Muhteşem Yüzyıl'daki Osmanlı gerçeği
Yayınlandığı günden beri sıkça tartışılan bir dizi olan Muhteşem Yüzyıl'a farklı bir bakış açısı geldi.
ABONE OL3 ayda bir okuyucusunun karşısına çıkan Pirin Dergisi son sayısında farklı bir konuyu ele aldı. Star TV'de yayınlandığı hafta izlenme rekoru kıran Muhteşem Yüzyıl'da ele alınan konuların Osmanlı İmparatorluğu'nda karşılığı var mı? Osmanlı’da kardeş katli kanunu var mıydı? Bu iki sorunun cevabını ve daha fazlasını Ensari Hoca, "Muhteşem Yüzyıl ve düşündürdükleri" başlığıyla kaleme aldığı makalesinde okuyucuyla paylaşıyor.
İşte o makale:
"Bildiğiniz gibi, TV’de Muhteşem Yüzyıl diye bir dizi gösterimdedir. Hem içerde, hem de dışarıda epeyce izleyeni bulunmaktadır.
ŞEHZADE MUSTAFA'NIN TÜRBESİNE AKIN
Bu dizi, sıradan vatandaşın Osmanlı’ya bakışını, bir hayli etkilemişe benziyor. Yüzyıllardır Osmanlı’nın halkın belleğinde müstesna bir yeri olduğu da bir realitedir. Böyle olmasına karşın şehzade Mustafa’nın kabri hep aynı yerinde dururken, diziden sonra, birden bire ziyaretçi akınına uğraması, dizinin izleyiciler üzerinde bıraktığı etkiyi gözler önüne sermektedir.
Dizide işlenen tarihi konular gerçektir/değildir bunu irdeleyecek değiliz. Bu meseleyi, tarihçilere bırakalım. Ancak Türkiye’de ben Müslüman’ım demenin müşkül olduğu dönemlerde, Müslümanlar kendilerini; Fatihlerin, Yavuzların yolundayım diyerek, dolayısıyla kendini ifade için Müslüman olmayı, Osmanlı’yla eşdeğer sayıyorlardı.
Bunu yaparken de büyük bir kesim, çok samimi duygularla Osmanlı’nın tam bir İslami değerler içinde hareket ettiğini ve İslam’a sıkı sıkı bağlı olduğunu düşünüyordu. Her ne kadar tarihi bilmese de, böyle düşünmesini gerektirecek zahiri nedenleri de vardı. Devletin kanunları İslam’ı temel alan şeriattı vs…
Diziyi seyreden vatandaş, dizideki dönen dolaplar, entrikalar olaylar karşısında, belleğini yoklamış ve gerçekten Osmanlı böylemiymiş, acaba, sorusunu sormaya başlamıştır.
Bu yazıyı diziden aldığımız bilgi ve ilhamdan değil, önceden Osmanlı hakkındaki vardığımız düşünce ve görüşlerimizi bu dizi vesilesiyle sizlerle paylaşmak istedik.
Mademki Osmanlı bir İslam devletidir, biz de Osmanlı’ya İslami ve sosyal pencereden bakarak irdelemek istedik.
Osmanlı elbette ecdadımızdır. Aslını inkâr eden haramzadedir ancak; ‘Kellesiyle paçasıyla yutmak’ diye de bir söz vardır. Biz ecdadın eğrisine eğri, doğrusuna da doğru demek durumundayız.
Evvela şu tespitlerde anlaşalım:
1-Osmanlı’da kardeş katli kanunu vardı.
2-Osmanlı’da saltanat, babadan oğla geçerdi.
3-Yeniçeri askerleri, ele geçirilen yerlerdeki, gayri Müslim tebaadan teşkil edilirdi.
Birinci maddenin tartışmasını bir İslam devleti olan Osmanlı’nın bu uygulamasının, dinle/İslam’la bağdaşıp bağdaşmadığını anlamaya çalışalım. İslam’a göre bir can, ancak bir can karşılığı alınabilir. Yani kısasa kısas, cana can, dişe diş, göze göz.Ancak ortada ne bir can alınmıştır ve ne de bir göz çıkarılmıştır.
Sadece fitne katilden beterdir 2/191 ayeti gereğince bir açık kapı var mıdır diye bakıldığında, o takdirde de, henüz reşit olmayan, suç işleme ehliyeti bile bulunmayan küçücük çocuklar söz konusudur. Devletin âli menfaatleri uğruna boğdurulan ya da öldürülen bu çocukların ileride, fitne kaynağı olacakları hangi gaibi bilgiyle bilindi/bilinebilir. Hem gaybı, sadece ve sadece yüce Allahtan başka kim bilebilir ki? Cin/26-27
Bir padişahın, 10’dan fazla masum çocuğu, fitne çıkaracak diye, ya boğulmuş ya da öldürülmüştür. Günümüzde, bu çocukların yana yana, valiz kadar olan kabirlerinin görüntüleri TV’lerde boy boy gösterildi, ben şahsen izledim. Ben İslam devletiyim diyen Osmanlının, İslami olmayan bu yanlış uygulaması, bazı tarihçiler tarafından savunuluyor olması, kardeş katli fetvası, hiçbir şekilde doğru ve İslami olduğunu göstermeye yetmez, yetmeyecektir.
Aslında bir günah kapısı, bir başka günah kapısını aralamıştır. Babadan oğula geçme saltanatı, pratikte kardeşler arası rekabeti dolayısıyla fitneyi, beraberinde getirmiştir. Bu fitnenin sebebi aslında İslami olmayan bu saltanat kaidesidir. Osmanlıda ki bu uygulama, bir peygamberi uygulama hiç değildir. Mesela peygamberimiz, vefatından sonra halife olarak Hz Ebubekir’den yana olduğu halde, Hz. Ebubekir seçilsin dememiştir ve işi seçime bırakmıştır. Ve yine Hz. Ömer de kendinden sonra halife olarak, Hz Ali’den yana olduğu halde, Ali’yi seçin dememiş, işi yine peygamber gibi seçime bırakmıştır. Hatta Hz Ali’den yana tavrı o kadar açıktır ki bir ara oğlu Abdullah: Baba, Hz. Ali’yi halife istediğin çok bellidir, işte onu seç dediğinde; Oğlum, bu vebali sağlığımda yüklendim, öldükten sonra da yüklenemem demiştir.
Ve bütün halifeler seçimle iş başına gelmiştir. Ancak, babadan oğula geçme saltanat, Osmanlı’ya, Emevilerden ve Abbasilerden mirasen gelmiştir. Saltanat, babadan oğula bir mülk olarak geçtiğinde, beraberinde kardeş katlini tabii olarak getirmiştir. Eğer saltanat olmasaydı, kardeş katli de söz konusu olmayacaktı. Saltanatın önemli tahribatlarından bir diğeri de, ilmi ve fikri çalışmalardaki sıkıntılı durumdur. İlim ve Düşünce saltanattan korkmuş, Mütefekkirler acaba saltanat ne der diye de ürkmüş, hür bir fikir ve ilim ortamı meydana gelememiştir. Mesela, Hazerfen Ahmet Çelebi’nin, Galata Kulesi’nden Üsküdar’a uçuş denemesinin sonucunda başına gelenleri bir düşünün. Ve ayrıca, her padişahın, bir tarikata mensubiyeti veya yakınlığı söz konusudur. Dolayısıyla basılacak her kitabın da padişahın mensubu olduğu o tarikata, ya da anlayışa aykırılık taşıması, o kitabın basılmaması anlamına gelir. Bütün bunlar, elbette ki ilme ve düşünceye vurulan prangalardır.
Ve bir diğer konu, YENİÇERİ ocağına asker alınma şekli ve yöntemidir. Osmanlı topraklarına, savaşla alınan bölgelerdeki gayri Müslim tebaadan, Pençik/Penc-i yek, ya da beşte- bir usulü ile devşirilen gayri Müslim çocukları, yeniçeri ocağına alınıyordu. Bu şu demek; beş çocuğu olan ailelerin bir çocuğu, kendilerinden alınıp, Anadolu’da yerleşik, Müslüman bir ailenin yanına verilir ve o aile onu, İslami usullerle yetiştirir, sonra da onu, yeniçeri ocağına verirdi.
Burada, şöyle bir duygudaşlık yapalım. Kendi rızasıyla, oğlunu yeniçeri olarak verenleri bir kenara bırakalım. Bir anne-baba kendisinden, küçük yaşta koparılan ciğerparesi ve sonra da dilini, huyunu suyunu bilmediği bir başka diyara götürülüyor ve kendi dininden olmayan yabancı bir ailenin yanında yaşamaya zorlanıyor. O anne-baba, evladı için hangi ruh halini taşır, bir düşünelim.
Ve yüce kitabımız Kur’an-ı Kerim'de “Dinde zorlama yoktur…2/256” hükmüne rağmen, bu kişiye, İslam’dan başka din dayatılıyor. Belki bu hürriyeti, o kişiye tanımayanlar şöyle düşünmüştür: İslam hak dindir, gidip kâfir olacağına Müslüman olsun daha iyidir, demişlerdir.
Elbette onun Müslüman olması iyidir ama ya Müslüman olmak istemiyor ve o görüntüyü vermek zorunda kalıyorsa, böyle birinin vasfı münafıklıktır. Oysa münafıklık, küfürden de beterdir ve o kişinin münafık olmasına biz sebep olmuşsak halimiz nice olacaktır.
Ve ayrıca Yeniçerilere, Yeniçeri ocağı boyunca, evlenme hakkı da tanımayarak, onları biyolojik ihtiyaçlarından mahrum bırakmak ayrı bir haksızlıktır. Ve bu yasak onları, gayri ahlaki, cinsel sapıklığa da sevk etmiştir. Bu yasak bile Yeniçeri ocağını temelden sarmıştır.
Ve İslami olmayan Yeniçerilik ile Saltanat, Osmanlıda büyük tahribatlara sebep olmuş, nihayetinde Yeniçeri ile Saltanat arasında: ”İstemezük… Padişahın Kellesini isteriz… “kargaşasına dönmüş ve bu ocağın kaldırılışı, hayli uğraşılar sonucu,”Vaka-i Hayriye” olarak tarihe geçmiştir.
Birkaç başlık altında kritiğini yaptığımız bu eleştirilerin sebebi, ne Osmanlı’yı yerden yere vurmak, ne de birilerinin yaptığı gibi Osmanlı’yı kutsamaktır. Elbette bu eleştirilerin ötesinde, Osmanlı’nın çok daha iyi yanları olmalı ki, varlığını altı yüz yıl boyunca sürdürebilmiştir.
Sözün başında da belirttik, aklımızın erdiği, bize göre, Osmanlı’nın eğrisine eğri, doğrusuna doğru diyeceğiz dedik. Ve Osmanlı’nın, kendini bağlı kıldığı, öncelikli değeri olan İslam dini gereğince, İslami değerler açısından bizce doğru olmayan taraflarını böylece değerlendirdik. Elbette bu değerlendirmeler, bize ait görüşlerdir. Artık bundan sonra takdir, sayın okurlarındır."