Akaryakıtta fahiş fiyat artışına fren: Eşel mobil sistemi nedir?
Uluslararası petrol fiyatlarındaki hızlı yükseliş ve döviz kurlarındaki artış nedeniyle motorine beklenen önemli bir zam gündeme gelmişti. Ancak hükümet, bu durumu hafifletmek amacıyla Eşel Mobil Sistemi'ni yeniden devreye aldı. Resmi Gazete'de yayımlanan Cumhurbaşkanı Kararı ile sistem devreye alındı. Peki, Eşel mobil sistemi nedir?
ABONE OLABD ve İsrail'in İran'a yönelik saldırıları sonrası küresel piyasalarda petrol fiyatlarının ani tırmanış göstermesiyle birlikte Eşel mobil sistemi tetiklendi.
Beklenen yaklaşık 6,69 TL'lik motorin zammı, eşel mobil uygulaması sayesinde büyük oranda absorbe edildi. Vatandaşlar artık bu artışın yalnızca dörtte biri kadar, yani yaklaşık 1,67 TL civarında bir fark hissedecek.
Sistem, 2 Mart 2026 tarihi esas alınarak devreye girmiştir. Bu tarihten itibaren, bazı akaryakıt ürünlerinin (benzin, motorin ve LPG gibi) rafineri çıkış fiyatlarında uluslararası petrol fiyatları veya döviz kuru kaynaklı artış meydana gelmesi durumunda, söz konusu artışın yüzde 75’ine kadar olan kısmı Özel Tüketim Vergisi (ÖTV) indirimi yoluyla karşılanacaktır.
EŞEL MOBİL SİSTEMİ NEDİR VE NASIL İŞLER?
Eşel Mobil Sistemi, akaryakıt fiyatlarında uluslararası petrol fiyatları veya döviz kuru kaynaklı ani ve keskin yükselişlerin doğrudan tüketiciye yansımasını önleyen bir vergi düzenleme mekanizmasıdır.
Sistem devredeyken, olası fiyat artışlarının büyük kısmı Özel Tüketim Vergisi (ÖTV) kaleminden karşılanıyor.
Örneğin, motorin fiyatında (vergiler hariç) 1 TL'lik bir artış oluşursa, bunun yüzde 75'i kadar ÖTV indirimi yapılarak pompa fiyatındaki yansıma minimuma indiriliyor. Tersine, fiyatlarda düşüş yaşanırsa ÖTV kısmen artırılabiliyor ve Hazine bu şekilde denge sağlıyor.
Böylece enflasyon üzerindeki baskı azaltılıyor, tüketicinin alım gücü korunuyor ve ani şoklar hafifletiliyor.
YAPILABİLECEK EN YÜKSEK İNDİRİMLER BELLİ OLDU
Yeni sistemde 2 Mart 2026 tarihi referans noktası olarak kabul edilmiştir. Bu tarihten sonra, benzin, motorin ve LPG gibi bazı akaryakıt ürünlerinin rafineri çıkış fiyatlarında uluslararası petrol fiyatları veya döviz kuru kaynaklı artış yaşanması halinde:
Artış miktarının en fazla yüzde 75'i kadar ilgili ürünlerin ÖTV tutarı indirilebilecek.
Bu çerçevede, devletin feragat edebileceği (yani en yüksek seviyede uygulanabilecek) ÖTV indirim limitleri şu şekildedir:
-
Benzin (litre başına): 14,8277 TL
-
Motorin (litre başına): 13,9006 TL
-
LPG (kilogram başına): 11,3830 TL