ABD'de tarihi para krizi: Trump'ın resmini taşıyan 250 dolarlık banknot için gizli baskı

Amerika Birleşik Devletleri'nde finans dünyasını ve siyaseti sarsacak nitelikte tarihi bir para krizi patlak verdi. Beyaz Saray ve Hazine Bakanlığı'ndaki üst düzey siyasi atamalıların, ülkenin para basımından sorumlu dairesi olan Gravür ve Baskı Bürosu (BEP) üzerinde, üzerinde Donald Trump'ın portresi bulunan 250 dolarlık yeni bir banknot tasarlanması için yoğun bir lobi faaliyeti yürüttüğü iddia edildi. Yasalara göre yaşayan bir kişinin paraya basılmasının kesinlikle yasak olması, kurum içinde büyük bir dirençle karşılanırken, tasarıya karşı çıkan büro direktörünün görevden alınması skandalın boyutunu gözler önüne serdi.

YÜZYILLIK YASAK DELİNMEK İSTENİYOR

ABD para birimi tarihinde yaşayan bir kişinin banknot üzerinde yer alması en son Amerikan İç Savaşı döneminde gerçekleşmişti. 1866'da, orta düzey bir Hazine bürokratının resminin 5 sentlik bir banknotta yer almasının ardından yasaklanmasından bu yana, yaşayan hiçbir kişi ABD para biriminde yer almadı. Trump'ın 250 dolarlık bir banknotta yer almasına izin verecek yasa tasarısı, ülkenin 250. yıldönümünü anmak için geçen yıl Kongre'ye sunulmuştu ancak beklemeye alındı. Washington Post’un haberine göre, ancak bu yasal engele rağmen Hazine Bakanlığı'ndaki Trump destekçisi bürokratların, yasa tasarısının geçmesini beklemeden prototip çalışmalarını hızlandırmak için kuruma baskı yaptığı belirlendi.

HAZİNE BAKANLIĞINDAN PROAKTİF HAZIRLIK AÇIKLAMASI

Söz konusu iddiaların basına sızmasının ardından Hazine Bakanlığı cephesinden konuya ilişkin resmi bir açıklama geldi. Hazine Bakanlığı sözcüsü yaptığı açıklamada, matbaanın önerilen mevzuata yanıt olarak "uygun planlama ve durum tespiti çalışmaları yürüttüğünü" belirtti. Açıklamada, "Bu yasal düzenleme yasalaşırsa, BEP, büyük ulusumuzun 250. yıldönümünü uygun şekilde anmak için 250 dolarlık hatıra banknotu üretmek üzere proaktif bir şekilde harekete geçiyor" denildi. Bu açıklama, yasa henüz Kongre'den geçmemiş olmasına rağmen arka planda ciddi bir hazırlık yürütüldüğünü resmen doğrulamış oldu.

DİRENEN DİREKTÖR GÖREVDEN ALINDI

Büro içerisinde yasalara aykırı bu talebe karşı çıkan en önemli isim, Para Basım Bürosu Direktörü Patricia Solimene oldu. Solimene'nin, yasal engelleri ve teknik zorlukları gerekçe göstererek Trump'ın resmini taşıyan banknotun basım hazırlıklarına direndiği ve bu direncinin ardından 27 Nisan’da görevden alındığı öğrenildi. Hazine Bakanlığı açıklamasında, ABD Hazinedarı Brandon Beach'in "kongre onayı öncesinde personelden tasarıyı basmasını asla istemediği" belirtti. Bakanlık, Solimene'nin görev yerinin değiştirilmesiyle ilgili yorum yapmaktan kaçındı. Beyaz Saray ise yorum taleplerine yanıt vermedi.

UZMANLAR UYARIYOR: SADECE ÖLMÜŞ KİŞİLER

Trump'ın imzasıyla banknot basılmasını yasaklayan bir yasa olmamasına rağmen, ABD para birimi uzmanları, başkanın görüntüsünü taşıyan 250 dolarlık bir banknotun mevcut yasalara aykırı olacağını söylüyor. Yasalardan biri, Amerikan para biriminde yalnızca "ölmüş bir kişinin" tasvir edilebileceğini belirtiyor. Bu durum, Trump yönetiminin yasal sınırları zorlayarak kendi propagandasını devletin resmi para birimi üzerinden yapmaya çalıştığı eleştirilerini de beraberinde getirdi.

KONGRE ONAYI OLMADAN ADIM ATILAMAZ

Konunun yasal boyutuna ilişkin en net uyarılardan biri de kurumun eski yöneticilerinden geldi. Büronun eski direktörü Larry R. Felix, "Kongre'nin bir yasası olmadan 250 dolarlık banknotun yasal olarak yetkilendirilmediğini" söyledi.

Güney Karolina Temsilcisi Joe Wilson, hazine bakanına “Donald Trump’ın portresini taşıyan 250 dolarlık Federal Rezerv banknotları” basmasını emreden bir yasa tasarısı sundu. Tasarı, Temsilciler Meclisi Mali Hizmetler Komitesi’ne sevk edildi ancak henüz görüşülmedi. Demokratların bu girişimi engellemek için Kongre'de sert bir muhalefet yürütmeye hazırlandığı bildirildi.