını güvence altına almaktır" dedi.

Düşük gelirli ülkeler için dönüm noktası

Tahminler ayrıca insanların ölüm nedenlerinde uzun vadeli bir değişime işaret ediyor.

2023 yılında ilk kez, bulaşıcı hastalıklar (bir insandan veya hayvandan diğerine veya bir yüzeyden insana bulaşan hastalıklar) düşük gelirli ülkelerdeki tüm ölümlerin yarısından daha azını oluşturdu; bu, DSÖ'nün "küresel epidemiyolojik geçiş" olarak adlandırdığı süreçte atılan bir başka adım.

Dünya genelinde, bulaşıcı olmayan hastalıklar (BKH), 2023 yılında ölümlerin yüzde 74'üne neden oldu; bu oran 2000 yılında yüzde 58 idi ve dünyanın önde gelen 10 ölüm nedeninin sekizi BKH'lerdi.

Kalp ve damar hastalıkları, ölümlerin ve hastalık yükünün önde gelen nedeni olmaya devam ediyor. Sadece iskemik kalp hastalığı bile 2023 yılında yaklaşık 9,5 milyon ölüme ve 210 milyon yıllık sağlıklı yaşam kaybına neden olmuştu.

Dünyanın birçok bölgesinde 2000 yılından bu yana bu yükün azaltılmasında önemli ilerlemeler kaydedilmiş olsa da, Batı Pasifik ve Güneydoğu Asya bölgelerinde bireysel risk artmış ve bu da süregelen eşitsizlikleri ortaya koydu.

Demansın artan yükü
Diğer kronik hastalıklar da giderek daha yaygın hale geliyor. Demans, 2000 yılında küresel olarak 19. sırada yer alan ölüm nedeni iken, 2023 yılında 5. sıraya yükseldi ve bu süre zarfında demans kaynaklı ölümler üç katına çıktı.

Özellikle Güneydoğu Asya'da, diyabetten ölüm riski de 2000 yılından bu yana önemli ölçüde arttı.

2019 ile 2023 yılları arasında, küresel ölçekte yaşa göre standardize edilmiş “sağlıklı yaşam” kaybı oranı, depresif bozukluklar için yaklaşık yüzde 20, anksiyete bozuklukları için ise yaklaşık yüzde 45 oranında arttı.

Uyuşturucu kullanım bozuklukları söz konusu olduğunda, 2000 ile 2023 yılları arasında ölüm riski ve kaybedilen sağlıklı yaşam sürelerinde en büyük artışlar Amerika kıtasında kaydedilirken, Batı Pasifik'te önemli düşüşler görüldü.

Teşhis, tedaviye işaret ediyor
Dr. Labrique, “Bu tahminlerin değeri sadece rakamlarda değil. Ölüm nedenlerinin ve hastalık yükünün zaman içinde ve farklı popülasyonlarda nasıl değiştiğini göstererek, ülkelerin sağlık politikalarını ve önceliklerini şekillendirmelerine yardımcı olacak kanıtlar sunuyorlar.” ifadelerini kullandı.