İklim değişikliği insanlığın en eski mağara sanatını siliyor

Endonezya'nın ücra mağaralarında bulunan ve tarihi 67 bin 800 yıl öncesine uzanan dünyanın bilinen en eski kaya resimleri, iklim değişikliğinin hızlandırdığı tuz kristalleşmesi nedeniyle dökülerek yok olma tehlikesiyle karşı karşıya.

ABONE OL
GİRİŞ 20.11.2026 00:17 GÜNCELLEME 20.11.2026 00:17 YAŞAM
İklim değişikliği insanlığın en eski mağara sanatını siliyor

İklim değişikliği deniz seviyelerinin yükselmesi, seller, buzulların erimesi veya kuraklık gibi pek çok şekilde ölçülebilirken Endonezya'nın ücra mağaralarında etkisi tuz kristalleriyle ortaya çıkıyor. Bilim insanları, artan sıcaklıkların, uzayan kurak mevsimlerin, nem değişimlerinin ve muson yağmurları sırasındaki su birikiminin "haloklasti" adı verilen süreci hızlandırdığını belirtiyor.

Aşınmış gözenekli kireçtaşından sızan çözünmüş tuzlar, mağara koşulları değiştikçe büyüyüp küçülen kristaller oluşturuyor. Bu süreç kayaların çatlamasına, pul pul dökülmesine ve zamanla kopmasına yol açarak insanlığın yaratıcılığına dair en eski kanıtları yok ediyor.

ZAMANA KARŞI YARIŞ

Fransa'daki Chauvet ve İspanya'daki Altamira mağaralarından çok uzakta yer alan Endonezya mağaralarında, Avrupa'daki ünlü örneklerden on binlerce yıl daha eski çizimler bulunuyor. Arkeologlar henüz keşfedilmemiş daha eski eserlerin olabileceğini düşünürken, bu miras sonsuza dek kaybolmadan önce belgeleme yapabilmek için zamana karşı yarışıyor.

Endonezya Ulusal Araştırma ve İnovasyon Ajansı'ndan arkeolog Shinatria Adhityatama, erken dönem insanlığın kültürel ve sanatsal ifadesine dair anlayışı kökten değiştirebilecek yeni kaya sanatları keşfetmeye devam ettiklerini, ancak bilinen bazı eserlerin henüz tam olarak belgelenemeden yok olmaya başladığını ifade etti.

Endonezya'nın dördüncü büyük adası Sulawesi'de kaya sanatı barındıran 500'den fazla alan bulunuyor. Avustralya'daki Griffith Üniversitesi'nden arkeolog Basran Burhan, bu eserler arasında en az 51 bin 200 yıllık olduğu düşünülen ve üç insan ile bir yaban domuzunu tasvir eden dünyanın bilinen en eski hikaye anlatımlı resminin, 45 bin 500 yıllık yerli bir domuz çiziminin ve en az 43 bin 900 yıl öncesine dayanan bir av sahnesinin yer aldığını aktardı.

Adhityatama ise bu sanatçıların adaya tsunamilerle sürüklenerek tesadüfen değil, bilinçli ve amaçlı bir şekilde ulaştığını savunarak bu eserlerin yalnızca hayatta kalmanın ötesinde karmaşık bir toplum yapısını kanıtladığını vurguladı.

DÜNYANIN EN ESKİ EL İZİ KEŞFEDİLDİ

Bilim insanları geçmişte kaya sanatlarının yaşını belirlerken resmin üzerindeki mineral birikintilerini kazıyarak analiz ediyordu. Ancak farklı katmanların birbirine karışması nedeniyle ortaya çıkan ortalama tarih, eserleri gerçek yaşından daha yeni gösterebiliyordu. Avustralya'daki Southern Cross Üniversitesi'nden Renaud Joannes-Boyau liderliğindeki ekibin 2021 yılında geliştirdiği lazerli yöntem ise en eski katmanı tek başına ayrıştırarak çok daha kesin sonuçlar elde edilmesini sağladı.

Bu yeni yöntem sayesinde Joannes-Boyau'nun ekibi, Ocak 2026'da Sulawesi'nin güneydoğusundaki Muna Adası'nda bulunan bir el şablonunun en az 67 bin 800 yıllık olduğunu duyurdu. İspanya'da Neandertallere ait 64 bin 800 yıllık el izinin rekorunu geride bırakarak dünyanın bilinen en eski kaya sanatı unvanını alan bu keşif, bilim dünyasında ilk etapta bazı tartışmalara yol açsa da verilerin son derece net olduğu belirtildi.

Endonezya'daki bu kadim eserler yalnızca erken dönem insanların yaşamına ışık tutmakla kalmıyor, aynı zamanda insanlığın Güneydoğu Asya'dan Avustralya'ya uzanan göç rotasına dair kritik bilgiler sunuyor. Şimdi ise henüz keşfedilmemiş olanlar da dahil tüm bu eşsiz mirasın kalıcı olarak silinmesinden endişe ediliyor.

KAYNAK : AA
Muhammet Arif Güreli Haber7.com - Editör

Editör Hakkında

Üsküdar Üniversitesi Medya ve İletişim Bölümünden dereceyle mezun oldum. İnternet Haberciliğine ilk olarak üniversite sıralarında kurduğum internet haber sitesiyle başladım. Kurduğum sitede 1 yıl kadar sağlık, spor ve kültür kategorilerinde röportaj, özel haber ve analiz yazıları yazdım. 2022 yılından bu yana Haber7 bünyesinde başlıca gündem, siyaset, dünya, ekonomi kategorileri olmak üzere çok sayıda haber, grafik ve video hazırladım. Kariyerime Haber7'de gündem editörü olarak devam etmekteyim.

İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR