İETT’de bakım skandalı Sayıştay raporunda: Freni bozuk otobüslerle yolcu taşındı

İstanbul’da yetersiz bakımdan kaynaklanan arızalar ve yanmalarla gündemden düşmeyen otobüs ve metrobüslerin, mevcut arızalarına rağmen seferde tutulduğu ortaya çıktı. Sayıştay’ın İBB bağlı İETT’ye ilişkin 2025 yılı denetim raporu, kurumun yolcu güvenliğini nasıl hiçe saydığını gözler önüne serdi. Servisteki 8 otobüste arıza sinyallerini engelleyen sistem denendiği, fren arızası bildirilen araçlara ise seferi tamamlamaları yönünde talimat verildiği belirlendi. Yedek parça teminindeki sorunlar nedeniyle bazı otobüslerin 150 gün garajda bekletildiği, garanti kapsamındaki araçların arızalı başka otobüslerden sökülen parçalar takılarak çalıştırıldığı tespit edildi.

ARIZA SİNYALİNİ SÖNDÜRDÜLER

Rapora göre, Topkapı Garajı’nda garantisi devam eden 8 otobüse, yüklenici tarafından idarenin yazılı onayı ve usulüne uygun iş emri bulunmadan “AdBlue (yakıt) sistemi bağlantı tesisatı” yapıldı. Müdahaleyle araçların elektronik kontrol ünitesine giden arıza sinyalleri engellendi, bu deneme ise sefere devam eden otobüsler üzerinde gerçekleştirildi. Uygulamanın kapsamı, süresi ve sonuçlarına ilişkin kayıtlar idareye bildirilmedi. Söz konusu müdahalenin, yolcu emniyeti ve trafik güvenliği açısından ciddi riskler barındırdığı vurgulanırken, İETT ise işlemi “sınırlı kapsamlı deneme müdahalesi” olarak kabul etti.

FRENİ ARIZALI ARAÇLA YOLCU TAŞINDI

Bazı otobüs ve metrobüslerde sefer sırasında ortaya çıkan önemli arızalara, yolculuk tamamlandıktan sonra müdahale edildi. Raporda yer alan bilgilere göre, “K1751” ve “O2086” kapı numaralı araçlarda, yavaşlamaya yardımcı olan retarder (fren) sisteminin “zayıf çalıştığı” veya “çalışmadığı” bildirilmesine rağmen, telefonla “Araç seferi tamamladıktan sonra garaja gelecek” talimatı verilmiş. Aynı arızanın bildirildiği “O1082” kapı numaralı araçta ise sistem resetlenip ayrıntılı kontrol iş bitimine bırakılmış. Sayıştay, bu uygulamayla da yolcu güvenliğini tehlikeye düşürmenin yanı sıra arızalanıp garaja dönen otobüsler için yükleniciye uygulanacak cezaların da önüne geçildiğine dikkat çekti.

DİĞER OTOBÜSTEN PARÇA SÖKTÜLER

Garantisi devam eden arızalı otobüslerin onarımında da garajda bekleyen arızalı araçlardan sökülen parçalar kullanıldı. Üretici firma veya yetkili servis aracılığıyla garanti kapsamında onarım yapılması belirtilen ihale şartnamelerinde, araçlar arasında parça değişimi açıkça yasaklanmasına rağmen, bu yönteme başvurulduğu ortaya çıktı. İETT bu işlemin, yedek parça tedarikindeki sorunlar nedeniyle en azından bir aracı sefere çıkarabilmek amacıyla birim amirinin yazılı onayıyla yapıldığını savundu.

OTOBÜSLER 150 GÜN GARAJDA BEKLEDİ

Yerinde incelemelerde, yüklenici firmanın parça temin edememesi nedeniyle bazı otobüslerin 150 güne kadar garajda bekletildiği ve servise çıkarılamadığı görüldü.

1 Temmuz 2025’te filodaki 3 bin 516 aracın 656’sı bakım, onarım veya başka nedenlerle sefere hazır değildi. Aynı yıl otobüs gecikmeleri ve sefer iptalleri nedeniyle 153 Beyaz Masa’ya 195 bin 51 şikayet ulaştı.

YOLCUSUZ 46 KİLOMETRE

Garaj yetersizliği ve hatlarla uyumsuz planlama nedeniyle, bazı otobüslerin yolcu taşımaya başlayacağı noktaya ulaşmak için onlarca kilometre boş yol gittiği ortaya çıktı. Sarıgazi Garajı’ndan çıkan 139D hattındaki araçlar hat başlangıcına ulaşmak için 46 kilometre katetti. Rumeli Hisarüstü-Sarıtepe Kampüsü hattında ise daha yakın konumda 245 araç kapasiteli Kağıthane Garajı bulunmasına rağmen, otobüsler 39 kilometre uzaktaki Sultangazi Garajı’ndan hareket etti. Otobüsün yolcu taşıma yaptığı mesafe 1267 kilometreye ulaştı. İETT söz konusu eksikliği kabul etti.

GECİKEN TAKSİTLERİN FATURASI 712 MİLYON TL

Araç alımlarına ilişkin taksitlerin zamanında ödenmemesi nedeniyle kur artışından kaynaklanan toplam 711 milyon 968 bin 474 liralık ilave maliyet oluştuğu tespit edildi. Raporda, söz konusu ödemeler için faiz yükümlülüğü bulunmamasına rağmen vade tarihleri ile fiili ödeme tarihleri arasındaki kur farkının, kurumun yükünü arttırdığı belirtildi. Bir bölümü 2018’de tamamlanması gereken ödemeleri de kapsayan incelemede, 200 doğal gazlı otobüsün borcunun Nisan 2018 yerine Ocak 2024’te kapatıldığı ve yalnızca bu alımda 56 milyon 299 bin liralık ek maliyet oluştuğu kaydedildi. İETT’nin 31 Aralık 2025 itibarıyla vadesi geçtiği halde ödenmemiş toplam araç borcunun ise 16 milyon 790 bin avro olduğu bildirildi.