Ali Şir Nevaî şiirimize ne kazandırdı?

Her milletin tarihinde bazı simge eser ya da kişiler vardır. Bu eser ve kişiler milletlerin birlik ve beraberliklerini mayalayıp, onları mıknatıs gibi bir arada tutarlar.

ABONE OL
GİRİŞ 22.02.2011 16:22 GÜNCELLEME 22.02.2011 16:22 KÜLTÜR
Ali Şir Nevaî şiirimize ne kazandırdı?

Bu açıdan ele alındığında eserleri ve ülküleri ile tüm Türkleri etrafında toplayan belli başlı birkaç büyük simadan biridir Ali Şir Nevaî. Tarihimizde Ahmed Yesevî, Yunus Emre, Nesimî ve Fuzulî neyse Ali Şir de öyle bir kimliğe sahiptir. Bu sembol zâtların ortak özelliği ise Türk dünyasının her karesinde tanınmaları ve fikirlerine değer verilmesidir. Ali Şir Nevaî, şairliği kadar devlet adamlığı, bilgeliği kadar nüktedanlığı, teorik yönü kadar pratik başarılarıyla da ismi sıkça duyulan bir sanatçı olma özelliğine sahiptir. Divan, Hamse, Tezkire, Dil ve Edebiyat, Din ve Ahlak, Tarih, Biyografi ve Belgelerden oluşan toplam 29 eseri yazmasındaki sır belki de ömrü boyunca mücadele ettiği ülküsü, Türkçeyi sanat ve edebiyat dili yapma gayretinde saklıdır.

Nevaî gibi her yönden takdir toplayan, toplum nezdinde saygın bir kişiliği olan birinin, İran şairleriyle boy ölçüşecek derecede şiirler söylemesi devrinde etkisi yok denecek kadar geri plana itilen Çağatay Türkçesinin aniden gündeme oturmasına, Farsça şiir söyleyen Türk gençlerinin kendilerini fark edip Türkçe şiir söylemeye başlamalarına vesile olmuştur. Nevaî'nin gerçekleştirdiği bu atılım zamanla Türk coğrafyasında kendini iyiden iyiye hissettirmiş, onun eserleri Anadolu ve Rumeli'de, Irak'ta, Kırım'da, Volga boylarında, Türkmenler arasında, hatta Hindistan'daki Türk saraylarında okunmaya başlanmıştır. Osmanlı şairleri Ali Şir Nevaî'yi üstat bilmişler, eserlerine Ali Şir'in rehberliğinde Türk hayatından gelen millî ve mahalli unsurları kazandırmışlardır. Ali Şir Nevâi, aynı zamanda sanat erbabının gerçekleştirdiği yeniliklerle devlet adamlarından daha etkili bir rol üstleneceğinin en önemli kanıtıdır. Timuroğulları hükümdarlığının birçok hükümdar ve şehzadesinden daha çok tanınan ve hayatı hakkında daha fazla malumat bulunan ender bir şahsiyettir.

Kaynak Yayınlarından Yusuf Çetindağ imzasıyla çıkan Ali Şir Nevâi isimli biyografi eseri, Ali Şir Nevâi'yi tüm yönleriyle ele alan kapsamlı bir akademik çalışma. Türk Medeniyet tarihinin ilk Rönesansındaki önemli aktörlerden birisi olan Nevaî'nin İslâm sanatlarına nasıl damga vurduğunu, Farsça'nın egemen olduğu bir coğrafyada zor olanı seçip Türk dili adına verdiği amansız mücadele ile unutulmak üzere olan Türkçe'ye nasıl hayat verdiğini işliyor. Onun kişiliğini ve gerçekleştirdiği sıra dışılıkları yeterince anlayabilmek için yetiştiği dönemin siyasi, iktisadi ve kültürel durumları hakkında detaylıca bilgiler veren eser, Nevaî'nin kullandığı Çağatay Türkçesi'nin köklerini, şairin hayatını, dost ve düşmanlarını, etkilendiği şairleri, eserlerini ve Türk şiirine kazandırdıklarını etraflıca ele alıyor.

Milli Gazete