Avrupa’nın enerji çıkmazı: Rusya'ya hem yaptırım uyguluyor hem de gazını alıyor!

Avrupa Birliği (AB), Rusya-Ukrayna Savaşı'nın ardından Rus gazına yaptırım uygulamasına rağmen sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) ithalatına devam ediyor.

Rusya yılın ilk çeyreğinde yüzde 17,3'lük payla AB'nin LNG ithalatında ikinci büyük tedarikçi konumunu korudu.

Eurostat verilerine göre, AB'nin toplam LNG ithalatı bu yılın ilk çeyreğinde yıllık bazda yüzde 5,2 artarak rekor seviyeye ulaşırken, savaş öncesindeki 2021'in ilk çeyreğine göre yüzde 121 yükseldi.

AB'nin boru hattı yoluyla gaz ithalatı ise bu yılın ilk çeyreğinde yıllık bazda sınırlı artış gösterirken, LNG'ye yönelişin etkisiyle savaş öncesi döneme kıyasla yaklaşık yarı yarıya geriledi.

Savaş öncesinde AB'nin LNG ithalatında ABD'nin payı yüzde 24,1, Rusya'nın payı ise yüzde 21,2 seviyesindeydi. Ancak ABD'nin payı bu yılın ilk çeyreğinde yüzde 57,4'e yükseldi. Rusya'nın payı yüzde 17,3'e gerilemesine rağmen ülke AB'nin ikinci büyük LNG tedarikçisi olmayı sürdürdü.

Avrupa'ya ulaşan Rus LNG'sinin büyük bölümünü sağlayan Yamal LNG tesisi, Moskova'nın AB LNG pazarındaki ağırlığını korumasında önemli rol oynadı.

Kpler verilerine göre, Avrupa'ya ulaşan Rus LNG'sinin büyük bölümünü sağlayan Yamal LNG tesisinden AB'ye yapılan sevkiyatlar yılın ilk yarısında yaklaşık 9,9 milyon tona ulaşarak rekor kırdı. Bu miktar geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 16 artışa karşılık geldi.

Böylece, söz konusu tesisten Avrupa'ya sevkiyatlar 2021'in ilk yarısındaki 7,7 milyon tondan bu yılın ilk yarısında 9,9 milyon tona yükselerek savaş öncesi döneme göre yaklaşık yüzde 29 arttı.

RUS LNG'SİNE YÖNELİK AŞAMALI ÇIKIŞ PLANI UYGULANIYOR

AB, Rusya'nın Ukrayna'ya yönelik saldırısının ardından enerji yaptırımlarını genişletirken, LNG ithalatına yönelik kısıtlamalar diğer enerji ürünlerine kıyasla daha sınırlı kaldı.

Birlik, Haziran 2024'te Rus LNG'sinin AB limanları üzerinden üçüncü ülkelere yeniden yüklenmesini yasaklarken, üye ülkelerin kendi tüketimlerine yönelik ithalatı kapsam dışında bırakmıştı.

Ancak AB bu yıl kabul ettiği düzenlemeyle Rus LNG ithalatının 2027'ye kadar tamamen sonlandırılması karara bağladı.

 "YAMAL LNG TESİSİNDEN AVRUPA'YA YAPILAN GÜÇLÜ SEVKİYATLAR BİZİ ŞAŞIRTMIYOR"

Londra merkezli ICIS'in Küresel LNG Uzmanı Ed Cox, Rus LNG akışlarının güçlü seyrini koruduğunu ancak Avrupa'nın enerji tedarikinde Rusya'nın rolünün geçmişe kıyasla belirgin şekilde azaldığını söyledi.

Cox, Yamal LNG tesisinden AB ülkelerine yönelik yüksek sevkiyatların uzun vadeli sözleşmeler nedeniyle beklenen bir gelişme olduğunu belirterek, "Bu yıl Yamal LNG'den Avrupa'ya yapılan güçlü sevkiyatlar bizi şaşırtmıyor. Verilerimiz tesisin yüksek kapasiteyle çalıştığını gösteriyor. AB'nin nisanda kısa vadeli sözleşmeler kapsamındaki sevkiyatları hedef alan önlemleri sınırlı etki yarattı çünkü Yamal ihracatının büyük bölümü uzun vadeli kontratlara dayanıyor." dedi.

AB'nin Rus LNG'sini aşamalı olarak devreden çıkarma planında şu aşamada değişiklik görmediklerini ifade eden Cox, "Katar'ın Hürmüz Boğazı üzerinden yaptığı LNG ihracatı sınırlı kalırsa bu kararın ertelenmesine yönelik bazı baskılar oluşabilir. Ancak AB, olası arz sıkıntılarına rağmen Ukrayna'daki savaş nedeniyle Rus LNG'siyle ilişkisini sonlandırma hedefinden geri adım atmıyor." değerlendirmesinde bulundu.

Cox, Avrupa'nın Rus LNG'sinden uzaklaşmasının en büyük kazananlarından birinin ABD olduğunu vurgulayarak, "Önümüzdeki dönemde Avrupa LNG ithalatında ABD'nin payının daha da artmasını bekliyoruz." ifadesini kullandı.

Avrupa'nın LNG'ye bağımlılığının arttığına işaret eden Cox, bunun özellikle Asya ile rekabeti yoğunlaştırarak bazı riskler yarattığını, ancak piyasanın dengelenmesi ve fiyatların gerilemesi halinde yeni fırsatlar sunacağını ifade etti.

"AVRUPA'NIN LNG'YE YÖNELİMİNİN EN BÜYÜK EKONOMİK KAZANANI ABD OLDU"

Kpler Kıdemli LNG ve Doğal Gaz Uzmanı Charles Costerousse, Rus boru gazına bağımlılığını önemli ölçüde azaltan AB'nin ABD LNG'sine yöneldiğine dikkati çekerek, "Kaybedilen Rus boru gazının büyük bölümü ABD LNG'si ile ikame edildi. Rus LNG'sinin AB ithalat sepetindeki payı büyük ölçüde benzer seviyelerde kalırken, ABD LNG'sinin payı 2021'deki yüzde 27 seviyesinden 2025'te yaklaşık yüzde 60'a yükseldi." dedi.

Costerousse, Rus LNG'sinin uzun yıllar boyunca AB için güvenilir ve uygun maliyetli bir LNG arz kaynağı olduğunu belirterek, "Rusya'dan halen yasal olarak ithal edilmesine izin verilen yıllık yaklaşık 12-15 milyon tonluk uzun vadeli kontrat hacmi, 1 Ocak 2027 itibarıyla sona erecek. Aynı düzeyde düzenli ve uygun fiyatlı arz sağlayabilecek alternatif tedarikçiler bulmak kolay olmayacak. Altyapı kısıtları ise daha sınırlı bir sorun çünkü AB son yıllarda, kısmen savaşın etkisiyle, yeniden gazlaştırma kapasitesini önemli ölçüde artırdı." değerlendirmesinde bulundu.

Avrupa'nın LNG'ye yönelmesinden ekonomik açıdan en fazla ABD'nin fayda sağladığının altını çizen Costerousse, "Bu süreçten en fazla yararlanan ülkenin ABD olduğu söylenebilir. Bunun temel nedenleri, son 3-4 yılda devreye alınan yeni LNG sıvılaştırma kapasitesi ile ABD'nin sahip olduğu ihracat esnekliğidir." ifadelerini kullandı.

Araştırma kuruluşu Energy Aspects Gaz ve LNG Uzmanı Matt Drinkwater da Yamal LNG'den yapılan yüksek hacimli sevkiyatların, AB'nin Rus LNG'sine yönelik uzun vadeli ithalat yasağı yürürlüğe girmeden önce mevcut sözleşmeler kapsamındaki alımlarını sürdürmesinden kaynaklandığını anlattı.