Süper güç rüyasından uyandı! ABD’nin Orta Doğu’daki acziyeti
ABD ve İran arasındaki savaş petrodolar sistemini sarsarken, İran’ın bölgedeki ABD üslerine saldırıları ABD’nin müttefiklerini korumadaki acziyeti gözler önüne serildi.
ABONE OLHaber7-ÖZEL
ABD-İsrail ve İran arasında 28 Şubat’ta patlak veren savaş Orta Doğu’yu yangın yerine çevirdi. ABD ve İsrail tarafından gelen misillemelere karşılık veren İran, Katar, Birleşik Arap Emirlikleri, Bahreyn, Kuveyt ve Suudi Arabistan’da ABD’ye ait üsleri de hedef aldı. Körfez dışında ise Ürdün, Umman, Irak, Suriye ve Türkiye’ye karşı üç başarısız deneme gerçekleştirdi. İran bu strateji ile neyi hedefledi?
Eski ABD Dışişleri Bakanı ve Ulusal Güvenlik Danışmanı Henry Kissinger, "Amerika'nın düşmanı olmak tehlikeli olabilir ama dostu olmak ölümcüldür” sözü ünlü bir jeopolitik tespittir. Bu söz aslında ABD'nin dış politikasında "kalıcı dostluklar" değil, "kalıcı çıkarlar" olduğunu; Washington'un kendi çıkarları gerektirdiğinde dostlarını feda edebileceğini veya onları tehlikeli durumlara sokabileceğini ifade eder, özellikle Vietnam Savaşı dönemi (1968-1970'ler) bağlamında söylenen bir ifadedir.
ABD savaş halinde olmasına rağmen ateş müttefiklerinin ocağına düştü. Aslında savaş her ne kadar nükleer bahanesiyle çıkmış olsa da altında pek çok neden yatıyor. Bu nedenlerden en temeli, uluslararası ticarete vurulan darbe, ABD, Çin’in piyasayı ele geçirmesinden oldukça rahatsız durumda, akıllı cihazlardan savaş teknolojilerine kadar Çin, ABD’nin çok önüne geçti.
1974-1975 yıllarında ABD Dışişleri Bakanı Henry Kissinger ile Suudi Arabistan Kralı Faysal arasından gerçekleşen petrolün dünyada sadece dolarla alınıp satılması karşılığından ABD’nin Suudi Arabistan’ı askeri açıdan koruyacak olması ABD ekonomisini yıllarca ayakta tuttu. Bu sisteme petrodolar adını koydular.
Petrodolar sistemi:
Petrodolar sistemi, ham petrol ticaretinin büyük ölçüde Amerikan doları (USD) üzerinden yapılmasını ve bu petrol gelirlerinin de dolar cinsinden birikmesini ifade eden uluslararası ekonomik düzendir. Bu sistem sayesinde dolar küresel rezerv para olarak güç kazanmış ve petrol ticareti için sürekli talep yaratılmıştır.
İLK BAŞKALDIRIYI YAPAN İSİM: SADDAM
ABD’nin bu ekonomik egemenliğine başkaldıran ilk isim Irak eski Cumhurbaşkanı Saddam Hüseyin’di. Saddam, 2000 yılında petrol satışlarını dolardan euroya çevirmesinin ardından petrol satan ülkelere ABD dolarının egemenliğinden kurtulmak için öncülük etti. Bu durum ABD açısından tehlike teşkil ediyordu çünkü artık dolar vazgeçilebilirdi. 2003 yılında ABD Saddam’ın “kitle imha silahı” ürettiği gerekçesiyle Irak’ı işgal etti. Mesaj netti: “parama dokunanı yakarım” bu mesaj 2021 yılına kadar İran’ın zincirleri tekrar kırmasına kadar geçerliliğini korudu.
2021’de İran, Çin’le 25 yıllık stratejik anlaşma imzalayarak petrolünün %90’ını yuan ile satmaya başladı; bunu takiben 2023’te Suudi Arabistan, Çin’le yuan üzerinden swap anlaşması yaparak Aramco-Sinopec ödemelerinin %65’ini yuana geçirdi ve ilk dijital yuan ile petrol ödemesini gerçekleştirdi; aynı yıl Katar, PetroChina ile 27 yıllık LNG anlaşması imzaladı; 2024’te BAE ve Suudi Arabistan BRICS’e katılırken, Bahreyn de resmi olarak BRICS’e katılmak için başvurdu.
Bu ülkelerin Saddam’dan farkı düşman değil müttefikler. ABD’nin üsleri ve trilyon dolarlık silah anlaşmaları var kendi saldıramayacağı için Eski ABD Dışişleri Bakanı Henry Kissinger, "Amerika'nın düşmanı olmak tehlikeli olabilir ama dostu olmak ölümcüldür” sözü ilham vermiş olsa ki bölgedeki en güçlü ve saldırgan ülke olan İran hedef alındı ve Orta Doğu cehenneme çevrildi. Senaryo bire bir aynı olmasa da benzer 2000 yılında başkaldıran Saddam’ın ülkesine 2003 yılında askeri operasyon düzenlendi. 2021 yılında körfez ülkeleri Çin’e kaydı, 2026 yılında Orta Doğu cehenneme döndü. ABD Çin’le ekonomik anlamda rekabet edemeyeceğinin farkında bu yüzden türlü hilelerle mücadele ediyor. Bu saldırılarla kazançlı çıkacağını sanan ABD müttefiklerinin gözünde ne kadar beceriksiz ve onları korumaktan aciz olduğunu tüm dünyaya gösterdi.