Körfez ülkelerinde kriz büyüyor! Kapalı hava sahası petrol ihracatı ekonomiye neşter vurdu
ABD ve İsrail’in İran’a saldırması, Körfez ülkelerinin ekonomilerine darbe üstüne darbe indirdi. Sınırlı geçişe tabi tutulan Hürmüz Boğazı, kapatılan hava sahası turizm gelirlerine neşter vurdu.
ABONE OL-
Haber7-ÖZEL
28 Şubat tarihinde ABD ve İsrail’in İran’a yönelik ortak hava saldırısının ardından Orta Doğu'da yaşanan çatışmalar, uluslararası ziyaretçi trafiğine neşter vurdu. Küresel seyahatte hayati bir rol oynayan Orta Doğu’da Dünya Seyahat ve Turizm Konseyi (WTTC) verilerine göre, günlük turizm gelir kaybı 600 milyon dolar seviyesine ulaştığı tahmin ediliyor. Bu verilere göre, savaşın ilk 20 gününde toplam kaybın ortalama 14 milyar dolara ulaştığı tahmin ediliyor. İran’nın çatışmaların başlamasıyla birlikte güvelik risklerinin önüne geçmek adına hava sahasını kapatması, küresel uluslararası gelen yolcuların %5'ini ve küresel uluslararası transit trafiğinin %14'ünü oluşturan bölgede pandemi sonrası en büyük krizlerden birine neden oldu.
İlk 24 saatte 3 bin 400'den fazla uçuş iptal edilirken, sonraki süreçte iptal ve ertelemeler devam etti. Avrupa merkezli hava yolu şirketleri Orta Doğu seferlerini azaltırken, birçok şirket uçuşlarını askıya aldı. Türk Hava Yolları ve Pegasus da bölgedeki riskleri göz önüne alarak operasyonlarını geçici olarak durdurdu.
Bölgede çatışmaların tırmanmasıyla birlikte operasyonel aksamalar meydana geldi. Günde ortalama 526.000 yolcuya hizmet veren Dubai, Abu Dabi, Doha ve Bahreyn gibi bölgenin en büyük havacılık merkezleri önemli ölçüde etkilendi.
Turizm sektörü, artan güvenlik kaygıları ve ulaşımda yaşanan aksaklıkların etkisiyle sert bir daralma sürecine girdi. Özellikle Dubai’de otel rezervasyonlarında dikkat çeken iptaller yaşanırken, işletmeler doluluk oranlarını koruyabilmek adına fiyat kırma yoluna gitti. Kuveyt ve Bahreyn’de turizm trafiği belirgin şekilde yavaşlarken, bazı oteller ve tesisler ülkeden ayrılmayı bekleyen yabancıların geçici konaklamasına tahsis edildi. Öte yandan Birleşik Arap Emirlikleri yönetimi, ülkede mahsur kalan turistlerin konaklama giderlerini karşılayacağını duyurarak dikkat çekti.
Çatışmalar öncesine ait verilere göre, Orta Doğu'nun 2026 yılında turizm gelirlerinden ortalama 207 milyar dolar gelir elde etmesi bekleniyordu. ABD ve İsrail’in Orta Doğu’yu yangın yerine çevirmesi, bu hedefin ciddi şekilde riske girdiğine işaret ediyor. Günlük kayıpların devam etmesi halinde bölge ülkelerinin milyarlarca dolarlık zarara uğrayacağı tahmin ediliyor. Turizme büyük yatırım yapan Suudi Arabistan’da bölgedeki yüksek tansiyonun etkisi hissediliyor. 2016 yılında daha parlak bir geleceğe doğru yola çıkmak için "Vizyon 2030" projelerini hayata geçiren ülkede hava sahası kısıtlamaları ciddi yavaşlama yaşanmasına neden oldu. Mekke ve Medine'de dahi ziyaretçi sayısında düşüş gözlemlendi.
Dünya Seyahat ve Turizm Konseyi Başkanı ve CEO'su Gloria Guevara şu ifadelere yer vedi:
“Seyahat ve Turizm, en dayanıklı sektörlerden biridir. Uluslararası ziyaretçilerin Orta Doğu genelindeki harcamalarının etkisi önemli olup, günde ortalama 600 milyon ABD doları civarındadır; ancak tarih, özellikle hükümetler otel desteği veya geri dönüş yoluyla seyahat edenleri desteklediğinde sektörün hızla toparlanabileceğini göstermektedir. Önceki krizlere ilişkin analizimiz, güvenlik olaylarının genellikle turizmde en hızlı toparlanma sürelerine yol açtığını, bazı durumlarda hükümetler ve sektör seyahat edenlerin güvenini yeniden sağlamak için birlikte çalıştığında iki ay gibi kısa bir sürede toparlanmanın gerçekleştiğini göstermektedir. WTTC, son günlerde toparlanma çabalarını desteklemek için yorulmadan çalışan hükümetleri takdir etmektedir”, “Seyahat edenlerle yeniden güven inşa etmek ve sektörün toparlanmasını desteklemek için açık iletişim, kamu ve özel sektörler arasında güçlü koordinasyon ve güvenlik ile istikrarı güçlendiren önlemler kritik öneme sahiptir.”
Çatışmaların üçüncü haftasında, Körfez ülkelerinin petrol ihracatı ciddi darbe aldı. Günlük 25.1 milyon varil seviyesinde olan ihracat, 9.7 milyon varile geriledi. Bu kesinti, enerji ihtiyacı tedarikinde modern dönemin en ağır darbesi olarak tarihe geçti.
Uzmanlardan edinilen bilgilere göre, Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri, Katar, Kuveyt, Umman, Bahreyn ve Irak'ın toplam günlük kaybı yaklaşık 2.3 milyar dolar seviyesine ulaştı. Bu zararın büyük bir kısmı petrol gelirlerindeki düşüşten kaynaklanıyor. Zararın neredeyse yarısına sahip olan Suudi Arabistan'ın günlük kaybı 1 milyar dolar civarında, BAE'nin kaybı 350 milyon dolar, Katar'ın 300 milyon dolar ve Irak'ın yaklaşık 300 milyon, Kuveyt'in günlük kaybı 200 milyon dolar, Umman ve Bahreyn'de de gelir kaynaklarında ciddi kan kaybediyor.
Arzda yaşanan kesinti, petrol piyasasında hızlı bir fiyat sıçramasını beraberinde getirdi ve varil fiyatı kısa sürede 100 dolar eşiğini aştı. Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) üyesi ülkelerin 400 milyon varillik acil rezervi piyasaya sürme kararı, yükselişi frenleyen bir adım olarak öne çıksa da küresel piyasalardaki dalgalı seyir sürüyor.