2008 ekonomide dengeleri böyle sarstı
2008 ekonomik gelişmeler açısından büyük değişimlerin yaşandığı bir yıl oldu. 2008 dünya ekonomisini adeta salladı, dengeleri değiştirdi. 2008'in ikinci yarısı böyle geçti.
ABONE OLEkonomide yılın üçüncü çeyreğinde ABD'de derinleşen kriz, Avrupa bankalarını da sıkıntıya soktu.
ABD'de yüksek riskli konut kredisi sektöründe başlayan kriz, önce Avrupa bankalarını etkilemedi, fakat daha sonra küresel likidite sıkıntısının baş göstermesi nedeniyle Avrupa bankaları da krizden etkilenmeye başladı. İngiltere'de B&B bankasının devletleştirilme kararının ardından, Avrupa'nın en büyük bankalarından olan Fortis'e 11 milyar avronun üzerinde mali kurtarma paketi sağlanması, Hollanda'nın en büyük bankası olan ve Fortis bünyesindeki ABN Amro'nun mali yüklerinin artması, krizin Avrupa bankalarını da etkilemeye başladığının en büyük kanıtı olarak gösterildi.
Krizin küresel çapta bir mali krize dönüşmesi üçüncü çeyreğe kadar küresel bankaların 400 milyar doları aşkın zarar etmesine yol açtı.
Bu dönemde ABD'nin dördüncü büyük yatırım bankası Lehman Brothers, girdiği zor durumdan kurtulamayarak iflasını istedi. ABD'nin iki numaralı bankası Bank of America, küresel kredi krizi nedeniyle yaklaşık 46 milyar dolar zarar eden dünyanın en büyük aracı kurumu Merrill Lynch'i 50 milyar dolara satın alma kararı aldı.
Dünyanın en büyük bankalarından 10'u 70 milyar dolarlık acil yardım fonu oluşturmaya karar verdi. Bank of America, Barclays, Citibank, Credit Suisse, Deutsche Bank, Goldman Sachs, JP Morgan, Merrill Lynch, Morgan Stanley ve UBS bankalarının her birinin 7 milyar dolar vermeyi kabul ettiği fon ile dünya piyasalarındaki panik havası önlenmeye amaçlandı.
Türkiye yılın üçüncü çeyreğine elektrikte ilk dağıtım özelleştirmeleri ihalelerinin yapılmasıyla başladı. Bu çerçevede Başkent EDAŞ ve Sakarya EDAŞ'ın özelleştirme ihaleleri yapıldı. Mersin-Akkuyu'da kurulması planlanan Türkiye'nin ilk nükleer santral inşaatı ve işletimi için açılan ihalede tek teklif sahibi Rus Atomstroyexport oldu.
Ham petrol fiyatları 11 Temmuz'da 147,27 dolarla tüm zamanların rekorunu kırdı.
1 Ocak 2009 tarihinden itibaren paradan ''yeni'' ibaresinin kaldırılacağı ve yeniden ''Türk Lirası''na geçileceği açıklandı.
Ekonomide yılın üçüncü çeyreğine ilişkin gelişmeler özetle şöyle:
-ELEKTRİK DAĞITIM ÖZELLEŞTİRMELERİ BAŞLADI-
1 TEMMUZ:
- Aralarında Elektrik Üretim A.Ş. (EÜAŞ), Türkiye Kömür İşletmeleri (TKİ), Türkiye Elektrik Ticaret ve Taahhüt A.Ş. (TETAŞ), elektrik dağıtım şirketleri ve BOTAŞ'ın da yer aldığı enerji KİT'leri, ''Maliyet Bazlı Fiyatlandırma Mekanizması''na resmen geçti.
- Elektrik dağıtım özelleştirmelerinde Başkent Elektrik Dağıtım A.Ş'nin (Başkent EDAŞ) özelleştirilme ihalesinde en yüksek teklifi, 1 milyar 225 milyon ABD doları ile Hacı Ömer Sabancı Holding A.Ş.-Österreichische Elektrizitatswirtschafts-Aktiengesellschaft (Verbund)-Enerjisa Enerji Üretim A.Ş. Ortak Girişim Grubu verdi. Sakarya EDAŞ'a ise en yüksek teklifi 600 milyon ABD Doları ile Akcez Ortak Girişim Grubu verdi.
- Elektriğin kWh ücreti, konutlarda yüzde 21 artışla 17,944 YKr, sanayide yüzde 21,56 artışla 16,143 YKr'ye yükseldi.
- Türkiye İhracatçılar Meclisi (TİM) verilerine göre, Türkiye'nin Haziran ayı ihracatı yüzde 34,88'lik artışla 12 milyar 74 milyon dolar oldu.
- 16 yaş ve üstündekiler için asgari ücret, brüt 608,40 YTL'den 638,70 YTL'ye, 16 yaşından altındakiler için 515,40 YTL'den 540,60 YTL'ye yükseldi.
2 TEMMUZ:
- Merkez Bankası, Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) ve Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK) başkanlıkları ile Vakıflar Bankası Genel Müdürlüğünün İstanbul'a taşınmasına dönük düzenlemeyi içeren Türkiye Vakıflar Bankası Türk Anonim Ortaklığı Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Tasarısı, TBMM başkanlığına sunuldu.
- İsviçre Yüksek Mahkemesi, Motorola şirketinin Telsim'in eski sahibi Uzan ailesinden alacaklarını, ailenin İsviçre bankalarındaki hesaplarından tahsil edebileceğine karar verdi.
- Tarım ve Köyişleri Bakanı Mehdi Eker ve Rusya Tarım Bakanı Aleksiy Gordeyev, Rusya'ya girişi kısıtlanan bazı Türk sebze ve meyve ürünlerine yasağın kaldırılmasını öngören ve Rusya'ya ihracatın devamlılığını öngören memorandumu imzaladılar.
3 TEMMUZ:
- Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), bu yılın haziran ayında tüketici fiyatları endeksinin (TÜFE) yüzde 0,36 gerilediğini, üretici fiyatları endeksinin (ÜFE) yüzde 0,32 arttığını açıkladı. Yıllık enflasyon ise TÜFE'de yüzde 10,61, ÜFE'de yüzde 17,03 oldu.
- Londra Brent tipi ham petrolün varil 146,69 dolara yükseldi.
4 TEMMUZ:
- G-8 Zirvesi öncesi Dünya Bankası bir rapor yayımlayarak, yükselen gıda ve petrol fiyatları nedeniyle dünyanın tehlikeli bir döneme girdiğini duyurdu.
- Et Balık Kurumu Genel Müdür ve Yönetim Kurulu Başkanlığına Bekir Ulubaş atandı.
6 TEMMUZ:
- Enerji ve Tabii Kaynaklar eski bakanlarından Ersin Faralyalı vefat etti.
-OYAKBANK ''ING BANK'' OLDU-
7 TEMMUZ:
- Oyakbank'ı satın alarak Türk bankacılık sektörüne giren Hollanda kökenli ING grubu, Türkiye'deki faaliyetlerine ''ING Bank'' ismiyle başladı.
8 TEMMUZ:
- Uluslararası piyasalarda petrol fiyatları, ABD dolarının değer kazanması ve Atlas Okyanusu'nda kasırga kaygılarının azalması nedeniyle yaklaşık 5 dolar düşerek 137 dolara geriledi.
- AB ekonomi ve maliye bakanları, 2009 yılı başında 16'ncı üye olarak Avro Bölgesi'ne katılacak Slovakya için dönüşüm kurunu ''1 avro = 30,126 Slovak Koronası'' olarak belirledi.
9 TEMMUZ:
- Mayıs ayında cari açık, geçen yılın aynı ayıyla karşılaştırıldığında yüzde 28,8 oranında artarak, 3 milyar 601 milyon dolardan 4 milyar 637 milyon dolara yükseldi.
- TBMM'de kabul edilen Elektrik Piyasası Yasa Tasarısı ile cadde ve sokak aydınlatmalarına ait giderler Hazine bütçesine konulacak ödenekten karşılanacak.
- Memur maaşlarında yılın ilk yarısı için verilen enflasyon farkı ve Temmuz zammı ile birlikte yüzde 3,96 artış yapıldı.
10 TEMMUZ:
- Merkezi yönetim bütçesi, yılın ilk yarısında 1 milyar 917 milyon YTL fazla verdi.
- Yılın ilk 6 aylık döneminde toplam taşıt aracı üretimi geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 31,8 artarak 708 bin 962 adede, ihracat da yüzde 45,5 oranında artarak 14,6 milyar dolara yükseldi.
-HAM PETROL FİYATLARI 147,27 DOLARLA TÜM ZAMANLARIN REKORUNU KIRDI-
11 TEMMUZ:
- Ulaştırma Bakanı Binali Yıldırım, TTNet haricindeki internet servis sağlayıcılara al-sat ve veri akış erişiminde yüzde 2,6 ile 3,8'lik indirim yapılacağını söyledi.
- Uluslararası net doğrudan yatırımlar, ocak-mayıs döneminde, geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 45,5 oranında düşüşle, 6 milyar 53 milyon dolara geriledi.
- Uluslararası piyasalarda ham petrol fiyatları 147,27 dolarla tüm zamanların rekorunu kırdı.
14 TEMMUZ:
- Mortgage krizi sonrasında büyük yara alan ABD'nin en büyük konut finansman şirketleri Fannie Mae ve Freddie Mac için büyük bir kurtarma operasyonu başlatıldı.
- Belçika sermayeli Inbev, ABD sermayeli bira üreticisi Anheuser-Busch'u 52 milyar dolara satın aldı.
15 TEMMUZ:
- Türkiye'de Nisan 2008 dönemi itibarıyla işsizlik oranı yüzde 9,6 olarak hesaplandı.
- Avro, ABD Doları karşısında rekor düzeyde yükseldi. Avrupa para piyasasında avro, 1,6038 dolar düzeyinden işlem görerek, tüm zamanların en yüksek düzeyine ulaştı.
- Japonya Merkez Bankası yüzde 0,5 olan gösterge faizini değiştirmedi.
- Tarım ve Köyişleri Bakanı Mehdi Eker, buğdaya 5, arpa, yulaf ve çavdara 4, çeltik, kuru fasulye, nohut ve mercimekte 10 YKr prim ödeneceğini açıkladı.
- Yabancılara mülk satışını yeniden başlatan Tapu Kanununda Değişiklik Yapılması Hakkındaki Kanun Resmi Gazete'de yayımlandı.
- Türkiye Kamu-Sen, enflasyon farkının iptali ve yürütmenin durdurulması için Danıştay'a dava açtı.
16 TEMMUZ:
- İşçi ve Bağ-Kur emekli maaşlarına yüzde 7,2 zam yapılmasını öngören karar, Resmi Gazete'de yayımlandı.
- Konut edindirme yardımını (KEY) da öngören, kamu finansmanı ve borç yönetimini yeniden düzenleyen kanun tasarısı TBMM'de kabul edilerek, yasalaştı.
- Orta vadede 2009-2011 yıllarını kapsayan yatırım programına ilişkin Başbakanlık Genelgesi, Resmi Gazete'de yayımlandı.
17 TEMMUZ:
- Merkez Bankası Para Politikası Kurulu, gecelik borçlanma faiz oranını yüzde 16,25'ten yüzde 16,75'e yükseltti. Borç verme faiz oranı yüzde 20,25 düzeyinde sabit tutuldu.
- Samsun-Ceyhan ham petrol boru hattını İsrail'e uzatacak boru hatları fizibilitesi için anlaşma sağlandı.
- Yabancıya mülk satışını yeniden başlatan genelge yürürlüğe girdi.
-ÇİFTÇİYE KURAKLIK DESTEĞİ-
18 TEMMUZ:
- Elektrik dağıtım ihalelerinde Meram Elektrik'e 16, Aras Elektrik'e 7 ortaklık teklif verdi.
- AB Komisyonu rüşvet vererek ve diğer yollarla rekabeti engellediği için İntel'e soruşturma başlattı.
- Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonunun (TMSF), Hazine'ye olan 90 milyar YTL'lik borcu silindi.
- Halkbank, İstanbul'daki arsa için Toplu Konut İdaresine (TOKİ) 223,5 milyon YTL ödedi.
19 TEMMUZ:
- ''2008 Yılı İlkbahar Döneminde Türkiye'de Meydana Gelen Kuraklık Nedeniyle Zarar Gören Çiftçilere Nakdi Desteğin Hibe Olarak Verilmesine ve Bu Çiftçilerin T.C. Ziraat Bankası A.Ş. ile Tarım Kredi Kooperatiflerine Olan Tarımsal Kredi Borçlarının Ertelenmesine İlişkin Bakanlar Kurulu Kararı'' yürürlüğe girdi.
- Üst kurullarda ücret toplamı üst sınırı 4 bin 875 YTL'den 5 bin 25 YTL'ye yükseltildi.
21 TEMMUZ:
- Merkezi yönetim brüt borç stoku, 2008 yılının ilk yarısında 348,2 milyar YTL olarak gerçekleşti.
- Halk Bankası, Bağ-Kur'luya ucuz kredi için Sosyal Güvenlik Kurulu ile protokol imzaladı.
- Roche, 44 milyar dolara Genentech'in tamamını alacağını açıkladı.
22 TEMMUZ:
- 2,5 milyar avroluk 6 denizaltı ihalesini Alman sermayeli HDW ve Marine Force ortak girişim grubu kazandı.
- Koç Holding, Koç Allianz Sigorta ve Koç Allianz Hayat ve Emeklilik'teki hisselerini 353,4 milyon avroya Allianz'a sattı.
23 TEMMUZ:
- Vakıfbank, 12 ülkeden 25 bankayla 750 milyon dolarlık sendikasyon kredisi imzaladı.
- Danimarka sermayeli Carlsberg, Türk Tuborg'u 80 milyon dolara İsrail sermayeli Central Bottling Company'e sattı.
24 TEMMUZ:
- Toplu Konut İdaresi (TOKİ) iştiraki Emlak Konut Gayrimenkul Yatırım Ortaklığı A.Ş tarafından gelir paylaşımı yöntemiyle tekrar satışa çıkarılan Mecidiyeköy'deki eski likör fabrikası arazisinin ihalesinde, 425 milyon YTL ile idareye en yüksek payı, Aşçıoğlu İnşaat-Ofton İnşaat-Meydanbey İnşaat-Omak İnşaat Ortak Girişimi verdi.
- ABD'de tutsat mağduru 400 bin ev sahibini icraya düşmekten ve 2 tutsat devini (Fannie Mae ve Freddie Mac) çöküşten kurtarmayı amaçlayan tasarı, ABD Temsilciler Meclisi'nden geçti.
- Porsche'nin, Volkswagen'deki payını yüzde 31'den yüzde 50'ye yükseltme talebine AB Komisyonu'ndan vize verildi.
25 TEMMUZ:
- Hazine'nin 2009-2013 dönemini kapsayan stratejik planı açıklandı.
26 TEMMUZ:
- ABD'de kredi krizi nedeniyle 2 bankaya daha el konuldu. First National Bank of Nevada ve First Heritage Bank of Newport Beach'in de eklenmesiyle bu yıl el konulan banka sayısı 7'ye çıktı.
-KEY ÖDEMELERİ BAŞLADI-
27 TEMMUZ:
- Konut Edindirme Yardımının (KEY) tasfiyesi kapsamında ödemeler başladı. 8,5 milyon kişiye 2,8 milyar YTL ödeme yapılacak. Konuyla ilgili 4'er kilogramlık 79 cilt, 2000 sayfalık Resmi Gazete yayımlandı.
28 TEMMUZ:
- Rusya'nın petrol şirketi OAO Lukoil, Aytemiz Petrol bünyesindeki petrol dağıtım şirketi AKPET'in tamamını 500 milyon doların üzerinde bir fiyatla satın aldı.
29 TEMMUZ:
- Merkezi yönetim bütçesinde hedefler revize edildi. 222 milyar 553 milyon YTL'lik gider hedefi, 232 milyar 899 milyon YTL'ye çıkarıldı.
- Türkiye'nin turizm geliri yılın 6 aylık döneminde geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 26,8 artarak 7 milyar 469,4 milyon dolara çıktı.
- Dünya Ticaret Örgütü görüşmeleri, tarım ithalatındaki sınırlamalar konusundaki anlaşmazlık nedeniyle durdu.
- Altay Milli İmkanlarla Modern Tank Üretimi Projesi Otokar'ın Sakarya Arifiye'deki tesislerinde imzalandı.
- Lukoil, Akpet'i 500 milyon dolara satın aldı.
30 TEMMUZ:
- Piyasalarda AK Partinin kapatılmayacağı beklentisiyle dolar 1,18 YTL'ye indi, borsa 41 binin üzerine çıktı.
31 TEMMUZ:
- Doğal gaz fiyatları konutlara yüzde 16,88, sanayiye yüzde 18,77 oranında yansıyacak şekilde artırıldı.
- Merkezi yönetimin toplam borç stoku, haziran sonu itibariyle 284 milyar 530 milyon dolar oldu.
- ABD ekonomisi yılın 2. çeyreğinde yüzde 1,9 büyüdü.
- AK Partinin kapatılmaması yönündeki kararı piyasalar, iş dünyası ve yatırımcılar tarafından olumlu karşıladı. İMKB endeksi 43 bini gördü, dolar 1,15 YTL'ye kadar indi.
- TÜİK verileriyle, Türkiye'nin bu yılın Ocak-Haziran dönemindeki ihracatı, geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 38,7 artarak 68 milyar 817 milyon dolar, ithalatı da yüzde 36,9 artarak 105 milyar 830 milyon dolar oldu.
1 AĞUSTOS:
- Türkiye'nin 2008 yılı temmuz ayı ihracatı geçen yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 38,77 artışla 12 milyar 268 milyon dolara yükseldi.
- ABD'de işsizlik son dört yılın en yüksek düzeyine ulaştı. Temmuz ayı itibarıyla istihdamda 51 bin kişilik azalma oldu ve Temmuzda yıllık işsizlik yüzde 5,7 oranında gerçekleşti.
- Uluslararası derecelendirme kuruluşu Standart&Poor's AK Partinin kapatılmaması yönündeki kararın ardından Türkiye'nin negatif olan görünümünü, durağana çevirdi.
4 AĞUSTOS:
- TÜİK, temmuzda TÜFE'nin yüzde 0,58, ÜFE'nin yüzde 1,25 arttığını açıkladı. Temmuz ayı itibarıyla yıllık enflasyon ise TÜFE'de yüzde 12,06, ÜFE'de yüzde 18,41 oldu.
5 AĞUSTOS:
- ABD Merkez Bankası, yüzde 2 olan gösterge faiz oranını değiştirmedi.
- Bakü-Tiflis-Ceyhan petrol boru hattının Erzincan'ın Refahiye bölümünde yangın çıktı.
-PETROL FİYATLARI DÜŞÜŞE GEÇTİ-
6 AĞUSTOS:
- Ham petrol fiyatları, son üç ayın en düşük düzeyine geriledi. ABD ham petrolünün varil fiyatı, son üç ayın en düşük düzeyi olan 118,10 dolara indi.
- Ar-Ge kanunu gelir vergisi stopaj uygulaması esas ve usulleriyle ilgili düzenleme Resmi Gazete'de yayımlandı.
- IMF İcra Direktörleri Kurulu, program sonrası değerlendirme raporunu yayımladı.
7 AĞUSTOS:
- Avrupa Merkez Bankası yüzde 5 olan, İngiltere Merkez Bankası yüzde 4,25 olan gösterge faiz oranlarını değiştirmediler.
- Vestel, Danimarka sermayeli beyaz eşya firması Vestfrost'u satın aldı.
8 AĞUSTOS:
- Türkiye'nin mayıs ayında cari açığı, geçen yılın aynı ayıyla karşılaştırıldığında yüzde 78,2 oranında artarak, 3 milyar 137 milyon dolardan 5 milyar 591 milyon dolara yükseldi.
- Türkiye'nin sanayi üretimi, haziran ayında, 2007 yılının aynı ayına kıyasla yüzde 0,8 oranında arttı. Sanayi üretimindeki artış, 2007 yılının haziran ayında yüzde 2,9 olmuştu.
- Bandrolsüz içki satana 5 yıl hapis cezası getiren tebliğ Resmi Gazete'de yayımlandı.
9 AĞUSTOS:
- Türkiye Kamu-Sen'in araştırmasına göre, çalışan tek kişinin yoksulluk sınırı Temmuz ayında bin 323 YTL 45 YKr'ye yükseldi.
11 AĞUSTOS:
- Tüketici Hakları Derneği, Enerji Sanayi ve Maden Kamu Emekçileri Sendikası ve Kamu İşletmeciliğini Geliştirme Merkezi 1 Ağustos'ta yürürlüğe giren yüzde 16,88'lik doğalgaz zammının iptali için Danıştay'da dava açtılar.
-REKABET KURUMUNDAN AKARYAKIT SEKTÖRÜNE UYARI-
12 AĞUSTOS:
- IMF, gözden geçirmeler sonrasında yayımladığı çalışma raporunda, son 5 yılda kamu ve özel sektördeki iyileşmelerin Türkiye'nin şoklara dayanıklılığını artırdığını, ancak dış risklerin hala devam ettiğini ve yakından takip edilmeyi gerektirdiğini bildirildi.
- ABD'nin en büyük üçüncü bankası olan JP Morgan, haziran sonundan bu yana yüksek riskli tutsat (mortgage) krizi kaynaklı zararının 1,5 milyar dolar olduğunu bildirdi.
- Uluslararası piyasalarda ham petrolün varil fiyatı ise 114 dolar oldu.
- Rekabet Kurumu, EPDK'ya bir yazı göndererek, akaryakıt sektöründe uygulanan fiyatların çok yüksek olduğunu, bunun sektörde rekabetin sağlanmamasından kaynaklandığını bildirdi.
- Dökme çay satışı yasaklandı. Uygulama için 1 yıl süre verildi.
- Rusya-Gürcistan savaşı nedeniyle Bakü-Tiflis-Erzurum doğalgaz boru hattı akışı BP tarafından kesildi.
- İddaa'yı 10 yıl oynatmak için Doğan-Lottomatica-Snai, Çukurova-Inteltek ve İngiliz sermayeli Ladbrokes-Lottos teklif verdi.
-KAMUYA TASARRUFLU LAMBA-
13 AĞUSTOS:
- Başbakanlık Enerji verimliliği kapsamında, aydınlatmada yüzde 80 enerji tasarrufu sağlamak için 80 bin kamu binasındaki akkor flamanlı lambayı tasarruflu lambayla değiştirme kararı aldı.
- Özelleştirme İdaresi, özelleştirme geliri olarak Hazine'ye 4 milyar YTL aktardı.
- TİGEM'e ait, içlerinde Yalova Atatürk Çiftliğinin de bulunduğu bazı taşınmazlar özelleştirme kapsam ve programına alındı.
- Özelleştirme Yüksek Kurulu, Danıştay'ın iptal kararından sonra, Türkşeker'i yeniden özelleştirme programına aldı.
14 AĞUSTOS:
- Merkez Bankası Para Politikası Kurulu faiz oranlarında değişikliğe gitmeme kararı alarak gecelik borçlanma faiz oranı yüzde 16,75'de, borç verme faiz oranı yüzde 20,25'de sabit tuttu.
- İzgaz'ın özelleştirilmesi ihalesinde en yüksek teklifi 232 milyon dolarla Gaz de France verdi.
15 AĞUSTOS:
- Türkiye'de Mayıs 2008 itibarıyla işsizlik oranı yüzde 8,9 olarak hesaplandı.
- Akbank, 1 milyar avroluk sendikasyon kredisi aldı.
- Mayıs ayı işsizlik oranı yüzde 8,9 olarak açıklandı.
- Digicom, LG'ye 210 milyon YTL'lik tazminat davası açtı.
-MEMURA 103 YTL EK ÖDEME-
16 Ağustos:
- Başbakan Recep Tayyip Erdoğan, en düşük memur maaşına 15 Ağustos 2008 tarihinden geçerli olmak üzere 103 YTL ilave ek ödeme yapılacağını bildirdi. Böylece en düşük memur maaşı 1119 YTL'ye, araştırma görevlisi maaşı ise 1553 YTL'ye çıktı.
18 AĞUSTOS:
- Rekabet Kurulu, Botaş hakkında fiyat politikası nedeniyle rekabeti ihlal ettiği yönündeki şikayeti reddetti. Başkent ve Sakarya Elektrik özelleştirmeleri için izin verdi.
19 AĞUSTOS:
- Danıştay, 9 otoyol ve 2 boğaz köprüsünün, işletme hakkı devri yöntemiyle özelleştirilmesine ilişkin ÖYK'nın 19 Nisan 2007 tarihli kararının yürütmesini oy birliğiyle durdurdu.
- Merkez Bankası dahil olmak üzere Türk finans sektörünün aktif büyüklüğü Mart 2008 itibariyle bir önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 21 oranında artarak, 844,6 milyar YTL seviyesine ulaştı.
20 AĞUSTOS:
- Merkezi Yönetim brüt borç stoku, 31 Temmuz 2008 itibariyle 345,8 milyar YTL olarak gerçekleşti.
- Küçük ve Orta Ölçekli Sanayi Geliştirme ve Destekleme İdaresi Başkanlığı (KOSGEB), imalatçı esnaf ve sanatkara 25 bin YTL, kadın işverenlere 30 bin YTL'lik 125 milyon YTL'lik faizsiz krediyi başlattı.
23 AĞUSTOS:
- SPK, ilk serbest yatırım fonu (hedge fon) talebini kayda aldı.
-PARADAN ''YENİ'' İBARESİNİ KALDIRMA KARARI-
27 AĞUSTOS:
- Merkez Bankası Başkanı Durmuş Yılmaz, 1 Ocak 2009 tarihinden itibaren paradan ''yeni'' ibaresinin kaldırılacağını ve yeniden ''Türk Lirası''na geçileceğini bildirdi.
28 AĞUSTOS:
- ''İddia'' ihalesinde Çukurova grubu şirketi Inteltek, İdiaa'yı yüzde 1,4 payla işletmeyi kabul etti.
29 AĞUSTOS:
- Devlet Bakanı Kürşad Tüzmen, 1 Eylül pazartesi gününden itibaren Türkiye olarak Rusya'ya karşı tedbir paketinin uygulamaya konulacağını açıkladı.
- ABD'li yatırım bankası Lehman Brothers'ın bu yıl 1,500 çalışanını işten çıkaracağı bildirildi.
1 EYLÜL:
- TİM verilerine göre, Türkiye'nin 2008 Ağustos ayı ihracatı, geçen yılın aynı dönemine oranla yüzde 27,59 artışla 10 milyar 934 milyon 688 bin dolara yükseldi.
- Uluslararası piyasalarda ham petrolün varil fiyatı, şiddeti devamlı yükselen Gustav Kasırgası'nın, ABD'nin açık denizdeki petrol üretimini olumsuz etkilemesi nedeniyle artış gösterdi. ABD Ham Petrolünün, Ekim ayı varil teslim fiyatı, 1 dolar 54 sentlik artışla, 117 dolara çıktı.
2 EYLÜL:
- Reklam Kurulu, ''Coca-Cola Zero'' ile ''Pepsi Max'' reklamlarında kullanılan ''sıfır şeker'' tanımlamasını yanıltıcı ve aldatıcı bularak her iki reklama ayrı ayrı 60 bin YTL para ve reklam durdurma cezası verdi.
- ABD'de Temmuz ayında inşaat harcamaları düştü. Yıllık bazda 357,8 milyar dolara gerileyen inşaat harcamaları, Mart 2001'den bu yana en düşük düzeyinde seyrediyor.
3 EYLÜL:
- TÜİK, Ağustos'ta TÜFE'nin yüzde 0,24, ÜFE'nin yüzde 2,34 azaldığını açıkladı. Böylelikle enflasyon Ağustos'ta beklentilerin aksine eksi çıktı. Yıllık enflasyon ise TÜFE'de yüzde 11,77, ÜFE'de yüzde 14,67 oldu.
-ABD'DE MORTGAGE KRİZİ DERİNLEŞİYOR-
5 EYLÜL:
- ABD'de işsizlik oranı, son 5 yılın en yüksek düzeyine ulaştı.
7 EYLÜL:
- ABD yönetimi, geçen yıl patlak veren tutsat krizinden çok kötü etkilenen, 5 trilyon doları aşkın kredi büyüklüğüne sahip dev tutsat (mortgage) şirketleri Fannie Mae ve Freddie Mac'in denetimine, daha büyük bir krizin çıkmaması amacıyla el konulduğunu duyurdu. Şirketlerin denetimi Federal İskan Dairesine geçti.
8 EYLÜL:
- ABD'de mortgage devleri Fannie Mae ve Freddie Mac'a el konmasının ülkedeki konut piyasasını istikrara kavuşturacağı ve dünya mali piyasalarını teşvik edeceği tahmini, New York Menkul Değerler Borsası'nda hızlı bir yükselişe yol açtı.
- Türkiye'nin sanayi üretimi, Temmuz ayında, 2007 yılının aynı ayına kıyasla yüzde 3,4 oranında arttı.
- Afşin-Elbistan C-D santral ihaleleri iptal edildi.
- Tekfen İnşaat'ın yüzde 50'sinin 520 milyon dolara SOCAR'ın kuracağı şirkete satılacağı açıklandı.
9 EYLÜL:
- Türkiye İhracatçılar Meclisi (TİM) genel kurulunda seçimi Mehmet Büyükekşi 201 oyla kazandı. Adnan Dalgakıran 125 oyda kaldı.
- Adabank'ın satış ihalesine Torunlar Gıda ve Kök Gayrimenkul teklif verdi.
- Rekabet Kurulu, Beyaz Et Sanayicileri ve Damızlıkçılar Birliği ile 25 beyaz et üreticisi hakkında arzı kısıp fiyatları yükselttikleri gerekçesiyle soruşturma açtı.
10 EYLÜL:
- TUİK, bu yılın ikinci üç aylık dönemine ilişkin büyüme hızını yüzde 1,9 (15 Aralık tarihinde yüzde 2,3 olarak revize edildi) olarak açıkladı. İlk çeyrekte yüzde 6,6 olarak açıklanan GSYH büyüme hızı yüzde 6,7 olarak revize edildi.
- Merkezi yönetim bütçesi, ağustos ayında 6 milyar 10 milyon YTL fazla verdi.
- Temmuzda cari açık, geçen yılın aynı ayına göre yüzde 43,4 oranında artarak, 4 milyar 117 milyon dolara yükseldi.
- Wall Street'in simgesi olan ABD'nin dördüncü büyük yatırım bankası Lehman Brothers'in şubat ayında 46 milyar dolar olan piyasa değeri, 6 milyar dolara indi. Lehman Brothers üçüncü çeyrekte 4 milyar dolar zarar açıklayınca dünya borsaları düşüşe geçti. İMKB 100 Bileşik Endeksi de 40 bin puanın altına geriledi.
11 EYLÜL:
- Avro 1,40 doların altına inerek, dolar karşısında son 12 aydaki en düşük değeri gördü.
- Tekstil, hazır giyim ve deri sektörü stratejik eylem planı açıklandı. Doğu ve Güneydoğu Anadolu'ya giden yüzde 50 ucuz enerji, KDV istisnası başta olmak çeşitli kolaylıklardan yararlanacak.
- Kapasite kullanım oranı ağustos ayında 4,1 puan azalarak yüzde 76,2'ye düştü.
12 EYLÜL:
- Deutsche Bank'ın, Deutsche Postbank'ın yüzde 29,75'ini 2,79 milyar avroya alacağı açıklandı.
-ABD'DE KARA PAZARTESİ: LEHMAN BROTHERS İFLASINI AÇIKLADI-
15 EYLÜL:
- ABD'nin dördüncü büyük yatırım bankası durumundaki Lehman Brothers, kredi krizi nedeniyle girdiği zor durumdan kurtulamayarak iflas başvurusunda bulundu.
- ABD'nin iki numaralı bankası Bank of America, küresel kredi krizi nedeniyle yaklaşık 46 milyar dolar zarar eden dünyanın en büyük aracı kurumu Merrill Lynch'i 50 milyar dolara satın alma kararı aldı.
- Dünyanın en büyük bankalarından 10'u 70 milyar dolarlık acil yardım fonu oluşturmaya karar verdi. Bank of America, Barclays, Citibank, Credit Suisse, Deutsche Bank, Goldman Sachs, JP Morgan, Merrill Lynch, Morgan Stanley ve UBS bankalarının her birinin 7 milyar dolar vermeyi kabul ettiği fon, dünya piyasalarında panik çıkmasını önlemeyi amaçlıyor.
- ABD'de konut sektöründe başgösteren kredi krizinin daha sonra küresel çapta bir mali krize dönüşmesi, bankaların 400 milyar doları aşkın zarar etmesine yol açtı.
- Amerikan sermayeli dev sigorta şirketi AIG, Amerikan Merkez Bankası'ndan 40 milyar dolar destek istedi.
- Alman havayolları şirketi Lufthansa'nın, Belçika havayolları Brussels Airlines'i bünyesine katacağı açıklandı.
- İşsizlik oranı haziran ayında yüzde 9 oldu.
- Toprak Mahsulleri Ofisi Genel Müdürü İsmail Kemaloğlu istifa etti.
-PETROL YENİDEN 100 DOLARIN ALTINDA-
- ABD ham petrolünün varil fiyatı 3,18 dolar düşerek son altı ayın en düşük seviyesi olan 98 dolara, Londra Brent tipi ham petrolün varil fiyatı da 2,95 dolar gerileyerek 94,63 dolara indi.
16 EYLÜL:
- Moskova borsası, ABD piyasalarından gelen olumsuz haberler yüzünden bugün yüzde 16'dan fazla değer kaybedince işlemler bir saatliğine durduruldu.
- Uluslararası piyasalarda petrol fiyatları, küresel mali piyasalardaki dalgalanmanın petrol talebini aşındıracağı ve yatırımcıların daha güvenli limanlara sığınacağı endişelerinin artması nedeniyle yüzde 4'den fazla değer kaybetti. Petrol İhraç Eden Ülkeler Örgütü (OPEC), 2008 yılı için küresel petrol talebi büyümesini bu yıl altıncı kez azalttı.
- Merkez bankaları piyasalara toplam 230 milyar dolar verdi. ABD Merkez Bankası, 50 milyar dolar, Avrupa Merkez Bankası 70 milyar avro, İngiltere Merkez Bankası 25,2 milyar avro, Japonya Merkez Bankası 24 milyar dolar, Rusya Merkez Bankası 12,9 milyar dolar, İsviçre Merkez Bankası da, piyasalara 5 milyar avro enjekte etti.
- Amerikan Merkez Bankası, yüzde 2 olan gösterge faiz oranını değiştirmedi.
- Bankaların suç gelirlerinin aklanması ve terörün finansmanının önlenmesi amacıyla uyum programı oluşturmalarına yönelik yönetmelik, Resmi Gazete'de yayımlandı.
17 EYLÜL:
- Amerikan Merkez Bankası, ABD'nin ünlü sigorta şirketi AIG'ye 85 milyar dolar para aktardı ve şirketin hisselerinin yüzde 80'ini denetim altına aldı.
- İngiliz sermayeli Barclays bankası, Lehman Brothers'ın 10 bin kişi çalışan bir kısmını 1,75 milyar dolara almaya karar verdi.
- Hisse senetleri yüzde 50 düşen Moskova Borsası, 2 gün kapatıldı.
- Japonya Merkez Bankası yüzde 0,5'lik gösterge faiz oranını değiştirmedi.
- Fitch, TSKB'nin uzun vadeli yabancı para cinsinden kredi notunu BB eksiden BB'ye yükseltti.
- TMSF'nin Trakya Sanayi ihalesinde en yüksek teklifi 42,5 milyon dolara Yıldızlar Holding verdi.
- İstanbul serbest piyasada kapanış saatlerinde doların satış fiyatı 1,2800 YTL, avronun satış fiyatı 1,8100 YTL'ye yükseldi.
- Lio Yağ Sanayi iflas etti.
18 EYLÜL:
- Merkez Bankası yüzde 16,75 olan gecelik borçlanma faiz oranı ile yüzde 20,25 olan borç verme faiz oranını değiştirmedi.
- ABD, Avrupa, İngiltere, İsviçre, Japonya ve Kanada merkez bankaları kısa vadede piyasaları 250 milyar dolar fonlayacaklarını açıkladı.
- Amerikan Merkez Bankası, Avrupa Merkez Bankası ile 110, Japon Merkez Bankası ile 60, İngiltere Merkez Bankası ile 40, Kanada Merkez Bankası ile 10 milyar dolar geçici döviz takası yapma yetkisi aldı.
- İngiliz sermayeli Lloyds TSB bankası, Halifax bankasını 12 milyar sterline satın alma kararı aldı.
- EPDK, 1 Ekim tarihinden geçerli olmak üzere, konutta yüzde 9,07, sanayide yüzde 9,27, ticarethanede yüzde 9,35 zammı öngören kararı onayladı.
- Türkiye ile Rusya arasında gümrük protokolü imzalandı.
19 EYLÜL:
- ABD Sermaye Piyasası Kurulu (SEC) mali kuruluşların açığa satışını 2 Ekim tarihine kadar yasakladı. Gerekirse yasak 10 gün daha uzatılacak. Karar borsalarında büyük artışlar sağladı.
- Moskova Menkul Kıymetler Borsası, endekslerin çok hızlı yükselmesi nedeniyle geçici olarak yeniden kapatıldı.
20 EYLÜL:
- Erol Aksoy şirketleri yeniden TMSF yönetimine geçti.
21 EYLÜL:
- ABD Başkanı Bush, mali sistemi düzeltmek için gerekli 700 milyar dolarlık kurtarma paketini Kongreye gönderdi.
- Porsche, Volkswagen'deki hisseni yüzde 4,89 artırarak yüzde 35,14'e çıkardı.
22 EYLÜL:
- Amerikan Merkez Bankası, ABD'nin en büyük iki yatırım bankası Goldman Sachs ve Morgan Stanley'i kendi denetiminde çalışan bankacılık holding şirketlerine dönüştürüldü. İki banka da mevduat bankası oldular.
- Çeltik fiyatı ton başına 870 YTL, prim 100 YTL, avans yüzde 30 olarak açıklandı.
- Japon Nomura, Lehman Brothers'ın Avrupa ve Orta Doğu'daki hisseleri ve yatırım bankacılığı faaliyetlerini almak için anlaştı.
- Toprak Mahsulleri Ofisi Genel Müdürlüğüne vekaleten Tarım ve Köyişleri Bakanlığı Müsteşar Yardımcısı Mesut Köse atandı.
23 EYLÜL:
- Irak, dünyanın en büyük petrol şirketlerinden biri olan Royal Dutch/Shell petrol şirketiyle 4 milyar dolarlık doğal gaz anlaşması imzaladı.
- TOKİ'nin Ataköy arazisi ihalesinde 850 milyon YTL ile en yüksek teklifi Sinpaş-Kat Turizm Ortaklığı verdi.
- Çukurova Grubu, Interbank'ın 533 milyon dolarlık borcuyla ilgili olarak TMSF ile 400 milyon dolar ve 8 yıl vade konusunda anlaştı.
-NÜKLEER SANTRAL İHALESİ YAPILDI-
24 EYLÜL:
- Amerikan sigorta şirketi AIG, 85 milyar dolara yüzde 79,9'unu Hazine denetimine geçiren anlaşmayı imzaladı.
- Mersin-Akkuyu'da kurulması planlanan Türkiye'nin ilk nükleer santral inşaatı ve işletimi için açılan ihaleye teklif veren tek firma Rus Atostroyexport oldu.
- Amerikan Federal Soruşturma Bürosu (FBI), Fannie Mae, Freddie Mac, Lhman Brothers ve AIG hakkında soruşturma başlattı. FBI, incelemesinde kurumları tutsat krizi konusunda müşterilerine karşı yeterince aydınlatıcı olmamakla suçluyor.
- ABD Merkez Bankası, Avustralya ve İsveç merkez bankalarıyla 10'ar, Norveç ve Danimarka merkez bankalarıyla ise 5'er milyar dolarlık geçici döviz takası anlaşması yaptı.
- Enerji KİT'leri ''borcumu zamanında ödeyeceğim'' protokolü imzaladı.
25 EYLÜL:
- Meram Elektrik A.Ş'nin özelleştirme ihalesinde en yüksek teklifi 440 milyon dolarla Alsim Alarko Sanayi Tesisleri ve Ticaret A.Ş. verdi.
- ABD hükümeti, 307 milyar dolar varlığa sahip ülkenin en büyük mevduat bankalarından Washington Mutual'a el koydu. ABD'nin en büyük tasarruf ve kredi bankası Washington Mutual'ın varlıkları ise JPMorgan tarafından 1,9 milyar dolara satın alındı.
26 EYLÜL:
- Amerikan Merkez Bankası piyasalara 30 milyar dolar verdi. Avrupa Merkez Bankası 35, İngiltere Merkez Bankası 30, İsviçre Merkez Bankası 9 milyar dolar vereceğini açıkladı.
- Yapı Kredi Bankası libor artı 0,75 ile 1 milyar dolarlık sendikasyon kredisi aldı.
- ABD'de 56,2 milyar dolarlık teşvik paketi senatoda reddedildi.
27 EYLÜL:
- Washington Mutual, JPMorgan'ın satın almadığı bölümler için iflas başvurusunda bulundu.
- MASAK, kara para aklama ve terörün finansmanıyla daha etkin mücadele edilebilmesi için şüpheli işlemler tebliğini yeniledi.
- Bizim Toptan Mağazalar zincirinin yüzde 20'si Güney Afrika şirketi Standard Bank Group'a bağlı SU Private Equity'ye satıldı.
-KURTARMA PAKETİNE RED-
29 EYLÜL
- ABD'de Temsilciler Meclisi, 700 milyar dolarlık finans sektörünü kurtarma paketini 205'e karşı 228 oyla reddetti.
- New York Menkul Kıymetler Borsasında Dow Jones, tarihinde ilk kez 777,68 puan kaybetti.
- Amerikan Merkez Bankası (Fed) öncülüğündeki dünya merkez bankaları piyasalara 620 milyar dolar vereceklerini açıkladılar. 330 milyar doları Fed, 290 milyar doları ise Avrupa Merkez Bankası ve 8 merkez bankası verecek.
- ABD hükümeti tarafından el konulan Wachovia'nın bankacılık kesiminin 42 milyar dolara Citigroup'a satılacağı açıklandı.
- Belçika-Hollanda sermayeli Fortis Bank 11,2 milyar avroya kamulaştırıldı. Belçika 4,7, Hollanda 4, Lüksemburg 2,5 milyar avro verdi.
- İzlanda, ülkenin üçüncü büyük bankası Glitnir'in yüzde 75'lik hissesini devletleştirdi.
- AB Komisyonu, 2008-2010 yılları arasında Türkiye'ye ayırdığı 1 milyar 758,8 milyon avroluk hibeyi onayladı.
- İngiltere, zordaki Bradford and Bingley bankasına el koyacağını resmen açıkladı. 91 milyar dolarlık konut kredisi ve kredi hesabı devletleştirilecek.
30 EYLÜL:
- BOTAŞ, konutlarda kullanılan doğalgaz fiyatına yüzde 4,55, sanayide kullanılan doğalgaza yüzde 4,69 oranında zam yaptı.
- Sermaye sıkıntısı çeken Dexia'ya Belçika ve Fransa 3'er milyar avro aktarma konusunda anlaşırken, Lüksemburg da 376 milyon avro katkıda bulunma kararı aldı.
- Kısa süre önce 3 kez işlemlere kapatılan Moskova Borsası'nda işlemler yine durduruldu.
- ABD Başkanı Bush'un 700 milyar dolarlık kurtarma paketi Temsilciler Meclisine takılınca ülkede borsalar çöktü. Amerikan sermaye piyasasındaki kayıp 1,1 trilyon doları buldu.
- İrlanda, finansal krizle mücadele için 400 milyar avroluk paket oluşturdu, mevduata tam garanti getirdi.
Ekonomide yılın dördüncü çeyreği de küresel finans krizinin yaşandığı ortamda hareketli geçerken, kriz Avrupa ülkelerinin ardından Türkiye'nin de aralarında bulundu gelişmekte olan ülkelere de sıçradı.
Bu dönemde, ABD, İngiltere, Almanya, Fransa, İrlanda gibi ülkeler ard arda ''kurtarma paketleri'' çıkardılar. Bu çerçevede ABD Temsilciler Meclisinde daha önce reddedilen 700 milyar dolar tutarındaki kurtarma paketi kabul edildi. Dünyanın neredeyse tüm ülkelerine sıçrayan kriz, birçok ülkeyi bankalardaki mevduatlara yüzde 100 garanti vermeye zorladı.
Krizin Avrupa'ya sıçraması dünya borsalarında büyük sarsıntıya neden oldu. Dünyadaki borsaların hemen hemen tamamı yere çakıldı. Birçok ülkenin büyük bankaları devletleştirildi. Uluslararası Para Fonu (IMF), küresel kredi krizinden kaynaklanan zararların 1,4 trilyon dolara ulaştığının tahmin edildiğini bildirdi.
Ham petrolde üçüncü çeyrekte başlayan düşüş bu dönemde de devam etti. Uluslararası piyasalarda ham petrol fiyatları 40,5 dolara kadar geriledi.
Türkiye'de cep telefonu kullanıcılarına yeni iletişim olanakları sağlayacak üçüncü nesil mobil iletişim sistemleri (3G) ihalesi yapıldı.
Son çeyrekte küresel finans krizinin etkileri Türkiye'de de hissedilmeye başlandı. Dolar kuru bir ara 1,80'e dayanırken, sonra yine 1,55 seviyesine indi. Borsada 21 bin puan altına kadar iniş oldu. Hükümet krizle mücadele için ''ekonomik paket'' hazırlıklarına, IMF ile stand-by görüşmelerine başladı.
Ekonomide yılın son çeyreğine ilişkin gelişmeler özetle şöyle:
1 EKİM:
- Konutlarda kullanılan elektrik yüzde 9,07, sanayide kullanılan elektrik ise yüzde 9,27 zamlandı.
- İngiltere'de üretim son 17 yılın en düşük düzeyine geriledi.
- ABD Başkanı George W. Bush, zor durumdaki otomotiv sektörüne yardımcı olmak amacıyla 25 milyar dolarlık düşük faizli kredi desteğini içeren yasa paketini imzaladı.
- İngiltere hükümeti, mevduat sahiplerinin bankalardaki paralarının 50 bin sterlinlik bölümünün garanti altına alındığını açıkladı. Bu rakam 35 bin sterlindi.
- TİM verilerine göre, 2008 Eylül ayı ihracatı, geçen yılın aynı dönemine oranla yüzde 36,42 artışla 12 milyar 162 milyon 549 bin dolara yükseldi. Son bir yıllık ihracat ise yüzde 32,67 artışla 132 milyar 770 milyon 573 bin dolara çıktı.
-ABD'DE KURTARMA PAKETİ KABUL EDİLDİ-
2 EKİM:
- ABD'de Senato 700 milyar dolarlık kurtarma paketini 25'e karşı 74 oyla kabul etti, paketi 150 milyar dolarlık artışla 850 milyar dolara çıkardı. 150 milyar dolar vergi indirimleri içeriyor.
- Avrupa Merkez Bankası yüzde 4,25 olan gösterge faizini değiştirmedi.
3 EKİM:
- ABD Temsilciler Meclisinde daha önce reddedilen 700 milyar dolar tutarındaki kurtarma paketi ikinci denemede 171'e karşı 263 oyla kabul edildi. Bush, paketi hemen onayladı.
- TÜİK'e göre eylülde TÜFE yüzde 0,45 arttı, ÜFE ise yüzde 0,90 geriledi. Yıllık enflasyon TÜFE'de yüzde 11,13, ÜFE'de yüzde 12,49 oldu.
- Merkez Bankası 1 Ocak 2009'da tedavüle çıkacak Türk Lirası'nı tanıttı.
- Uluslararası derecelendirme kurulu Standard&Poor'si kürüsel kriz nedeniyle 52 ülkede, menkul kıymet borsalarında, sadece Eylül ayında 4,1 trilyon dolarlık değer kaybı yaşandığını açıkladı. 9 aylık kayıp da 10,5 trilyon doları buldu.
- Hollanda, Fortis'in ABN Amro dahil Hollanda faaliyetlerini 16,8 milyar avroya satın alacağını açıkladı.
- Wells Fargo, 15,1 milyar dolara Wachovia bankasını satın alacağını açıkladı.
4 EKİM:
- Yaşanan küresel ekonomik kriz nedeniyle AB'nin dört büyük ekonomisinin liderleri Fransa Cumhurbaşkanı Nicolas Sarkozy, Almanya Başbakanı Angela Merkel, İngiltere Başbakanı Gordon Brown ve İtalya Başbakanı Silvio Berlusconi, Paris'te ''ekonomiyi kurtarma zirvesi'' yaptı. Zirveden ''kemerleri gevşetelim'' çağrısı yapıldı.
- Avrupa Yatırım Bankası, Avrupa'daki küçük ve orta ölçekli şirketlere finansman sağlamak amacıyla 15 milyar avroluk bir fon oluşturdu.
5 EKİM:
- Citibank, Wells Fargo'nun Wachovia bankasını 15,1 milyar dolara alma işlemini mahkeme kararıyla durdurdu.
6 EKİM:
- ABD Wall Street Borsasının temel göstergesi olan Dow Jones Endeksi, 29 Ekim 2004'ten bu yana ilk kez 10 bin puanın altında ''9.955,50'' puandan kapandı.
- Rusya'da borsalar yüzde 15 oranında düşüş kaydedince işlemler durduruldu. Diğer ülkelerdeki borsalarda da düşüş eğilimi devam etti.
- Almanya'da bir araya gelen hükümet, Merkez Bankası ve banka yöneticileri, 50 milyar avroluk yeni bir destek paketi üzerinde anlaşmaya vardı.
- Fortis bankasının yüzde 75'inin 9 milyar avroluk hisse değişimiyle Fransız BNP Paribas'a geçeceği açıklandı. Karar sonrası BNP Paribas'ın yüzde 11,7'si Belçika, yüzde 1,1'i Lüksemburg'a geçecek.
- Dünya Bankası Başkanı Robert Zoellick, artık işe yaramayan G-7'nin 7 gelişmekte olan ülkeyle (Çin, Hindistan, Brezilya, Rusya, Meksika, Suudi Arabistan ve Güney Afrika Cumhuriyeti) genişletilerek yeni bir grubun oluşturulması düşüncesini ortaya attı.
- İzlanda mevduata yüzde 100, Almanya özel tasarruflara yüzde 100 garanti getireceğini, İsveç ise halen 35 bin 500 dolar olan garantiyi 71 bin dolara yükselteceğini açıkladı. İrlanda, Avusturya tam garanti getirmişti.
- Amerikan Merkez Bankası, yıl sonuna kadar bankalara 900 milyar dolar kadar nakit vereceğini açıkladı.
- Almanya tutsat kredi bankası Hypo Real Estate'i 50 milyar avroya kurtaracağını duyurdu.
- Avrupa otomotiv şirketleri AB'den 40 milyar avro destek istedi.
7 EKİM:
- IMF, küresel kredi krizinden kaynaklanan zararların 1,4 trilyon dolara ulaştığının tahmin edildiğini bildirdi.
- Arap ülkelerindeki borsalar rekor oranlarda düştü.
- AB üyeleri, Birlik genelinde halen alt sınırı 20 bin avro olan mevduat güvencesinin 1 yıl içinde 50 bin avroya yükseltilmesi konusunda anlaştı.
- Rusya, bankalara 36 milyar dolarlık destek vermeye karar verdi.
- ABD Dahili Vergi Servisi şirketlerin yurt dışından ülkeye götürecekleri mevduatları yüzde 35'lik gelir vergisinden muaf tutma kararı aldı.
- Japonya Merkez Bankası yüzde 0,5 olan gösterge faiz oranını değiştirmedi.
- Amerikan Merkez Bankası, Mitsubishi UFJ Financial Group'un Morgan Stanley'den yüzde 24,9'a kadar hisse almasını onayladı.
- Merkez Bankası, repo ihalesiyle piyasaya 1 milyar YTL verdi.
- İzlanda ülkenin 2. büyük bankası Landsbanki'yi devletleştirdi. Rusya'dan 4 milyar avro borç almaya karar verdi.
- Bingöl Karlıova termik santralı ihalesinde teklif gelmedi.
- İspanya mevduat güvencesini 100 bin avroya, 30 milyar avroluk kriz fonunu gerekirse 50 milyar avroya çıkarma kararı aldı.
8 EKİM:
- Dünyanın en büyük merkez bankaları koordineli olarak faiz oranlarını indirdiler. ABD Merkez Bankası gösterge faiz oranını yüzde 0,5 indirerek yüzde 1,5'e, Avrupa Merkez Bankası yüzde 4,25'den yüzde 3,75'e, İngiltere Merkez Bankası yüzde 5'den yüzde 4,5'e, Çin Merkez Bankası yüzde 7,20'den yüzde 6,93'e çekti.
- Sanayi üretimi ağustos ayında geçen yılın aynı ayına göre yüzde 4 düştü.
- İngiltere hükümeti 8 büyük bankasını kurtarmak için 437,2 milyar dolarlık bir kurtarma paketi açıkladı.
- Dünya Ekonomik Forumu Dünya Rekabet Sıralamasında Türkiye 10 basamak gerileyerek 63'üncü sıraya indi.
- Ak Enerji'nin yüzde 37,36'sı 302,6 milyon dolara Çek firmasına satıldı.
- Yunanistan mevduat garantisinin 20 bin avrodan 100 bin avroya yükselteceğini, Slovakya, mevduatta tam garantiye geçeceğini açıkladı.
9 EKİM:
- Merkez Bankası, Döviz ve Efektif Piyasaları döviz depo piyasasındaki aracılık faaliyetlerine yeniden başlanmasına karar verdi.
- Merkez Bankası döviz rezervleri, 26 Eylül itibariyle 80 milyar 39 milyon dolar ile rekor düzeye yükseldi.
- Amerikan sigorta şirketi AIG'e 38 milyar dolarlık yeni kredi açıldı.
- İzlanda'da hükümet, ülkenin en büyük bankası Kaupthing'e el koydu.
- Dexia bankasının kredilerinin bir yıl süresince yüzde 60,5'ini Belçika, yüzde 36,5'ini Fransa, yüzde 3'ünü Lüksemburg karşılayacak.
- Sanayi ve Ticaret Bakanı Zafer Çağlayan, Türkiye'de faaliyet gösteren 2 milyon 10 bin işletmenin 2007 cirosunun 1,7 trilyon YTL, karının 98 milyar YTL olduğunu açıkladı.
- IMF Başkanı Dominique Strauss-Kahn, sorun yaşayan ülkeye IMF'nın yardım edeceğini söyledi.
- Zimbabve'de temmuz ayı itibarıyla yıllık enflasyon yüzde 231 milyona ulaştı.
- Özelleştirme İdaresi, 2009-2013 stratejik planı hazırladı.
10 EKİM:
- IMF-Dünya Bankası toplantıları Washington'da başladı.
- Rus parlamentosunun alt kanadı Duma, ekonomik krizin üstesinden gelmeyi öngören 86 milyar dolarlık yardım paketini onayladı.
- Dünya piyasalarındaki deprem nedeniyle İMKB bir günde 17 milyar dolar eridi ve 3 yıl geriye gitti. Dolar 1,44 YTL'yi gördü.
- ABD'de başlayıp Avrupa'ya sıçrayan küresel kriz Asya'yı da etkilemeye başladı. ABD borsalarındaki tarihi çöküş Asya ve Avrupa borsalarını da vurdu. Singapur teknik olarak resesyona girdiğini ilan ederken, iflas eden Japon sigorta şirketi Yamato Life Insurance, krizin Asya'daki ilk kurbanı oldu.
- İmalat sanayinde kapasite kullanım oranı eylülde, bir önceki eylül ayına göre 3,4 puan azalarak yüzde 79,8'e indi.
- Merkez Bankası Başkan Yardımcılığına Erdem Başçı yeniden atandı.
- Kanada, bankalardan 21 milyar dolarlık tutsat destekli menkul kıymet satın almaya karar verdi.
- Danimarka, 5 Ekim'den geçerli olmak üzere mevduata tam garanti verdi.
11 EKİM:
- ABD'de, devletin, büyük bunalımdan bu yana ilk kez bankalardan hisse satın almasına karar verildi.
- G-7 liderleri finans krizine karşı 5 maddelik acil ve olağanüstü eylemler öngören planı benimsedi. Planın G-20 liderlerine de sunulması kararlaştırıldı.
12 EKİM:
- G-20 toplantısı ABD Başkanı George W. Bush başkanlığında Washington'da yapıldı.
- İngiltere 4 bankası için kurtarma planı oluşturdu.
- Avustralya, bankalardaki mevduata tam garanti verileceğini açıkladı.
- Avrupa'da avro kullanan 14 ülke ve İngiltere ''yüzyılın krizine'' karşı ortak hareket etme kararı aldılar. 14 ülkenin devlet ve hükümet başkanları, 2009 yılı sonuna kadar ülkelerinde banka batışına izin verilmemesi konusunda karara vardılar.
-NOBEL EKONOMİ ÖDÜLÜ KRUGMAN'IN-
13 EKİM:
- 2008 Nobel Ekonomi Ödülünü ABD'li Paul Krugman aldı.
- Almanya finansal krizle mücadele için 500 milyar avroluk, Fransa 360 milyar avroluk paket oluşturdu. Avusturya hükümeti, sorunlu bankalara 85 milyar avroya kadar destek verileceğini açıkladı. Gerekirse bu miktar 15 milyar avro daha artırılabilecek. İspanya, banka kredileri için bu yıl 100 milyar avro garanti edecek. İtalya bankalara 20 milyar avro destek kararı aldı.
- İngiltere iki büyük banka Halifax Bank of Scotland (HBS) ve Royal Bank of Scotland'ı (RBS) kamulaştırma işlemi başlatma kararı aldı.
- İMKB'de 1. seansta emir toplama saati 09.30-09.45, açılış emir eşleme saati 09.45-09.50, sürekli müzayede saati 09.50-12.30 olarak değiştirildi.
- IMF, tarihinde ilk kez bir AB üyesine (Macaristan) mali destek vermek için harekete geçti.
14 EKİM:
- ABD, küresel finans krizi nedeniyle bankacılık sisteminde yaşanan güven bunalımını aşmak için 250 milyar dolarlık yeni bir plan açıkladı. 7 büyük bankaya hisse karşılığı kullandırılacak.
- THY, 35 çift koridorlu ve 70 tek koridorlu uçak alımı için Boing ve Airbus'tan teklif almayı kararlaştırdı.
- Bütçe eylül ayında 9 milyar 426 milyon YTL açık verdi.
- Birleşik Arap Emirlikleri, bankacılık sektörünü acil olarak 19 milyar dolar fonlama kararı aldı.
- Çek Cumhuriyeti mevduattaki garantiyi 25 bin avrodan 50 bin avroya çıkardı.
- ABD Başkanı George W. Bush, 3 yıl boyunca bankalar arası kredilerin garanti altına alınacağını, sermaye desteği yapılacağını, mevduata tam garanti getirileceğini açıkladı.
15 EKİM:
- Merkez Bankası döviz alım ihalelerine ara verdi.
- Türkiye'nin cari açığı, Ağustos ayında, 2007 yılının aynı ayına göre yüzde 101,7 oranında artarak, 1 milyar 637 milyon dolardan, 3 milyar 302 milyon dolara yükseldi.
- Tarım Bakanı Mehdi Eker, Çin'den gelen süt ürünlerine yasak konulduğunu açıkladı.
- TÜİK, temmuz ayı işsizlik oranının yüzde 9,4 olduğunu açıkladı.
- IMF heyeti görüşmelerde bulunmak üzere Türkiye'ye geldi.
- ABD'nin bütçe açığı 455 milyar dolara çıktı.
- Yunanistan bankalara 38,5 milyar dolar likidite ve sermaye desteğinde bulunacağını açıkladı.
- AB zirvesinde Avro ülkeleri tarafından alınan önlemler onaylandı.
16 EKİM:
- Global piyasalar hedge fonların (serbest fonlar) batacağı söylentisiyle sarsıldı. Dolar 1,50 YTL'nin üzerine çıktı, avro 2 YTL'yi aştı. Faizler yüzde 21'lerin üzerinde işlem gördü. Hedge fon korkusuyla Asya ve Avrupa borsalarında da sert düşüşler yaşandı. İMKB yüzde 6,26 değer kaybetti.
- İsviçre, UBS bankasına 5,3 milyar dolar sermaye enjekte etti.
- Avrupa Merkez Bankası, Macaristan'a 5 milyar avro kredi vermeyi kararlaştırdı.
- Singapur mevduata tam garanti getirdi.
17 EKİM:
- 2009 yılı merkezi yönetim bütçe tasarısı TBMM'ye sunuldu. Tasarı 248,8 milyar YTL gelir, 262,1 milyar YTL harcama öngörüyor.
- TAEK, nükleer santralların güvenliği için tasarım ve özel ilkeleri belirledi.
- Fitch, Macaristan'ın görünümünü duragandan negatife çevirdi.
18 EKİM:
- TÜRMOB Genel Kurulunda seçimi Masum Türker'in listesi kazandı.
- TOKİ, Bakırköy-Ataköy sahilindeki 124 bin 980 metrekarelik arsanın 850 milyon dolara Sinpaş-Kat Turizm İnşaat şirketine satışını onayladı.
19 EKİM:
- Güney Kore, bankalara sermaye desteği ve devlet garantisi olarak 130 milyar dolar vermeyi kararlaştırdı.
- İsviçre, UBS bankasını kurtarmak için 52,86 milyar dolarlık pakete hayata geçirdi.
- En önemli 56 borsanın Eylül ayı kaybı 6,5 trilyon dolara ulaştı. Kayıp 9 aylık dönemde 12 trilyon doları buldu. İMKB'nin piyasa değeri de 200 milyar dolardan 115 milyar dolara indi.
20 EKİM:
- Merkezi Yönetim brüt borç stoku 30 Eylül 2008 tarihi itibariyle 353,6 milyar YTL olarak gerçekleşti.
- TOBB Başkanı Rifat Hisarcıklıoğlu, yeniden Eurochambers Yönetim Kuruluna seçildi.
- Hollanda, ING Bank'a 10 milyar avro karşılığında bankaya yüzde 8,5 oranında ortak olacak.
- Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO) Başkanı Juan Somavia, 2009 yılı sonuna kadar dünyada işsiz sayısının 20 milyon artışla 210 milyona ulaşacağını söyledi.
- İsveç, finansal krizle mücadele için 200 milyar dolarlık paket oluşturdu.
- Rusya tüketimi artırmak için ortalama maaşı yüzde 29,4 artırdı, 7,6 milyar dolarlık yeni paket açıkladı.
21 EKİM:
- Amerikan Merkez Bankası, para piyasasındaki yatırım fonlarının elindeki senetlerden alarak, bu fonlara likidite sağlamaya karar verdi.
- Ürünleri yüzde 30 ve üzerinde zarar gördüğü belirlenen çiftçilerin banka hesaplarına para yatırılmaya başlandı. İlk aşamada 214 bin 899 çiftçiye 257 milyon YTL yatırıldı.
- Rekabet Kurulu, İzgaz'in Gaz de France'a devrine izin verdi.
22 EKİM:
- Merkez Bankası Para Politikası Kurulu, yüzde 16,75 olan gecelik borçlanma faizini sabit tutarken, borç verme faizini yüzde 20,25'den yüzde 19,75'e indirdi.
- ABD Merkez Bankası, finans piyasalarındaki yangını söndürmek için 540 milyar dolarlık bir paket daha açıklandı.
- Belarus, IMF'den 2 milyar dolar istedi.
- Arjantin'de hükümet, özel emeklilik fonlarını kamulaştırma kararı aldı.
- Wachovia bankası üçüncü çeyrek için 23,9 milyar dolar zarar açıkladı.
- Moonlight, Migros'taki payını yüzde 97,3'e çıkardı.
23 EKİM:
- Çin, ASEAN'a üye 10 ülke ile Çin, Japonya ve Güney Kore'den oluşan mekanizma çerçevesinde ortak döviz rezervi oluşturulmasına destek verdi.
- Standard and Poors, Türkiye'nin kredi notunu teyit ederken görünümünü durağana çevirdi.
- Merkez Bankası, bankaların döviz ve efektif piyasalarında işlem yapma limitlerini her bir banka için 2 kat artırdı ve toplamda 10,8 milyar dolara yükseltti.
- Hedge fonların gelişmekte olan piyasalardan çıkışı ve gelişmiş ülkelere yönelik resesyon kaygıları nedeniyle dolar gün içinde 1,74 YTL'nin üzerine çıktı, avro 2,1980 YTL ile tarihinin en yüksek seviyesini gördü.
24 EKİM:
- OPEC, Viyana'da yaptığı olağanüstü toplantıda, 1 Kasım'dan geçerli olmak üzere üretim kotasını 28,8 milyon varilden 27,3 milyon varile indirdi.
- SPK, Raymond James Yatırım Menkul Kıymetler'in sermaye yeterliliğini sağlayana kadar sermaye piyasası faaliyetlerini durdurdu.
- Merkez Bankası reel kesim güven endeksi ekim ayında eylül ayına göre 16 puan gerileyerek 69,2 puana indi.
- Rusya, 8 milyar dolarlık ek paketin yanı sıra mevduattaki garantiyi 4 bin dolardan 25 bin 925 dolara yükseltti.
- HSBC, Endonezya sermayeli Bank Ekonomi'nin yüzde 88,89'unu 607,5 milyon dolara aldı.
- Merkez Bankası, günlük 50 milyon dolarlık döviz satış ihalelerine yeniden başladı. Repo ihalesiyle piyasaya 3,5 milyar YTL verdi.
- İzlanda, IMF ile anlaştı. IMF, 2,1 milyar dolar kredi verecek.
25 EKİM:
- Dünya borsalarında son 24 günde 10 trilyon dolar eridi.
- IMF, Türkiye, Brezilya ve Güney Kore'yi ''iyi ekonomik sicile'' sahip ülkeler olarak gösterdi. 200 milyar dolarlık ilave kredi kaynağı kullandırabileceğini açıkladı.
- Destekleme primi ödemeleri, Resmi Gazete'de yayım