Fatih Andı: Sezai Karakoç çağına uyumsuz bir şahsiyetti

Esenler Belediyesi Kültür, Sanat ve Sosyal İşler Müdürlüğü tarafından Türk edebiyatı ve düşünce dünyasının önemli isimlerinden Sezai Karakoç’un edebî ve fikrî mirasını daha yakından tanımak amacıyla düzenlenen “Sezai Karakoç Okumaları” başladı. Edebiyat araştırmacısı Prof. Dr. M. Fatih Andı’nın rehberliğinde Dr. Kadir Topbaş Kültür Sanat Merkezi’nde gerçekleştirilen program, sekiz hafta boyunca Karakoç’un şiirlerinden düşünce eserlerine uzanan geniş bir okuma serisine ev sahipliği yapacak.

HER ŞEYDEN EVVEL BİR EDEBİYATÇIYDI

Programın ilk buluşmasında katılımcılarla bir araya gelen Prof. Dr. M. Fatih Andı, Sezai Karakoç’un edebiyatçı kimliğinin yanı sıra düşünce ve siyaset alanındaki yönlerine de dikkat çekti. Karakoç’un eserlerinin farklı türler üzerinden inceleneceğini belirten Andı, okumaların merkezine öncelikle onun edebî kişiliğini yerleştirdiklerini ifade etti.

“Sezai Karakoç her şeyden evvel bir edebiyatçı. Evet, düşünce adamı, siyasetçi ama her şeyden önce edebiyatçı. Düz yazıyla bir kitaba söyleteceğiniz bir fikri şiirden bir mısraya söyletebilirsiniz. O yüzden bir şiir metni üzerinden okuma yaparsak bize çok daha geniş bir alan tanır diye düşündüm” diyen Andı, programın ilerleyen haftalarında Hızırla Kırk Saat ile Yitik Cennet eserlerinin birlikte ele alınacağını da belirtti.

KENDİNE ÖZGÜ BİR YOL OLUŞTUR

Sezai Karakoç’un modern Türk şiirinin ve düşünce dünyasının özgün isimlerinden biri olduğunu vurgulayan Andı, onun Batı edebiyatını yakından takip ederken kendi geleneğiyle kurduğu ilişkiye dikkat çekti. Karakoç’un Batı şiirini bütünüyle dışlamak yerine oradaki estetik kazanımları görerek kendi medeniyet birikimi içerisinde yeniden yorumlamaya çalıştığını belirten Andı, bu yaklaşımın onun özgünlüğünün temel unsurlarından biri olduğunu söyledi.

Andı, Karakoç’un düşünce dünyasının merkezinde ise “Diriliş” kavramının bulunduğunu ifade etti. Bu kavramın yalnızca edebiyatla sınırlı olmadığını; ekonomi, siyaset, sanat, mimari ve toplumsal hayat gibi pek çok alanı kapsadığını dile getirdi.“Diriliş dediği düşüncenin kapsamı budur. Onun kadar bütünlüklü biçimde toplumsal hayatın bütün katmanlarını yoklayan başka bir şahsiyet yok” sözleriyle Karakoç’un düşünce sisteminin genişliğine işaret eden Andı, şairin medeniyet meselesini insanlığın geleceğiyle doğrudan ilişkili bir mesele olarak ele aldığını anlattı.

MEDENİYET TASAVVURU SOYUT DEĞİLDİ

Karakoç’un medeniyet anlayışının soyut bir kavramdan ibaret olmadığını, somut bir gelecek tasavvuru ve yol haritası içerdiğini belirten Andı, onun İslam medeniyetinin yeniden inşasına yönelik düşüncelerini değerlendirdi.Karakoç’un Batı uygarlığının insanlık için oluşturduğu sorunlara karşı alternatif bir medeniyet arayışına yöneldiğini ifade eden Andı, bu arayışın temelinde İslam medeniyetinin kaynaklarının hâlâ canlı olduğu düşüncesinin bulunduğunu söyledi. Kur’an ve hadisleri bu medeniyetin temel kaynakları olarak değerlendiren Karakoç'un, Müslümanlara insanlık için yeniden bir medeniyet inşa etme sorumluluğu yüklediğini aktardı.

ŞÖHRETTEN VE GÖSTERİŞTEN UZAK DURDU

Programda Karakoç’un edebî ve fikrî kimliğinin yanı sıra yaşam biçimi de ele alındı. Andı, şairin popülerlikten, şöhretten ve gösterişten uzak duran hayatını “büyük uyumsuzluk” kavramıyla tanımladı.

Karakoç’un sanat ve düşünce hayatında kendine özgü bir çizgi oluşturduğunu belirten Andı, dergi ve yayınevi faaliyetlerini büyük sermaye destekleri olmadan sürdürmesini, sade kitap kapaklarını tercih etmesini ve hayatı boyunca maddi imkânlardan çok düşünce ve edebiyat çalışmalarına öncelik vermesini bu duruşun örnekleri olarak anlattı.“Karakoç çağına uyumsuz bir şahsiyettir. Kendi şahsi hayatına da bakarsınız uyumsuzdur. Toplumun genel kabullerinin çok dışında yürüdü. Bu büyük uyumsuzluk kişisel bir zaaf değil, onunki tenezzül etmeme” sözleriyle Andı, Karakoç’un hayatındaki tercihlerin arka planına dikkat çekti.

‘ÖTESİNİ SÖYLEMEYECEĞİM’ ŞİİRİ ELE ALINDI

İlk programın önemli başlıklarından biri de Karakoç’un şiirlerinde yer verdiği tarihsel ve coğrafi göndermeler oldu. Özellikle Cezayir ve Kuzey Afrika'daki sömürgecilik karşıtı mücadeleye değinen Andı, şairin Filistin'den Cezayir'e uzanan geniş bir coğrafyanın acılarını ve bağımsızlık arayışlarını şiirine taşıdığını anlattı.

Bu kapsamda Ötesini Söylemeyeceğim şiirini ayrıntılı biçimde ele alan Andı, şiirin Cezayir'in bağımsızlık mücadelesine gönderme yapan güçlü bir anlatı dünyasına sahip olduğunu belirtti. Şiirde küçük bir kız çocuğunun gözünden aktarılan hikâyenin, işgal altındaki bir toplumun direnişini ve bağımsızlık arzusunu semboller üzerinden anlattığını ifade etti.Şiirdeki küçük kız, kardeşi Ali, “Bay Yabancı”, Matmazel Nicol ve Süleyman gibi karakterlerin yanı sıra yağmur ve tahta ev imgeleri üzerinde duran Andı, bu sembollerin şiirin anlam katmanlarını zenginleştirdiğini söyledi.

Tahta ev ile beton arasındaki karşıtlığı geleneksel hayat ve modern uygarlık üzerinden değerlendiren Andı, şiirde yağmurun yalnızca tabiat olayı olarak değil, aynı zamanda rahmetin, mücadele arzusunun ve direniş bilincinin sembolü olarak karşımıza çıktığını anlattı.“Bazı tahtalar vardır, suyun üzerinde gürül gürül yağar” dizesi üzerinden şiirin sembolik dünyasını yorumlayan Andı, Karakoç'un küçük bir çocuğun hikâyesinden hareketle toplumsal hafızaya, gelenekle kurulan ilişkiye ve bağımsızlık mücadelesine uzanan çok katmanlı bir anlatı oluşturduğunu vurguladı.