Tarihte bu hafta neler var?

Türkiye Cumhuriyeti'nin kurucusu Mustafa Kemal Atatürk, 10 Kasım 1938'de, saat dokuzu beş geçe, Dolmabahçe Sarayı'nda, ''Türk'ün tarihinde ve gönlünde daima yaşamak'' üzere aramızdan ayrıldı.

Atatürk'ün hayata gözlerini kapattığı gün Cumhuriyet Hükümeti, milli yasın acısını her satırında ortaya koyan ve ulusun duygularını dile getiren resmi bir tebliğ yayımladı.

Anadolu Ajansınca duyurulan bu tebliğ, o günün diliyle şöyle:

''İSTANBUL, 10 (A.A) - Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti'nin resmi tebliğidir:

Müdavi ve müşavir tabiplerinin neşredilen son raporu Atatürk'ün dünyaya gözlerini kapadığını bildirmektedir.

Bu acı hadise ile Türk vatanı büyük yapıcısını, Türk milleti Ulu Şefini, insanlık büyük evladını kaybetti. Milletimize içimiz yanarak bu tarife sığmayan ziyanından dolayı en derin taziyelerimizi sunarız.

Kederlerimizin tesellisini ancak ve ancak O'nun büyük eserine bağlılıkta ve aziz vatanımızın hizmetinde ararız. Şurasını da her şeyden evvel beyan etmeliyiz ki, ölmez olan, O'nun büyük eseri Cumhuriyet Türkiye'sidir.

Hükümetimiz, içinde bulunduğumuz bu mühim anda bugüne kadar olduğu gibi dikkatle vazife başındadır. Müesses olan nizamı ve vaziyeti idame hususunu, büyük Türk milletinin hükümeti ile tek vücud olarak teyid ve temin edeceğine şüphe yoktur.

Teşkilatı Esasiye Kanunu'nun 33'üncü maddesi mucibince, Büyük Millet Meclisi Reisi Abdulhalik Renda, Reisicumhur Vekaleti vazifesini deruhte etmiş ve ifaya başlamıştır.

Gene Teşkilatı Esasiye Kanunu'nun 33'ncü maddesi mucibince, Büyük Millet Meclisi derhal yeni Reisicumhur intihab edecektir.

Türkiye'nin büyük makamına Teşkilatı Esasiye Kanunu'na göre, geçecek zatın etrafında hükümeti ile şanlı ordusu ile ve bütün kuvveti ile Türk milleti, sarsılmaz bir varlık olarak toplanacak ve yükselmesine devam edecektir.

Bugün ayrılığına ağladığımız Büyük Şefimiz Atatürk, her vakit Türk milletine güvendi. Eserlerini bu güvenle yaptı. İdamesi esbabını da istikmal ederek, güvenle büyük milletimize bıraktı. Ebedi Türk milleti, O'nun eserlerini ebediyetle yaşatacaktır. Türk gençliği, O'nun kıymetli vediası olan Türkiye Cumhuriyeti'ni daima koruyacak ve O'nun izinde yürüyecektir.

Kemal Atatürk, Türk'ün tarihinde ve gönlünde daima yaşayacaktır.''

BELLİ BAŞLI ÖTEKİ OLAYLAR

9 KASIM

1444- Varna Savaşı kazanıldı.

1877- Erzurum'a dayanan düşmana karşı, Topdağı Savaşı kazanılarak, tabyalara Türk bayrağı çekildi.

1918- Almanya'da Cumhuriyet ilan edildi.

1935- Japon birlikleri Çin'de Şangay'ı işgal etti.

1936- Montreux Boğazlar Sözleşmesi resmen yürürlüğe girdi.

1938- Almanya'da Yahudi karşıtları, şiddet eylemleri başlattı. Bu olaylar tarihe Kristal Gece (Crystal

Hight/Krystallnacht) olarak geçti.

1938- Atatürk'ün son günü... Yayımlanan resmi tebliğlerde Atatürk'ün genel durumunun

vahamete doğru gittiği açıklandı.

1982- Kenan Evren, 101 pare top atışıyla cumhurbaşkanı oldu.

1985- Karpov'u yenen Kasparov, Dünya Satranç Şampiyonluğunu kazandı.

1989- Turgut Özal yemin ederek Cumhurbaşkanlığı görevine başladı.

1989- Berlin Duvarı yıkıldı.

1990- Yazar Kerim Korcan 72 yaşında öldü.

1991- Türkiye, Azerbaycan'ın bağımsızlığını tanıyan ilk ülke oldu.

2004- Pamukova'daki hızlı tren kazasıyla ilgili rapor açıklandı. Bağımsız Bilim Kurulu

Başkanı Prof. Dr. Sıddık Yarman, kazaya karışan katarın bölgede saatte 80 kilometre

olan hız limitine uymadığının belirlendiğini bildirdi.

10 KASIM

1483- Protestan reformunun lideri Martin Luther doğdu.

1922- VI. Mehmet Vahdettin, son Selamlık törenine katıldı.

1924- ''Halk Fırkası'', ''Cumhuriyet Halk Fırkası'' adını aldı.

1938- Türkiye Cumhuriyeti'nin kurucusu Atatürk, yaşama gözlerini yumdu.

1953- Atatürk'ün naaşı, Cumhurbaşkanı Celal Bayar'ın katıldığı

görkemli törenle Anıtkabir'e nakledildi.

1979- Yayıncı İlhan Erdost, Mamak Askeri Cezaevinde dayak sonucu öldü.

1988- Atatürk, ölümünün 50. Yılı'nda ilk kez yas tutulmadan anıldı.

1989- Bulgaristan Devlet Başkanı Tudor Jivkov, istifa etmek zorunda kaldı.

1992- Türkiye'nin ilk cep denizaltısı dalışını Bodrum'da gerçekleştirdi.

1996- Ankara'da on binlerce kişi, ''Şeriata Geçit Yok'' pankartı altında

Anıtkabir'e yürüyerek, Ata'nın manevi huzurunda saygı duruşunda bulundu.

Anıtkabir'i, 10 Kasım'da 1 milyon kişi ziyaret etti.

2006- Yargıtay 9. Ceza Dairesi, Gazeteci yazar Uğur Mumcu, Prof. Dr.

Ahmet Taner Kışlalı, Prof. Dr. Muammer Aksoy ve Doç. Dr. Bahriye Üçok'un

öldürülmesi olaylarının aralarında bulunduğu ''Umut Davası''nda, sanık

Ferhan Özmen'in, ''Anayasal düzeni cebren değiştirmeye teşebbüs etme''

suçundan ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına çarptırılmasına ilişkin

kararı onadı. Ekrem Baytap'a 15 yıl hapis cezası verilmesine ilişkin

kararı eksik soruşturma nedeniyle bozan Daire, diğer 7 sanığın ise

Topluma Kazandırma Yasası'ndan yararlanamayacaklarına hükmetti.

2007- Amerikalı yazar Norman Mailer 84 yaşında yaşamını yitirdi.

11 KASIM

1821- Rus yazar Dostoyevski doğdu.

1914- Osmanlı Devleti, I. Dünya Savaşı'nda İtilaf Devletlerine

savaş ilan etti.

1918- Almanya ile Müttefikler, I. Dünya Savaşı'nı bitiren anlaşmayı

imzaladı.

1938- TBMM, İsmet İnönü'yü oy birliğiyle Cumhurbaşkanı seçti.

1942- Varlık Vergisi'ne ilişkin yasa TBMM'de kabul edildi.

1944- Türkiye'nin Washington Büyükelçisi Münir Ertegün öldü.

1973- İsrail ile Mısır ateşkes imzaladı.

1976- Türkiye ile Sovyetler Birliği arasında on yıl süreyle

elektrik alışverişini düzenleyen anlaşma imzalandı.

1986- Yazar Fahri Erdinç 69 yaşında öldü.

1997- Milli Piyango İdaresi Genel Müdürlüğü, şans oyunu

''Sayısal Loto''yu başlattı.

2004- Filistin lideri Yaser Arafat, Paris yakınlarındaki bir askeri

hastanede vefat etti. Arafat'ın cenazesi 12 Kasımda Kahire'de

düzenlenen törenden sonra Ramallah'ta toprağa verildi.

2005- Turgut Özakman'ın ''Şu Çılgın Türkler'' adlı eseri sekiz ayda 212. baskıya

ulaşarak 424 bin adet satıldı.

2006- Bülent Ecevit, devlet töreniyle son yolculuğuna uğurlandı. Ecevit için GATA,

DSP Genel Merkezi, TBMM ve Kocatepe Camisi'nde törenler düzenlendi. TBMM ve Kocatepe

Camisi'ndeki törenlere Cumhurbaşkanı Ahmet Necdet Sezer, Başbakan Recep Tayyip Erdoğan,

Genelkurmay Başkanı Orgeneral Yaşar Büyükanıt da katıldı. Devlet Mezarlığı'nda toprağa

verilen Ecevit'in naaşının Kocatepe Camisi'nden mezarlığa götürülüşü sırasında on

binler cenazenin taşındığı aracın ardından yürüdü.

2008- İstiklal Savaşı'nın hayattaki son gazisi emekli Albay Mustafa Şekip Birgöl,

İstanbul'da vefat etti. Birgöl için 13 Kasımda TBMM'de, Cumhurbaşkanı Abdullah Gül,

TBMM Başkanı Köksal Toptan, Genelkurmay Başkanı Orgeneral İlker Başbuğ ve CHP Genel

Başkanı Deniz Baykal'ın da katıldığı tören düzenlendi. Birgül'ün cenazesi

14 Kasımda İstanbul'da düzenlenen devlet töreniyle toprağa verildi.

12 KASIM

1799- İlk meteor yağmuru kaydedildi.

1840- ''Düşünen Adam'' heykeli ile tanınan heykeltıraş Auguste Rodin,

Paris'te doğdu.

1877- Gazi Osman Paşa, Plevne'de teslim olmayacağını bildirdi.

1900- Uluslararası Paris Sergisi'ni 50 milyon kişi gezdi.

1927- Sovyetler Birliği'nde Troçki, Komünist Parti'den çıkarıldı;

Stalin başa geçti.

1929- Yeni harflerle basılan ilk Türk posta pulları kullanıma girdi.

1934- Türkiye'de ilk kez bir kadın, belediye başkan yardımcısı

oldu: Bursa Belediye Meclisi, Zehra Hanım'ı başkan yardımcılığına seçti.

1943- Gazeteci yazar Sadri Ertem 45 yaşında öldü.

1967- Türk Hükümeti'nin, 31 Ekimde gizlice girdiği Kıbrıs'ta

Rumların tutukladığı Türk toplumu lideri Rauf Denktaş'ın serbest

bırakılmasını Kıbrıs Hükümeti'nden istemesi sonrasında, Denktaş

serbest bırakıldı.

1995- Sait Halim Paşa Konağı tamamen yandı.

1997- ''AB-212'' tipi Türk helikopteri, NATO Akdeniz Daimi Deniz Kuvveti'ne

bağlı gemilerin müşterek eğitimleri sırasında Rodos Adası açıklarında

düştü: 3 asker öldü.

1999- Bolu, Düzce ve Kaynaşlı'da, 7,2 büyüklüğünde deprem meydana geldi:

894 kişi öldü, 4 bin 948 kişi yaralandı.

2003- TÜBİTAK Bilgi Teknolojileri ve Elektronik Araştırma Enstitüsü

(BİLTEN) tarafından teknoloji transferi yöntemiyle üretilerek uzaya

gönderilen BİLSAT uydusu görüntü göndermeye başladı.

2003- Türkiye, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin barış zamanı idam

cezasının kaldırılmasını öngören 6'ncı protokolünü onayladı.

2004- Arafat'ın ölümünün ardından Mahmud Abbas Filistin Kurtuluş

Örgütü lideri oldu.

2007- Amerikalı yazar İra Levin 78 yaşında öldü.

13 KASIM

1805- Napolyon Bonapart komutasındaki Fransız ordusu, Viyana'ya girdi.

1885- Sırp-Bulgar Savaşı başladı.

1907- Paul Corno ilk helikopter uçuşunu başardı.

1914- Caresse Crosby tarafından geliştirilen sutyenin patenti alındı.

1918- I. Dünya Savaşı sonunda; Atatürk'ün ''Geldikleri gibi giderler''

dediği İtilaf Devletleri Donanması, İstanbul Boğazı'na demirledi.

1920- Milletler Cemiyeti'nin Cenevre'deki açılışına 41 ülkeden

5 bin temsilci katıldı.

1945- De Gaulle, Fransa Cumhurbaşkanı seçildi.

1960- Milli Birlik Komitesinin 14 üyesi, komiteden atıldı. Bu kişiler

yurt dışına gönderildi.

1970- Suriye'de Hafız Esad darbe yaptı.

1976- BM Genel Kurulu, Kıbrıs'taki bütün yabancı askerlerin çekilmesini

ve mültecilerin yerlerine dönmesini öngören tasarıyı kabul etti.

1977- Ajda Pekkan, 7. Dünya Popüler Şarkı Yarışması'nda iki altın

madalya kazandı.

1983- YSK, 12 Eylül 1980'den sonra yapılan ilk milletvekili genele seçiminin kesin

sonuçlarını açıkladı: ANAP 211, HP 117, MDP 71 milletvekili çıkardı.

1985- Kolombiya'da Nevado del Ruiz yanardağı patladı; 20 binden

fazla kişi öldü.

1994- Ressam Nedim Günsur 70 yaşında öldü.

2005- Van Kapalı Cezaevinde Yüzüncü Yıl Üniversitesi Rektörü Prof. Dr.

Yücel Aşkın ile aynı koğuşta kalan Üniversitenin Genel Sekreter Yardımcısı

Enver Arpalı intihar etti. Rahatsızlanan Rektör Aşkın, Tıp Fakültesi

Hastanesinin Kalp ve Damar Cerrahisi servisinde yoğun bakıma alındı.

2006- Eski milletvekili Sedat Edip Bucak, hakkındaki beraat kararının

bozulmasının ardından yargılandığı ''Susurluk Davası'' kapsamında,

İstanbul 2. Ağır Ceza Mahkemesince, 1 yıl 15 gün hapis cezasına

çarptırıldı. Bucak'ın cezası ertelendi.

2007- Resmi ziyaret için Türkiye'ye gelen İsrail Cumhurbaşkanı

Şimon Peres ve Filistin Devlet Başkanı Mahmut Abbas TBMM Genel

Kurulunda milletvekillerine hitap etti.

14 KASIM

1517- Sadrazam Piri Mehmet Paşa öldü.

1526- Kanuni Sultan Süleyman, Orta Avrupa seferinden İstanbul'a döndü.

1900- Dr. Karl Land Steiner, üç ayrı kan grubunu belirledi.

1908- Einstein, Kuantum teorisinin sunumunu yaptı.

1950- Şair Orhan Veli, Ankara'da yol yapım çukuruna düştükten iki gün sonra

İstanbul'da öldü.

1971- Sanat tarihçisi, ressam, tiyatro yazarı Celal Esat Arseven 96 yaşında öldü.

1976- Çayırhan Termik Santrali ve Kömür Üretim Tesislerinin temeli atıldı.

1984- Türk Milli Futbol Takımı, İnönü Stadı'nda İngiltere'ye

8-0 yenildi.

1985- Demokratik Sol Parti (DSP) kuruldu.

1989- ''Gazete'' gazetesi yazarı Kamil Başaran öldürüldü.

1991- Anadoluhisarı açıklarında koyun yüklü bir yabancı gemi

başka bir yabancı bandıralı gemiyle çarpıştı: İki gemici kayboldu,

22 bin koyun boğuldu.

1992- Gazeteci Metin Soysal öldü.

1993- Naim Süleymanoğlu, Melbourne'deki Halter Şampiyonası'nda

üç altın madalya kazandı.

1999- ABD Başkanı Bill Clinton, resmi ziyarette bulunmak üzere

Ankara'ya geldi.

2001- A Milli Futbol Takımı, Dünya Kupası Avrupa Elemeleri

baraj mücadelesinde Avusturya'yı yenerek, 48 yıl aradan

sonra Dünya Kupası finallerine katılma hakkı elde etti.

2005- Esenboğa Havalimanı iç hatlar terminali tamamen yandı.

15 KASIM

1638- Osmanlı ordusu Bağdat'ı kuşatmaya başladı.

1889- Brezilya'da monarşi devrildi ve cumhuriyet kuruldu.

1956- Orta Doğu Teknik Üniversitesi (ODTÜ) kuruldu.

1960- Nükleer silah taşıyan ilk denizaltı USS George

Washington, Güney Carolina Charleston'da suya indirildi.

1967- Kıbrıs'ta üç Türk köyüne saldırarak işgal eden Rum

tedhişçiler, 28 Türk'ü öldürdü, 200'ün üzerinde Türk kayboldu.

Olağanüstü toplanan Bakanlar Kurulu, genelkurmay başkanı ve

kuvvet komutanları ile durumu değerlendirdi.

1969- Washington DC'de çeyrek milyon kişi Vietnam Savaşı'na

karşı gösteri yaptı.

1977- Türk atleti Veli Ballı, Pakistan'da yapılan Uluslararası

Atletizm Yarışmaları'nda maratonda birinci oldu.

1979- Yunan şilebi Evrenia ile Haydarpaşa mendireği açıklarında

çarpışan Rumen tankeri İndependenta'nın infilak etmesi sonucu 51

Rumen denizci öldü.

1983- Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti ilan edildi.

2003- İstanbul'da Neve Şalom ve Beth İsrael sinagoglarına

cumartesi duası sırasında eş zamanlı intihar saldırılarında

bulunuldu; 25 kişi öldü.

2005- Sanat Kurumu bu yılki Onur Ödülü'nü ''Şu Çılgın Türkler''

adlı kitabın yazarı Turgut Özakman'a verdi.

2008- Başbakan Recep Tayyip Erdoğan'ın da aralarında bulunduğu G-20 ülkeleri

liderleri, ABD Başkanı Bush'un ev sahipliğinde Washington'da bir araya geldi.

Zirvenin sonuç bildirisinde G-20 liderleri, IMF ve Dünya Bankasında reform

yapılması için anlaştı.