İsrail'de denklem değişti: Milletvekili avı mı, dönüşümlü başkanlık mı?

27 Ekim'de İsrail'de gerçekleştirilen genel seçimlerin ardından parlamentoda oluşan tablo, ülkeyi derin bir siyasi belirsizliğe sürükledi. Başbakan Binyamin Netanyahu liderliğindeki Likud Partisi sandıktan birincilikle çıkmasına rağmen; sağ blokla birlikte parlamentoda çoğunluğu elde edemedi. Öte yandan Gadi Eisenkot liderliğindeki muhalefet cephesinin de 61 sandalyelik çoğunluk eşiğine ulaşamaması, koalisyon senaryolarını ve siyasi kilitlenme ihtimallerini öne çıkardı. Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Zekeriya Kurşun, ortaya çıkan meclis tablosunu ve kilit aktör konumuna gelen Arap seçmenlerin durumunu Haber7'ye değerlendirdi.

"YOK EDİLECEĞİNE İNANDIRILMIŞ BİR TOPLUMUN BU TERCİHİ KAÇINILMAZDI"

Netanyahu’nun elde ettiği sonucun aslında şaşırtıcı olmadığına vurgu yapan Prof. Dr. Kurşun, şöyle konuştu:

"Bugüne kadar yapılan analiz ve seçim tahminlerinde; Uluslararası Ceza Mahkemesi tarafından soykırımla suçlanan ve BM Soykırım Sözleşmesi'ne taraf bir ülkeye gittiğinde tutuklanma riski bulunan bir liderin böylesine bir sonuç elde etmeyeceği öngörülüyordu. Ancak bu bir sürpriz değil çünkü varoluşsal bir tehditle yok edileceğine inandırılmış İsrail toplumunun yok etmeyi ilke edinen bir partiyi desteklemesi kaçınılmazdı."

NETANYAHU BLOĞU HÜKÜMETİ TEK BAŞINA KURAMIYOR

Sandık sonuçlarına göre Netanyahu bloğunun hükümet kurma yetersizliğine işaret eden Kurşun, "Her ne kadar Netanyahu kendi bloğunun birinci partisi olup; toplam bloğu da 53 sandalye civarında kalsa da tek başına bu bloğun hükümeti kurma ihtimali yok." diye konuştu.

Olası hükümet senaryolarına ilişkin değerlendirmelerde bulunan Kurşun, şunları kaydetti:

"Öne çıkan senaryoların başında, merkez sağ ve merkez sol grupların ortak bir hükümet kurması yer alıyor. Nitekim İsrail siyasetinde geçmişte yaşanan tıkanıklıklar, dönüşümlü başbakanlık modeliyle aşılmıştı. İsrail Cumhurbaşkanı Isaac Herzog’un hükümeti kurma görevini ilk olarak Netanyahu'ya devretmesi bekleniyor. Ancak dönüşümlü başbakanlık modelinde merkez solun nasıl bir hareket alanı bulacağı; uluslararası denklem ve ABD'deki siyasi gelişmelere bağlı olacaktır."

"MİLLETVEKİL AVI SÜRECİ BAŞLAYABİLİR"

Münavebeli modelin gerçekleşmemesi halinde tam bir kilitlenmenin kaçınılmaz olacağına işaret eden Prof. Dr. Kurşun, İsrail siyasetinde sıkça görülen ve transfer yöntemi olarak bilinen sürecin işletilebileceğine dikkati çekti.

Kurşun, "Bu durumda birkaç senaryo daha ortaya çıkıyor. Bunlardan bir tanesi İsrail siyasetinde çokça görülen milletvekili avı sürecidir. Yani 53'ün üstüne 61'e tamamlayacak şekilde küçük bloklardan birini çekmek veya tek tek her bloktan birer milletvekili transfer etmek suretiyle Netanyahu bloğunun hükümeti kurması mümkündür. Ancak bu durumda parlamentoda istenilen kararlar çok kolaylıkla alınamayacak ve İsrail yönetimi bir kez daha kısıtlanacaktır." açıklamasında bulundu.

"ARAP BLOĞU MEVCUT KİLİT ROL OYNANABİLECEĞİNİ TÜM DÜNYAYA GÖSTERDİ"

Seçimlerin en önemli gelişmelerinden birinin Arap seçmenin sandığa yüksek katılımı ve elde ettiği sandalye gücü olduğunu ifade eden Prof. Dr. Kurşun, sözlerini şöyle sürdürdü:

"Nasıl ki İsrail toplumu yok edileceklerine inandırıldıkları için yok eden birine yakınlaşıyorsa, bugüne kadar parçalı olan 1948 Arapları da varlık gösterebileceklerini, çaresiz olmadıklarını gösteren bir çıkış yaptılar. Bu çıkış iki yönlü sonuç doğurabilir: İlk olarak; Netanyahu karşıtı muhalefet bloğuna dışarıdan destek verebilirler. Bu hükümetin içinde veya dışarıda kalacak şekilde olabilir ki büyük ihtimalle dışında kalmayı tercih ederler ve Uluslararası Ceza Mahkemesi'nce soykırımla suçlanan bir ismi devre dışı bırakabilirler. Daha da önemlisi İsrail siyasetinde artık 1948 Araplarının kilit rol oynayabilecek bir duruma geldiğini hem İsrail siyasetine hem de dünya kamuoyuna göstermiş oldular. Sonuç olarak Arap bloğu, mevcut tüm senaryolarda kritik konumunu korumaktadır."