Apple'da büyük zehir skandalı! Eski çalışan "ölümden döndüm" diyerek dava açtı!

Eski bir Apple mühendislik programı yöneticisi, teknoloji devini Santa Clara'daki çip üretim tesisinde kendisini ve komşularını zehirli kimyasallara maruz bırakmakla suçladı.

Ashley Gjovik, Eylül 2025'te ABD Kuzey Kaliforniya Bölge Mahkemesi'nde, Apple'ın 3250 Scott Boulevard adresindeki faaliyetlerinin tehlikeli maddeleri yanlış kullanarak ve serbest bırakarak çevre yasalarını ihlal ettiğini iddia eden bir federal dava açtı.

"2020'DE NEREDEYSE ÖLÜYORDUM"

Gjovik, şikayet dilekçesinde, oturduğu apartman kompleksinin Apple'ın egzoz bacalarına 300 fitten daha az bir mesafede bulunduğunu belirtti. ABD Çevre Koruma Ajansı'nın (EPA) açıklamasına göre, hava kirliliği kaynaklarına 300 fit mesafede yaşayanlar, solunum ve kardiyovasküler sorunlara yol açan daha yüksek seviyelerde kirleticilere maruz kalıyor.

Dava dilekçesinde yer alan bilgilere göre, Gjovik'in dairesindeki hava izleme cihazları, gece 03.00 sularında defalarca uçucu organik bileşiklerde (VOC) ani artışlar kaydetti. Daily Mail'e konuşan Gjovik, sürekli hastalandığı gerekçesiyle Ekim 2021'de taşındığını dile getirdi. "2020'de neredeyse ölüyordum," diyen Gjovik, acil servise defalarca gitmek zorunda kalmasına neden olan semptomları sıraladı.

Gjovik, dava dilekçesinde diğer sakinlerin de astım atakları ve uyku bozuklukları gibi benzer sorunlar deneyimlediğini öne sürdü. Şikayette, tesis emisyonlarının "yakın çevrede ikamet edenlerde ciddi kimyasal zehirlenmeye yol açtığı, mağdurların kan ve idrarında arsenik, cıva ve endüstriyel çözücülerin varlığının tespit edildiği ve durumun akut zehirli gaz maruziyetiyle örtüştüğü" ifade edildi.

EPA'NIN DENETİM BULGULARI VE ANLAŞMA

Gjovik'in açtığı dava, EPA'nın tehlikeli atık ihlalleri hakkında Apple ile anlaşmaya varmasından bir ay önce gündeme geldi. Apple sözcüsü Daily Mail'e yaptığı açıklamada, "EPA'nın kısa süre önce gerçekleştirdiği bir saha ziyareti sırasında, tesislerimizden birinde etiketleme, dokümantasyon ve taşıma sisteminin yönetimiyle ilgili uyumluluk sorunları belirlendi" diye konuştu. Sözcü, "Sorunlar çevre için herhangi bir risk teşkil etmedi ve hızla giderildi; faaliyet gösterdiğimiz her yerde çevreyi koruma taahhüdümüz derinden sürmektedir" ifadelerini kullandı.

• EPA'nın konuya ilişkin resmi basın açıklaması, 2023 ve 2024 yıllarındaki denetimlerde Apple'ın tehlikeli atıkları usulüne uygun depolayıp etiketlemediğini, hava emisyonlarını yeterince denetlemediğini ve zorunlu günlük kontrolleri aksattığını ortaya koydu.
• Açıklamada, bu ihlallerin çalışanlar ve yakın çevrede ikamet edenler için potansiyel riskler barındırdığı kaydedildi.
• Anlaşma çerçevesinde Apple, solvent atık işleme sistemlerini modernize etmeyi, yeni emisyon kontrol ekipmanları yerleştirmeyi ve 261.283 dolarlık para cezasını ödemeyi taahhüt etti.

Gjovik'in davası, söz konusu ihlallerin binlerce sakini zehirli kimyasallara maruz kalma tehlikesiyle karşı karşıya bıraktığını öne sürerek kapsamını genişletiyor. Dava dilekçesinde, davacının yaşadığı deneyimi "ölmek üzere olduğunu düşünmek" olarak nitelendirdiği ancak muhtemelen gerçekten ölmüş olabileceğinin bilincinde olmadığı belirtiliyor.

APPLE: DAVACI SÜREKLİ DAVA AÇAN BİRİDİR

Ancak Apple, davanın reddi talebinde, "Davacı sürekli dava açan biridir ve Apple onun başlıca hedefidir" diyerek kendini savundu.

Şirket, "Açılan dava, Gjovik'in Apple'ın Santa Clara'daki 3250 Scott Boulevard adresindeki tesisinin ("Tesis") yakınındaki aynı iddia edilen çevresel koşullar nedeniyle Şirket aleyhine başlattığı bir dizi dava ve idari işlemin sonuncusudur" açıklamasını yaptı.

Apple, bu davayı meşru bir çevre yaptırım davası olarak görmediğini vurgulayarak, "Bu, ilgili Bölge de dahil olmak üzere başka yerlerde reddedilmiş veya çözüme kavuşturulmuş iddiaları yeniden gündeme getirme girişimidir" açıklamasını paylaştı.

Kimi haber kaynaklarına göre Gjovik, ABD ve yurt dışındaki çeşitli mahkeme ve kurumlarda Apple aleyhine 25'ten fazla yasal süreç, soruşturma veya şikayet başvurusunda bulundu. Gjovik'in geçmişteki pek çok başvurusunun, asılsız olmaları, zaman aşımına uğramaları veya daha önce çözüme kavuşturulmuş olmaları gerekçesiyle mahkemeler veya kurumlar tarafından reddedildiği öğrenildi.

2015'ten 2021'e kadar Apple'da çalışan Gjovik, şirketin Santa Clara'da yarı iletken üretimine başlamasından kısa bir süre sonra kuruma katıldı.

Kendisi, 2021'deki işten çıkarılmasının, çevresel sağlık ve güvenlik kaygılarını dile getirmesi nedeniyle bir misilleme olduğunu savundu.

DAVANIN MEVCUT DURUMU

Mahkeme, Gjovik'in önceki iddialarının bir kısmını reddetse de, 2025 yılında başlattığı çevreyle ilgili vatandaşlık davasını ilerletme kararı aldı.

Davanın mevcut durumunun "aktif ve beklemede" olduğu bildirilirken, son dosya işlemleri arasında Gjovik tarafından yapılan başvurular (örneğin, Apple'ın taleplerine ilişkin bildirimler) bulunuyor.

Davanın reddedildiğini veya sona erdirildiğini gösteren herhangi bir mahkeme kararı henüz açıklanmadı.

Gjovik, 2025'te bölgenin tarihine ilişkin aylar süren bağımsız bir araştırma yürüttüğünü, arazi kullanım kayıtlarını, yağmur suyu sistemlerini ve düzenleyici başvuruları titizlikle incelediğini aktardı.