Durbaş: Nerede simitlerin taze kokusu?
Yapılan son zamdan sonra İstanbul'da simitin fiyatı 1 TL'ye çıktı. "Bugün, hayatımız da bu yüzden mi çayın demi ve simitin kokusu misali yapay ve solgun acaba?" diyen Durbaş bakın Simitin solan kokusunu nasıl anlatıyor:
ABONE OLHeyamola yayınlarının göndermiş olduğu ünlü şair Refik Durbaş'ın "İstanbul Hayattır" adlı kitap, İstanbul'da Simit'e zam geldiği haberiyle aynı gün elimize geçti. Sayfalar arasında dolaşıp, Durbaş'ın gözünden İstanbul'un dününü bugünü mukayese ederken, simitle ilgili satırlar özellikle dikkatimizi çekti.
"Artık simit çaysız yenecek" mealinde bir üst başlık kullanmıştı ekonomi servisimiz haberi sizlere sunarken. Et tırnaktan ayrılmaz gerçi ama yine de anlamlı göndermeydi. Gelin, Refik Durbaş'ın kaleminden söz konusu makaleyi okuyalım ve İstanbul kültürüne damgasını vuran, Simit kültürünün, hangi ünlüyü nasıl etkilediğine şahit olalım:
Simitin Solgun Kokusu
Bizim kuşak, 50'li yılların karikatüristlerinin çizdiği çay ile simite talim eden gazetecilere yetişmedi. Fakat onların karın doyurma azıkları olan çay ve simit, gazeteciliğimizin o genç günlerinde güzel bir keyfin hoş kokusunu hâlâ taşımaktalar.
Çünkü o zamanlar hemen bütün gazetelerin ana binaları Cağaloğlu'da idi. Vapur ise en önemli ulaşım aracı... Özellikle de sabahları Kadıköy-Sirkeci arasında 8.30 ve 9.15 vapurları gazetelerin yazı müdürlerinin, sekreterlerin, muhabir ve köşe yazarlarının doğal buluşma mekânı...
Koltuğa bir gazete sıkıştırılır, elde sabah simitinin sıcak kokusu ile vapurun burun ucuna yerleşilirdi. Gazete manşetleri, hele bir gün önceden emek de verilmişse, "tetkik" edilirken bir de çay söylendi mi varın artık o keyfin damakta eriyen lezzetine...
Eldeki gazete, çayın yudumu ve Boğaz'ın serin rüzgârı eşliğinde okunmaya çalışılırken, yandaki ya da karşıdaki gazetelerin başlıkları da göz hapsine alınırdı.
Ayrıca bir "meşveret" mekânı idi vapurlar. "Müdavimler", bir önceki günün muhasebesini gönül defterine düşerken, birbirlerine gelecek gün üzerine dilek ve temennilerini de aktarırdı.
Bu muhabbetin kaymak tadını veren de yine çay ve simitti...
O günler de bir günlermiş işte...
Uzunca bir aradan sonra, 2001 yılının güneşli günlerinde yine "vapur" tiryakisi oldum.
Fakat nerede o günlerin çayının koyu demi, nerede simitlerin taze kokusu?
|
Kitaptan... ... Ama öteki iki seferde iki vahim olay var ki, üzerinde durulmaya değer. Bil kadın ve ağzı bir bezle kapalı, 6-7 yaşlarında dilenen bir çocuk... İlkinde çocuk lösemiydi, ikincisinde açık kalp hastası... İki çocuğun da kanı değişecekti Cerrahpaşa'da, 40-50 milyon para gerekiyordu. İkisinin de beyleri çalıştığı halde bu paralan karşılayacak güçleri yoktu. O günden beri kafaları kazınmış, bacakları kibrit çöpüne dönmüş çocuklar gözlerimin önünden gitmiyor. Ve annelerinin ellerindeki, ölüme yazılmış bir ferman gibi duran hastane raporları... Kimi yokluktan yoksulluktan bir bardak şarap parasına dileniyordu, kimi de bu anne ve çocuğu gibi hayatta kalma savaşımı uğruna... Hayat, çok mu acımasızdı? |
O sabah vapurları mutat seferlerini aksatmasa da, o deme de, kokuya da lezzet katan arkadaşlar, şimdi kim bilir hangi bir kuytu limanın ara sokağında?
Çayın yapay demi, simitin solgun kokusu bir yana, bir "adet" sigara isteyecek kimse bile yok çiçeği solmuş o güvertede...
Kimi güzellikler işte böyle farkında olmadan çekip gidiyor hayatımızdan.
Bugün, hayatımız da bu yüzden mi çayın demi ve simitin kokusu misali yapay ve solgun acaba?
Sait Faik, sinemadan çıkmıştır. Yağmur yağıyordun Canı yürümek ister, fakat bir şoför "Atikali" diye seslenince, atlar taksiye Atikali'ye gider. Annesini, arkadaşı Pancoyu, köpeği Arap'ı düşünerek sokaklarda yürürken, bir evden deli gibi birisi fırlayıp paltosunun cebine girer. Adam "dost'unu öldürmüştür ve Sait Faik'ten kendisini saklamasını istemektedir.
Ve "Öyle Bir Hikaye"de anlattığı üzre Sait Faik, sonradan adının Hidayet olduğunu öğrendiği adamı, "Dikişlerinden yağmur girmiş, sabahki yediği simitin susamları kokan cebi'nde saklayacaktır.
Oktay Akbal da "Hücrede Karmen" kitabında yer alan Sefertası başlıklı hikâyesinde ilkokula giderken bir parça börek, üç tane kuru köfte, bir elma ya da portakal bulunan sefertasını hiç mi hiç sevmediğini belirterek iştahını daha çok "Barba" adlı fırıncının simitinin açtığını anlatacaktır.
Orhan Veli, Bayram şiirinde savaşı durdurmak için olsa, Harbiye Nezaretine gittiğini annesine bildirmemesi için kargalara horoz şekeri yanında simit de ikram eder:
"Kargalar, sakın anneme söylemeyin!
Bugün toplar atılırken evden kaçıp
Harbiye Nezaretine gideceğim.
Söylemezseniz size macun alırım,
Simit alırım, horoz şekeri alırım;
Sizi kayık salıncağına bindiririm kargalar,
Bütün zıpzıplarımı size veririm.
Kargalar, ne olur anneme söylemeyin!"
A. Kadir'in Beşiktaş Tramvayı şiirinin yolcuları arasında "Terzi Âdem, berber Ali, dikimhaneden Emine teyze, Makbule, üç sarışın birader, Kapahçarşı terlikçileri ile levent bir hizmet eriyle birlikte "bir küçücük simitçi çocuk" da bulunacaktır.
Refik Durbaş da "Çaylar Şirketten"kitabında İstanbul'da "sermayesi gurbet" olan bir delikanlıyı anlatırken "yüzünde pas tutmuş sabahları poyraz renkli, can dokulu" üç liraya simit sattığı günlerine de değinir:
"Yüzümde pas tutmuş sabah
köşebaşı rüzgâr ayaz
simit satarım susamlı
poyraz renkli can dokulu
şafaklardan daha beyaz
hasretimden daha kara
simit satarım susamlı
buyur tanesi üç lira
bana kalan yimbeş kuruş
anlamazım ne iştir bu"
(Haber 7)