Erkeğin başının belası 'prostat'

Prostat ihmal edildiği zaman prostat kanserine dönüşebiliyor. Prostat hakkında bilinmeyenler, tedavisi nasıl oluyor tüm ayrıntılarıyla Üroloji Uzmanı Prof. Dr. M. Kamuran Bircan'a sorduk.

Hasta ne gibi şikayetlerle geliyor? Nasıl bir tedavi uygulanıyor? Sonuç ne kadar başarılı oluyor?

Birçok hastalık çeşidi olan prostatın hastalıklarından bir tanesi de benign prostat hiperplazisidir. Bu prostatın iyi huylu bir tümörüdür. Sadece prostat içinde büyür kesinlikle başka organa yayılım göstermez.Prostat tam idrar kesesinin altında ve çıkış bölgesinde yerleşmiş bir organdır ve mesane sonrasındaki idrar yolunu çepeçevre sarmaladığı için burada olan bir büyüme idrar yapma ile ilgili olan bozukluklara yol açar.

Prostatın büyümesi ile idrarın geçtiği bölge daraldığından dolayı hasta zor idrar yapmaya başlar. Öncelikle gece idrar hissi nedeni ile sık uyanır. İdrar akımı zayıflar, idrara çıkma sayısı artar ,idrar yaparken çatallanma olur. Hasta idrar yapmasına rağmen idrar kesesini tam boşaltamadığından yakınabilir. Zamanla hasta idrar yapmak için tuvalete yetişmekte zorlanır ve idrar kaçırmaya başlar. Daha sonra ise hiç idrar yapamayabilir ve bu dönemde hastaya idrar yolundan kateter (sonda) takmak gerekebilir. Bazen prostata bağlı idrarda kanama da olabilir. İdrar akışının zayıflamasına bağlı olarak hasta da idrar yolu iltihabı gelişirse idrarda yanma ve ateş görülebilir.

Yine prostatın büyümesine bağlı olarak idrar kesesinin içinde taş oluşabilir. Eğer hasta tedaviye başlamaz ise böbreklerin çalışması bozulabilir. Benign (iyi huylu) prostat irileşmesinin tedavisinde çeşitli yöntemler mevcuttur. Hastanın yakınmaları varsa ama yakınmalara rağmen idrarını tam boşaltabiliyorsa bu dönemde hastaya ilaç tedavisi verilir. Bu ilaçlar başlıca iki gruptur.

Bir grubu idrar kesesinin çıkış kısmının açılışını rahatlatır , diğer grup ilaçlar ise prostatın küçülmesini sağlar. İki ilacın da sürekli kullanılması gerekmektedir.İkisi birlikte kullanılabilir Her ikiside ancak Dr önerisi ile başlanmalıdır. Bu ilaçlardan prostatı küçültenler PSA yı da azalttığı için gerekli kontrollerin Dr tarafından yapılmadan başlanması uygun değildir. Yakınmaları fazla olup ilaç tedavisine yanıt vermeyen veya ilk değerlendirmede idrarını boşaltamayan veya böbrek fonksiyonları olumsuz etkilenmiş olan hastalarda veya idrarda kanama olan veya idrar kesesinde taş gelişmiş olan hastalarda cerrahi müdahale gereklidir.

Cerrahi müdahale iki farklı şekilde yapılabilir. Bunlardan bir tanesi kapalı ameliyat olarak bilinen endoskopik müdahalelerdir. Diğeri ise açık ameliyattır. Endoskopik müdahaleler de TUR veya laser ile tedavi yapılır. Greenlight olarak bilinen tedavi de bir laser tekniğidir. Bunlardan en etkili olan turdur. TUR da prostat küçük parçalar halinde kesilerek çıkarılır. Bilinen en etkili cerrahi tedavi yöntemidir. Laser de ise prostata yönelik kesme işlemi yapılmaz sadece prostat küçültülür.en büyük avantajı kanamanın az olması ve operasyon sonrası kateter süresinin kısa olmasıdır. Ancak her prostata uygulanamaz ve işlem sonrasında uzun süren yanmalı idrar yapma dönemi olabilir. Eğer prostat 100 gr üzerinde büyüklüğe sahip ise o zaman açık cerrahi yapılarak prostat çıkarılır. TUR ve açık cerrahinin başarısı çok yüksektir.

Bir de kötü huylusu var '' Prostat kanseri'' iyi huyludan farkı nedir?

Prostat kanseri prostatın bir başka tümörüdür. Ancak bu da diğer kanserler gibi büyümeye başladıktan sonra prostatın çevresine direkt olarak veya kan veya lenfatikler aracılığıyla diğer organlara da yayılım gösterebilir ve hastanın hayatını kaybetmesine dahi neden olabilir.

Prostat kanseri için risk faktörleri nelerdir?

Prostat kanseri ileri yaşta görülen bir hastalıktır. Birçok risk faktörü sayılmakla birlikte en çok bilinen faktörler ailesel yatkınlık ve yağdan zengin dietle beslenmedir. Prostat kanseri artık erkeklerde en sık görülen kanser olarak karşımıza çıkmaktadır.

Prostat kanserinin belirtileri nelerdir?

Prostat kanseri prostatın idrar yolunu çevreleyen bölümünden ziyade daha çok dış kısmından  başladığı için erken dönemde maalesef hiç rahatsızlık vermez. Çok büyürse idrar yakınmaları olabilir. Bazen geç başvuran hastalarda kemiğe yayılım nedeni ile şiddetli ağrılar veya lenfatiklere yayılım nedeni ile bacaklarda şişlik nedeni ile başvurabilir ve yakınmalar yayılım olan organa göre çok farklılık gösterebilir.

Erken teşhis mümkün müdür?

Erken teşhis mümkündür. Bunun tek yöntemi ise hastaların düzenli olarak prostat kontrollerini yaptırmasıdır. Bu kontrollerde mutlaka prostat muayenesi parmakla yapılmalı ve mutlaka PSA bakılmalıdır. Eğer hastaların kan bağı olan yakınlarında prostat kanseri varsa bu kontroller 40 yaşında , yoksa 45 yaşında başlamalı ve her yıl senede 1 kez tekrarlanmalıdır.

Teşhis nasıl konulur?

Teşhis sadece patoloji ile konur. Bunun için muayene ve PSA sonuçlarına bakılarak şüphe duyulan hastalarda prostattan parça (biopsi) alınır. Biopsi mutlaka ultrason eşliğinde alınmalıdır. Kesin teşhiste bu parçaların patoloji uzmanı tarafından incelenmesi ile konur.

Evrelere göre tedavi seçenekleri nelerdir?

Eğer hastalık (prostat kanseri ) prostata sınırlı ise o zaman hastaya ya radikal prostatektomi veya radikal radyoterapi yapılmalıdır. Radikal prostatektomide prostat tümü ile ve çevredeki organlar ile birlikte çıkarılır. Radikal radyoterapide ise hastaya ışın tedavisi uygulanır. Eğer hastalık diğer organlara yayılım göstermiş ise o zaman ancak hastalığın ilerleyişini yavaşlatabilmek amacı ile hastaya hormonal tedavi veya kemoterapi verilebilir.