Çekişmeli boşanmalar yeni yargı paketinde: Süresiz nafakalar kaldırılıyor mu?
Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Başkanlığı'na sunulan 12. Yargı Paketi, adalet hizmetlerinin daha hızlı, etkin, verimli ve erişilebilir hale getirilmesini amaçlıyor.
ABONE OL
HABER7 - ÖZEL
TBMM Başkanlığı'na sunulan ve 30 maddeden oluşan 12. Yargı Paketi, adalet sisteminde yargılama sürelerini kısaltmayı ve hukuki süreçleri hızlandırmayı öngörüyor.
Toplam 12 farklı kanunda değişiklik yapılması planlanan teklif, medeni hukuk, idari yargı süreçleri ve Anayasa Mahkemesi kararları sonrası oluşan boşlukların doldurulması gibi üç temel başlıkta toplanıyor.
AK Partili milletvekillerinin imzasını taşıyan düzenlemenin 20 Temmuz 2026 tarihinde başlayacak adli tatil öncesinde yasalaşması hedefleniyor.
YÜZDE 50 İNFAZ MODELİ
Kamuoyunda uzun süredir tartışılan genel af, yüzde 50 infaz modeli veya şartlı tahliye gibi iddialar taslak metinde yer almıyor.
Hukuk çevreleri, paketin omurgasını affın değil, yargının hızı ve verimliliğinin oluşturduğuna dikkat çekiyor:
"Bu düzenleme kimin tahliye olacağı sorusunun değil, davanın ne zaman sonuçlanacağı ve hakkın nasıl korunacağı sorusunun paketidir."
ALAN |
DÜZENLEME |
NE DEĞİŞİYOR? |
| CEZA | Nitelikli dolandırıcılık | Davalar ağır cezadan asliye ceza mahkemesine devredilir; ceza değişmez. |
| CEZA | IBAN/Hesap kiralama | Fiilin daha hafif ve ayrı bir çerçevede değerlendirilmesi. |
| AİLE | Çekişmeli boşanma | İki aşamalı yargılama: önce boşanma/velayet, sonra mali konular. |
| USUL | Atlamalı temyiz | İstinafın atlanabilmesi ve belirsiz alacak davasının kaldırılması. |
| FAİZ | Yasal faiz | Sabit oran yerine reeskont faizine (~%80) endeksleme. |
| TAPU | Tapu & izale-i şüyu | 30 milyon TL üzeri işlemlerde avukat zorunluluğu; satışta paydaşa öncelik. |
| TEŞKİLAT | Noter yardımcılığı | Çekişmesiz yargı işlerinin bir kısmının noterlere devri. |
DURUŞMALAR ARASI SÜRE 3 AYI GEÇMEYECEK
Yargılamaların makul sürede tamamlanması amacıyla hukuk mahkemelerinde zorunlu bir neden olmadıkça duruşmalar arasındaki sürenin üç ayı geçmemesi kuralı getiriliyor.
Ceza hukuku alanında ise ağır ceza mahkemelerinin iş yükünü azaltmak için nitelikli dolandırıcılık davaları asliye ceza mahkemelerine devrediliyor.
Bu devir işleminde ceza sürelerinde herhangi bir hafifletme öngörülmüyor. Son yıllarda artış gösteren banka hesabı veya IBAN kiralama fiilleri ise taslakta ayrı bir çerçevede değerlendiriliyor.
Bu fiillerin bağımsız bir suç tipi mi yoksa ceza indirimi mekanizması olarak mı yasalaşacağı meclis sürecinde netlik kazanacak.
E-DURUŞMA UYGULAMASI GENİŞLETİLİYOR
Hukuk yargılamalarında e-duruşma yönteminin kapsamı genişletiliyor.
Bu düzenlemeyle özellikle avukatların ön inceleme duruşmalarına daha kolay katılabilmesi sağlanacak, adalet hizmetlerinde dijitalleşme güçlendirilecek ve yargılama süreçlerinde zaman ile maliyet tasarrufu sağlanacak.
TAZMİNAT HESABINDA HAKKANİYETLİ DENGE
Destekten yoksun kalma ve iş göremezlik tazminatına ilişkin davalarda hesaplama yönteminden kaynaklanan ve taraflar arasındaki menfaat dengesini bozan uygulamalara son veriliyor.
Düzenlemeyle kanuni faizin ne zamandan itibaren işletileceği açıkça belirlenmekte; gelecekteki muhtemel kazançlara geçmişe dönük faiz uygulanmasının doğurduğu adaletsizliklerin önüne geçilmesi amaçlanıyor.
Böylelikle daha adil ve hakkaniyetli bir hesaplama yöntemiyle taraflar arasındaki menfaat dengesi korunacak.
BOŞANMA İRADESİ KESİN OLANLAR BEKLETİLMEYECEK
Aile hukukunu ilgilendiren en belirgin değişiklik, çekişmeli boşanma davalarında iki aşamalı yargılama modeline geçilmesi olarak öne çıkıyor.
Yeni sistemle boşanma ve velayet kararlarının ilk aşamada verilip kesinleştirilmesi, nafaka ve mal paylaşımı gibi mali süreçlerin ise ayrı bir davada görülmesi planlanıyor.
Taslağın gerekçesinde bu adımın amacı, "Boşanma iradesi kesin olan tarafların mali uyuşmazlıklar nedeniyle uzun süre evlilik bağında bekletilmemesi" olarak ifade ediliyor.
Öte yandan, Anayasa Mahkemesi tarafından iptal edilen süresiz nafaka uygulamasına ilişkin herhangi bir madde bu pakette yer almıyor. Nafaka düzenlemesinin bir sonraki yargı paketine bırakıldığı belirtiliyor.
İŞKENCE VE EZİYET SUÇLARI
Hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına ilişkin hükümler, işkence ve eziyet suçları ile kamu görevlisinin görevi sebebiyle işlediği ve Anayasa'nın "Kişinin dokunulmazlığı, maddi ve manevi varlığı" başlıklı 17. maddesi kapsamında kötü muamele kabul edilebilecek suçlar hakkında uygulanmayacak.
HAKİM VE SAVCILARIN EĞİTİMİ
Adil, etkin ve güvenilir yargının güçlendirilmesi amacıyla hâkim ve savcı yardımcılarının meslek öncesi eğitim süreci daha nitelikli ve kapsamlı hale getiriliyor.
Bu düzenlemeyle, ileride yargı görevini üstlenecek hâkim ve savcı yardımcılarının vatandaşların adalet beklentisine daha iyi cevap verebilecek şekilde yetiştirilmesi hedefleniyor.
YARGITAY CUMHURİYET BAŞSAVCISININ İTİRAZ YETKİSİ
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının itiraz yetkisinin daha etkin ve verimli işletilebilmesi amacıyla başvuru yapabilecek kişiler açıklığa kavuşturulmakta, itirazı inceleme süresi yeniden belirleniyor.
Bu düzenlemeyle uygulamada yaşanan tereddütlerin giderilmesi ve kanun yolunun daha öngörülebilir hale getirilmesi amaçlanıyor.
AİLE MALININ DÜŞÜK BEDELLE SATILMASI ÖNLENECEK
Gayrimenkul ve miras hukuku alanında mülkiyet hakkını korumaya yönelik yeni tedbirler hayata geçiriliyor.
Miras kalan taşınmazların ortaklığın giderilmesi yoluyla satışında ilk ihalenin yalnızca mirasçılar arasında yapılması kuralı getiriliyor.
Uzmanlar bu hamlenin hedefini, "Aile malının üçüncü kişilerin eline düşük bedelle geçmesinin önlenmesi" şeklinde açıklıyor.
Ayrıca artan tapu dolandırıcılıklarının önüne geçmek amacıyla, değeri 30 milyon liranın üzerindeki tapu işlemlerinde alıcı ve satıcı için avukat bulundurma zorunluluğu getirilmesi planlanıyor.
Ekonomik uyuşmazlıkları doğrudan etkileyecek bir diğer madde ile sabit oranlı yasal faiz uygulaması terk edilerek, faiz oranları Merkez Bankası reeskont faizine endeksleniyor.
ÇOCUKLARIN CEZA SORUMLULUĞU SIKILAŞTIRILIYOR
Ceza adalet sisteminde çocukların karıştığı ağır suçlara yönelik yaptırımlar yeniden düzenleniyor.
Kasten öldürme, uyuşturucu ticareti ve cinsel suçlar gibi vakalarda 15 ile 18 yaş grubuna uygulanan otomatik yaş indiriminin daraltılması ve çocuğu suça azmettiren yetişkinlerin cezalarının artırılması öngörülüyor.
Yargı yükünü hafifletmek adına noter yardımcılığı kurumu ihdas edilerek, ihtilaf içermeyen bazı çekişmesiz yargı işlerinin mahkemelerden noterlere devredilmesi de teklifin dikkat çeken maddeleri arasında bulunuyor.
AK Parti Grup Başkanvekili Muhammet Emin Akbaşoğlu, 22 Haziran Pazartesi günü TBMM'de düzenlediği basın toplantısında, Yargının Etkin ve Verimli İşlemesine Yönelik Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi'nin 30 maddeden oluştuğunu belirtti.
Hak arama hürriyetinin etkin şekilde kullanılmasının, güçlü devletin en sarsılmaz yapı taşları arasında yer aldığını ifade eden Akbaşoğlu, 2002'den itibaren reform iradesini sürdürdüklerini vurguladı.
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan tarafından açıklanan 4. Yargı Reformu Strateji Belgesi'yle "Türkiye Yüzyılı Adaletin Yüzyılı Vizyonu"nun ilan edildiğini aktaran Akbaşoğlu, teklifin, yargılamaların makul sürede tamamlanmasını, yargıya güvenin üst seviyeye çıkarılmasını hedeflediğini belirtti.
Akbaşoğlu ayrıca, idari yargıda dosyaların usul nedenlerle mahkemeler arasında gidip gelerek davaların uzaması sorunu çözecek yeni düzenlemeler getirileceğini dile getirdi.