Sardunya yapraklarıyla geliştirilen yerli biyosensör PKU teşhisini tek adıma indiriyor

Türk akademisyenler, bebeklerde zeka geriliğine yol açabilen fenilketonüri hastalığının teşhisi için sardunya yapraklarını kullanarak çevre dostu biyosensör üretti; testlerde yüzde 95 doğruluk sağlandı.

ABONE OL
GİRİŞ 21.11.2026 12:18 GÜNCELLEME 21.11.2026 12:18 SAĞLIK
Sardunya yapraklarıyla geliştirilen yerli biyosensör PKU teşhisini tek adıma indiriyor

Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi (BŞEÜ) Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulu Müdür Yardımcısı Doç. Dr. Merve Keskin liderliğindeki ekip, kalıcı zeka geriliği ve beyin hasarına yol açabilen bir çeşit kalıtsal hastalık olan fenilketonürinin (PKU) teşhisi için sardunya bitkisinin yapraklarından yararlanarak biyosensör oluşturdu.

Keskin'in liderliğini üstlendiği, Gazi Üniversitesi Fen Fakültesi Kimya Bölümü öğretim üyeleri Prof. Dr. Fatma Arslan ile Araştırma Görevlisi Dr. Onur Can Bodur'dan oluşan ekip, bebeğin topuk kanından tespit edilen ve genetik hastalık olan PKU'nun yenidoğanlardaki teşhisini kolaylaştırmak için arayışa girdi.

SARDUNYA YAPRAĞIYLA GELEN ÇEVRE DOSTU TEKNOLOJİ

Bu kapsamda PKU'nun daha hızlı ve kolay teşhis edilmesine yönelik araştırmalarına başlayan ekip, Şubat 2025'te oluşturdukları projelerini Türkiye Sağlık Enstitüleri Başkanlığına (TÜSEB) sundu.

Nisan 2025'te projenin TÜSEB'den desteklenmeye hak kazanmasıyla çalışmalarına hız veren ekip, sardunya bitkisinin yapraklarını kullanarak, PKU hastalarında metabolize edilemeyen fenilalanin amino asidinin kandaki miktarını ölçebilen bir biyosensör geliştirdi.

Söz konusu biyosensörü insan kanıyla aynı kimyasal yapıdaki bir çözeltide deneyen ekip, yüzde 95 doğruluk oranında sonuç elde etti.

Yakın zamanda klinik test aşamasına geçilmesi planlanan biyosensör, Türkiye'nin ev sahipliğinde Antalya'da düzenlenen, iklim değişikliğiyle mücadelede dünyanın en önemli organizasyonu olan Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 31. Taraflar Konferansı'nda (COP31) katılımcılara tanıtıldı.

"BU SÜRECİ TEK BASAMAĞA İNDİRMEK İSTEDİK"

Proje yürütücüsü Doç. Dr. Merve Keskin, Türkiye'de her yıl 250-300 bebeğin PKU'yla dünyaya geldiğini söyledi.

Bu rahatsızlığın ortaya çıkmasında akraba evliliklerinin önemli risk faktörlerinden biri olduğunu vurgulayan Keskin, şöyle devam etti:

"PKU'nun teşhisinde normalde yenidoğanlardan alınan topuk kanı kullanılarak 2 aşamalı, 1 ay süren bir test uygulanıyor. Bu 2 aşamalı test, hem zaman kaybına hem de ekonomik yüke sebep oluyor. Biz de bu süreci tek basamağa indirerek doğru sonuç veren bir yöntem ortaya çıkarmak istedik."

"BİTKİSEL ÜRÜNLERİN SENSÖRDE KULLANILMASI İLGİYLE KARŞILANDI"

Keskin, sensörde kullanılan gümüş nanopartiküllerin oluşturulmasında sardunya yapraklarından yararlandıklarını dile getirdi.

Normalde bu nanopartiküllerin kimyasal tekniklerle elde edildiğini belirten Keskin, "Ancak bu kimyasallar, çevre için son derece zararlı. Biz de sardunya yaprakları kullanarak, 'yeşil sentez' adını verdiğimiz teknikle hem atık yönetimini gerçekleştirdik hem de çevre dostu bir sensör elde ettik." dedi.

Keskin, çalışmayı COP31'de tanıtmaktan gurur duyduğunu aktardı.

Projeye yoğun ilgi gösterildiğini ifade eden Keskin, şöyle konuştu:

"Yerli ve yabancı ziyaretçilerimiz oldu. Tanıtım kartlarımızı ve broşürlerimizi onlara sunduk. Çalışmanın detaylarını anlattık. İlginç sonuçlar elde ettiğimizi söylediler. Özellikle bitkisel ürünlerin sensör gibi bir teknolojide kullanılması ilgiyle karşılandı."

KAYNAK : AA
Ramazan Yıldız Haber7.com - Yazı İşleri Müdürü

Editör Hakkında

1981 yılında Isparta'da doğdu. İlk, orta ve lise öğrenimini Afyonkarahisar'da, lisansını İstanbul Bilgi Üniversitesi'nde, yüksek lisansını Bahçeşehir Üniversitesi'nde tamamladı. Üniversitenin ardından bir süre özel sektörde araştırmacı, daha sonra İstanbul Büyükşehir Belediyesi’nin (İBB) farklı iştiraklerinde İngilizce öğretmeni, sosyolog ve idareci olarak çalıştı. İnternet haberciliğine ilk adımını 2015 yılında Türk Medya’da attı. 2020’de Haber7’de gece editörlüğüne başladı. Halen Haber7.com’da haber şefi olarak görev yapmaktadır.

İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR