Enflasyonda 5 yıl sonra bir ilk! Gözler şimdi Merkez Bankası'nın kararında!

• HABER7-ÖZEL

Türkiye İstatistik Kurumu'nun (TÜİK) açıkladığı eylül ayı enflasyon verileri, ekonomide dezenflasyon sürecinin devam ettiğini ortaya koydu. 

Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) eylülde aylık bazda yüzde 1,84 olurken yıllık enflasyon 29,73’e geriledi.

Yıllık enflasyonun Kasım 2021'den bu yana ilk kez yüzde 30'un altına gerilemesi, para politikasına ilişkin beklentileri de yeniden şekillendirdi.

Ekonomistler, Haber7'ye yaptıkları değerlendirmelerde eylül ayı enflasyon rakamlarının piyasalara etkisini, önümüzdeki döneme ilişkin beklentileri ve Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası'nın (TCMB) 22 Ekim'de açıklayacağı faiz kararına yönelik öngörülerini paylaştı.

 “TALEP SOĞUDU ANCAK FİYATLAMA DAVRANIŞI DEĞİŞMEDİ”

Kocaeli Üniversitesi İktisat Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Özgür Bayram Soylu, yıllık enflasyonun yüzde 29,73’e düşmesinin, hayatın ucuzladığı anlamına gelmediğini, yalnızca fiyatların daha yavaş yükseldiğinin göstergesi olduğunu belirtti.

Talebin soğuduğunu ancak fiyatlama davranışının henüz normalleşmediğini dile getiren Soylu, “Eylül verisi Merkez Bankası'na faiz indirimi için kapıyı araladı, fakat o kapıdan koşarak geçecek kadar güçlü bir veri vermedi” dedi.

KONUTTA ARTIŞ DEVAM EDİYOR 

Soylu, konutta yaklaşık yüzde 40, ulaştırmada yüzde 35 ve gıdada yüzde 27,62 yıllık artış olduğuna dikkat çekerek, şöyle devam etti:

• “Bu nedenle özellikle düşük ve orta gelirli hanelerin hissettiği enflasyon, manşet TÜFE'deki iyileşmeden daha sert kalabilir.

• Nitekim TCMB'nin eylül verilerinde hanehalkının 12 ay sonrası enflasyon beklentisi hala yüzde 45,60.

• Dezenflasyon devam ediyor; ancak fiyat baskısı oldukça yaygın.

• Özellikle konut grubunda yıllık yüzde 39,99, ulaştırmada yüzde 35,10 artış var.

• Buna karşılık eylülde gıdanın aylık yüzde 0,20 gerilemesi manşet enflasyonu aşağı çekmiş.

• Dolayısıyla yüzde 1,84’lük aylık rakamın tamamını kalıcı bir iyileşme olarak okumamak gerekir.

• Daha önemlisi, işlenmemiş gıda ve enerji gibi oynak kalemleri dışlayan özel kapsamlı B göstergesinin aylık yüzde 2,01 artması, çekirdek eğilimin manşetten biraz daha yüksek olduğunu gösteriyor.”

PEKİ 22 EKİM'DE TCMB NE YAPAR?

Doç. Dr. Soylu, enflasyon verisinin faiz indirimi ihtimalini ortadan kaldırmadığını ancak güçlü bir indirim için de yeterli alan oluşturmadığını belirterek, TCMB’nin eylülde politika faizini yüzde 37’de sabit tuttuğunu hatırlattı.

Soylu, özellikle enerji fiyatları ve enflasyon risklerine karşı Bankanın “ihtiyatlı” duruşunu sürdüreceğine yönelik açıklamasına da dikkati çekti.

MERKEZ FAİZİ SABİT BIRAKIRSA DA SÜRPRİZ OLMAZ!

Burada dikkat çeken bir tablo ortaya çıktığını belirten Soylu, şunları kaydetti:

Politika faizi yüzde 37 seviyesinde bulunurken yıllık enflasyon yüzde 29,73'e geriledi. Bunun yanı sıra iç talepte de belirgin bir soğuma görülüyor.

TCMB'nin verileri, sanayi üretimi, otomobil satışları ve iç piyasa siparişlerinde zayıflamaya işaret ediyor. Bu gelişmeler, faiz indirimi açısından alan oluştuğunu gösteriyor. Bu iki unsur faiz indirimi lehine.

Bu nedenle 22 Ekim'deki TCMB toplantısı için baz senaryom, olası bir faiz indiriminin küçük ve temkinli bir adımla gerçekleştirilmesi yönünde. Bu kapsamda, politika faizinin yüzde 37'den yüzde 36'ya çekilmesi, yani 100 baz puanlık bir indirim gündeme gelebilir. Bununla birlikte, Merkez Bankası'nın faizi mevcut seviyesinde sabit bırakması da sürpriz olmayacaktır.”

DEZENFLASYON SÜRÜYOR!

Ekonomist Şevket Sayılgan, yıllık enflasyonun yüzde 29,73'e gerilemesiyle dezenflasyonun sürdüğünü söyledi.

Sayılgan, yılsonu beklentisinin yüzde 29,61 ile Orta Vadeli Program'ın yüzde 28,4 hedefinin üzerinde seyretmesinin yılın son çeyreğinde hala yukarı yönlü risk taşındığının göstergesi olduğunu belirtti.

RAKAMLARIN ARKASINDAKİ DİNAMİKLER

Sayılgan, enflasyonun arkasındaki temel dinamikleri şöyle sıraladı:

Enflasyonu aşağı çeken sebepler:

• Mevsimsel gıda indirimi,
• Elektrikte yönetilen fiyat freni,
• Hava yolu ve seyahat hizmetlerindeki gerileme
• Giyim-tüketici eşyalarında yatay seyir,
• Taban etkisi ve çekirdekte sınırlı gerileme belirleyicidir.

Enflasyonu yukarı çeken sebepler:

• Küresel enerji şokunun motorin-doğalgaz hattındaki yansıması,
• kira ve hizmetlerdeki yapışkanlık (kira %41, eğitim %49, sağlık %43) 
• Süt-et gibi temel gıdalardaki yüksek yıllık artışlar etkiledi.

GELİŞMİŞ ÜLKELER ENFLASYON DALGASINDAYKEN TÜRKİYE’DEN AŞAĞI YÖNLÜ SÜRPRİZ

Ekonomist Sayılgan,  gelişmiş ülkelerin Eylül 2026'da enerji kaynaklı yeni bir enflasyon dalgalanmasının içindeyken Türkiye’de enflasyonun aşağı yönlü bir sürpriz yaptığını söyledi.