Genç kahramanların ikinci Narnia çıkarması

Ali Murat Güven'in eleştirisi

İngiliz yazar Clive Staples Lewis'in popüler çocuk romanları dizisi “Narnia Günlükleri”nden beyazperdeye yapılan ikinci uyarlama olan “Prens Kaspiyan”, 2005 tarihli ilk bölümün de yönetmenliğini üstlenen Yeni Zelandalı Andrew Adamson'un mahir ellerinde, yalnızca çocuk ve gençlere değil her yaştan izleyiciye hoşça vakit geçirtecek türden gösterişli bir kahramanlık fantezisine dönüşüyor.

NARNIA GÜNLÜKLERİ: PRENS KASPİYAN
(The Chronicles of Narnia: Prince Caspian)

ABD-İngiltere Ortak Yapımı, 2008

Yönetmen: Andrew Adamson
Senaryo: (C.S. Lewis'in romanından uyarlamayla) Andrew Adamson, Christopher Markus, Stephen McFeely
Görüntü: Karl Walter Lindenlaub
Müzik: Harry Gregson-Williams
Kurgu: Josh Campbell, Sim Evan-Jones
Süre: 144 dakika
Oyuncular: Ben Barnes, Georgie Henley, Skandar Keynes, William Moseley, Anna Popplewell, Sergio Castellitto
İthalatçı şirket: UIP
Dağıtıcı Şirket: UIP
İçerik uyarıları: Her ne kadar kansız görüntülerden oluşuyor olsa da içeriğindeki bir kaç savaş bölümü nedeniyle 10 yaşından daha küçük çocuklara ve bu tür sahnelere duyarlı olanlara tavsiye edilmemektedir. Anılan bölümlerin dışında, aynen serinin önceki filminde olduğu gibi cinsellik-çıplaklık ve argo yönünden rahatsız edici herhangi bir görüntü ya da diyalog içermemektedir. Ailece izlenebilir.

* * *

İkinci Dünya Savaşı dönemi İngiltere'sinde yaşayan Peter, Susan, Edmund ve Lucy Pevensie kardeşler, daha önce de ziyaret edip olağanüstü serüvenler yaşadıkları Narnia ülkesine bu defa bir elbise dolabının içerisinden değil, Londra'daki Trafalgar Meydanı yakınlarında bulunan bir metro istasyonundan geçiş yaparlar. Dizinin ilk bölümü “Aslan, Cadı ve Dolap”ta anlatılan olaylardan yaklaşık bir yıl sonra Narnia'ya geri dönen kahramanlarımız, daha önceki serüvende prens ve prenses ilân edildikleri bu gizemli topraklarda Narnia ölçülerine göre 1300 yıldan fazla bir zaman geçmiş olduğunu fark edeceklerdir. Onların yokluğunda Narnia'nın altın çağı sona ermiş ve bu çağ artık “efsanevî bir dönem” olarak anılmaya başlanmıştır. Bu arada, ülkenin o birbirinden ilginç masalsı yaratıkları ve konuşan hayvanlarından da geriye ancak bir avuç kaldığını görürler. Narnia'nın artık her yerinde acımasız Lord Miraz'ın liderliği altındaki “Telmarinler” adlı yeni bir insan ırkı yaşamaktadır. Ülkenin kudretli ve ihtişamlı kralı Aslan ise yüzlerce yıldır ortalıkta hiç gözükmemiştir.

Pevensie kardeşleri Narnia'ya geri çağıran kişi, ülkenin yeni insan ırkı Telmarinler'in tahtının genç varisi konumundaki Prens Kaspiyan'dır. Prens'in şeytanî ruhlu amcası Miraz'a karşı mücadelesinde dört kardeşin de desteğine ihtiyacı vardır.

Kahraman ruhlu fakat huysuz bir cüce olan Trumpkin, cesur yürekli konuşan fare Reepicheep ve güvenilmez kara cüce Nikabrik'in yardımını alan Pevensie kardeşler, Narnia ülkesini eski muhteşem günlerine geri döndürebilmek için yeniden büyük bir serüvene atılacaklardır.

Dizinin ilk üç uyarlaması Adamson'a emanet

İngiliz yazar ve düşünür Clive Staples Lewis'in (1898-1963) popüler çocuk romanları dizisi “Narnia Günlükleri”nin beyazperdeye yapılan ikinci uyarlaması konumundaki “Prens Kaspiyan”, 2005 tarihli ilk bölümün de yönetmenliğini üstlenen Yeni Zelandalı Andrew Adamson'un (42) imzasını taşıyan bir çalışma. Kendi içlerinde bağımsız toplam 7 kitaptan oluşan bu dizinin üç yıl önceki ilk sinema uyarlaması “Aslan, Cadı ve Dolap”da henüz yolun başındaki kariyerinden beklenmeyecek düzeyde olgun bir sinema dili tutturup, öykünün açılışını yapan romanın ruhunu beyazperdeye büyük bir başarıyla aktaran sanatçı, ortaya koyduğu yüksek performansın ardından çok daha yüksek bir bütçeyle gerçekleştirilen ikinci uyarlamanın da kamera arkasına geçmeye hak kazanmıştı. Öte yandan, çektimlerine 2009 yılında başlanacak olan üçüncü uyarlama için de bir kez daha Adamson ile resmî anlaşmaya varılmış durumda. Öyle görünüyor ki serinin yapımcıları kendisinden oldukça memnunlar ve “Narnia Günlükleri”nin beyazperde serüveni daha uzunca bir süre boyunca bu Okyanusyalı sinemacının kaptanlığında ilerleyecek.

Öte yandan, kendi adıma şunu hiç tereddüt etmeksizin belirtmeliyim ki, “Narnia”nın büyüleyici dünyasına girmeden önce 2001 ve 2004'de ilk iki “Shrek”i yönetmiş bulunan Adamson'un sinema dilini ben de son derece keyifli ve sarıp sarmalayıcı buluyorum.

2006 yılının başlarında, basın gösterimine tamamen bir görev duygusu içinde ve (sıradan bir çocuk filmi izleyeceğim zannıyla) üfleye püfleye gittiğim ilk “Narnia Günlüğü”, sempatik oyunculuklarından dudak uçuklatıcı görsel efektlerine, roman temelli bir öykünün senaryolaştırılmasındaki yüksek ustalıktan “kesintsiz coşku veren” klas müziklerine kadar beni hemen her yönüyle şaşırtmış ve sonrasında da –ilk filmin tiryakisi olan iki küçük kızımla birlikte- bu öyküyü DVD'den belki 15-20 kez daha izlemek zorunda kalmıştım.

Bükemediğin bileği öpmek de bir erdemdir!

Bu arada, hem bazı Müslüman Doğu ülkeleri hem de anavatanı Britanya'da, Lewis'in yazdığı kitaplardaki alt-metinlerin Hıristiyanlığa ilişkin sayısız dinsel göndermeyle dolu olduğu yönündeki eleştirileri de lüzumundan daha fazla ciddiye almak anlamsız. Çünkü, tıpkı ilki gibi bu ikinci film de içerdiği varsayılan bütün o örtülü mesaj ve alt-metinlerin çok üstünde, ortak değerleri paylaşan insanların dayanışması, cesaret, doğruluk, dürüstlük, sözünün eri olmak gibi bir sürü evrensel erdemi yücelten en üst perdeden mesajlara sahip. Ve bunlar da pedagojik açıdan bırakın zararlı olmayı, aksine son derece yararlı bir işlev görüyor. Kaldı ki şimdiye kadarki hayat deneyimlerim bana, çocukların beğeni noktasındaki sezgi ve tercihlerine her zaman için belli ölçüde güvenmek, dahası saygı duymak gerektiğini öğretti Yarım yüzyıldan daha uzun bir süredir dünyanın dört bir köşesinde soluk soluğa okunan bu klasikleşmiş roman dizisinin çocuk ruhuna büyük bir başarıyla nüfuz edebilen o ustalıklı olay örgüsü de, söz konusu eserlere yönelik abartılı kuruntuları pompalamayı değil, “Benzer bir kurmaca öykü kalitesini acaba bizler nasıl tutturabiliriz” sorusunu gündeme getirmeli bence…

Ki bu da aslında cevabını içten içe çok iyi bildiğimiz acı veren bir soru…

“Narnia Günlükleri” gibi bir diziyi kaleme alabilmek ve onu rahatça okuyup anlayabilmek için, hayâl kurmanın hem desteklendiği hem de farklı farklı kaynaklardan sürekli beslendiği, hayâl gücü son derece yüksek bir toplumun mensubu olmak gerekiyor. Bu yöndeki yetenekleri bastırılmış ya da bütünüyle imha edilmiş bir toplumdan, ne edebiyat ne de sinema alanında böylesine “yüksek uçuşlar” beklemek ise ancak safdillik olabilir.

3000 yıllık “Dede Korkut Öyküleri”nin üzerine neredeyse yeni tek tuğla dahi koyamamış bir ülkenin çocuğu olarak, itiraf edeyim yalnızca “Narnia”nın yazarını değil, aynı zamanda “Harry Potter” ve “Yüzüklerin Efendisi”ni bu dünyaya kazandıran insanları da için için kıskanıyorum. Çünkü,. yazdıkları romanlar Britanya'daki bir evden havalanıp, çocuklarımın binlerce kilometre ötedeki masalarına kadar gelip konuyor ve onlara (benim vermeye çalıştığım farklı bir eğitimi de çatır çatır ezip geçerek) kendisini tekrar tekrar okutuyorsa, o satırları yazan elleri sıkıp tebrik etmekten başka bir seçeneğim kalmıyor demektir.

“Hazar Prensi”, ilk uyarlamayı izleyip beğeniyle karşılanan çocuk ve gençlerin, “Narnia” ülkesinin sürprizlerle dolu evrenine biraz daha derinlemesine girmelerini sağlayacak son derece başarılı bir devam filmi. Bu öyküyü vaktiyle roman olarak beğenmiş olanların genel kanaati de sinemasal uyarlamanın son derece başarılı bir biçimde ilerlediği yönünde…

Son bir kaç haftadır ardarda, gözlerde ve gönüllerde iz bırakmayan sabun köpüğü tarzı filmlerle dolup taşan sinema salonlarına ailecek yeniden dönüş için hoş bir vesile olabilir.

(Yeni Şafak)