Esed yönetimi nasıl bir strateji izliyor?
Suriye'de dün Esed yönetimince muhaliflere yönelik gerçekleştirilen kimyasal saldırı dünyayı ayağa kaldırdı. Esed rejimine tepkiler geliyor ancak hala bir yaptırım yok. Peki Esed dünyanın gözü önünde neden böyle bir saldırı gerçekleştirdi? Uluslararası toplum ne yapmalı?
ABONE OLEmrullah Öztürk'ün haberi...
Suriye'de Esed yönetiminin Şam'ın kırsalına yönelik gerçekleştirdiği kimyasal saldırıda aralarında çocukların da bulunduğu binlerce insan hayatını kaybetti. Saldırıdan sonra yayınlanan görüntülerde hastaneye kaldırılan çocuklar ve sivillerin durumu bir kimyasal gaz kullanıldığını açıkça ortaya koyarken bir çok ülke Suriye'nin "Sarin gazı" kullandığı konusunda hem fikir.
ABD ve AB ülkelerinden Esed rejimine yönelik tepkiler geldi ancak hala bir yaptırım olacağına ilişkin sinyal yok. Avrupa Birliği, kimyasal silah saldırısı iddiasının 'etraflı ve ivedi' şekilde araştırılmasını isterken, İngiltere Dışişleri Bakanı William Hague, Esed güçlerinin kimyasal silah saldırısı düzenlediği iddiasını BM Güvenlik Konseyi'ne taşıyacaklarını söyledi.
Beyaz Saray Sözcüsü Josh Earnest de Suriye'de kimyasal silah kullanılmasıyla ilgili, "Şunda şüphe yok ki ABD olarak kimyasal silah kullanımını olabilecek en şiddetli sözlerle kınıyoruz. Kimyasal silah kullanımını elim ve kesinlikle kabul edilemez buluyoruz" demekle yetindi.
Beyaz Saray, haziran ayında yaptığı açıklamayla Suriye'de Esed rejiminin sarin sinir gazı dahil kimyasal silah kullandığını daha önce teyit etmişti. Beyaz Saray Ulusal Güvenlik Danışman Yardımcısı Ben Rhodes, konuyla ilgili yazılı açıklamada "İstihbarat camiamız Esed rejiminin geçen yıl muhaliflere karşı birçok kez küçük ölçekli sarin sinir gazı dahil kimyasal silahlar kullandığı değerlendirmesinde bulundu" demişti.
Rusya parlamentosu alt kanadı Duma Uluslar arası İlişkiler Komisyonu Başkan Yardımcısı Leonid Kalaşnikov, Suriye hükümetinin Şam yakınlarında kimyasal silah kullandığı yönündeki iddiaların yalan olduğunu iddia etti.
Yabancı uzmanlara göre Suriye kimyasal silah kullanıyor
Kimyasal silah uzmanı olan Washington'daki James Martin Silahları Sınırlandırma Çalışmaları Merkezi Başkanı Leonard Spector, Suriye'nin bu gibi silahları daha önce kullanmadığını söylüyor: "Ancak Suriye'nin bu silahlara sahip olduğunu biliyoruz. Suriye'nin kimyasal silah programı 1980‘lerden beri devam ediyor. Hatta belki daha öncesi bile olabilir" diyen Leonard Spector, Suriye'nin kimyasal silahlarının Birinci Dünya Savaşı sırasında kullanılan klasik kimyasal silahlardan geliştirildiğini, bazı kimyasal silahlarınınsa daha modern olduğunu belirtiyor. Uzman ayrıca Suriye'nin başlangıçta eski Sovyetler Birliği'nden, daha sonraysa büyük olasılıkla Kuzey Kore ve İran'dan yardım aldığını tahmin ediyor.
"Suriye'nin çok miktarda kimyasal silahı var"
George Mason Üniversitesi uzmanı Gregory Koblenz, Suriye'nin kimyasal geliştirmesini tek bir nedene bağlıyor.
Uzman şöyle konuşuyor: "Suriye, kimyasal silah programını, konvansiyonel silahlarının İsrail'e kıyasla daha az olduğu değerlendirilmesine ve İsrail'in nükleer programına karşılık vermek amacıyla başlatmıştı. Suriye'nin kimyasal silahları savaş alanında, yabancı düşmanlara karşı stratejik kullanım için geliştirilmişti, içinde bugün bulunduğu durum için değil."
Batılı uzmanlar Suriye'nin kimyasal silahlarının dört ila sekiz tesiste üretildiğini, ülke çapında birçok bölgede depolanarak saklandığını düşünüyor. Silahlar, şimdilik hükümetin kontrolu altında.
Prof. Dr. Mesut Hakkı Caşin: Bu bir savaş suçudur
Peki Esed dünyanın gözü önünde neden böyle bir saldırı gerçekleştirdi? Uluslararası toplum neden harekete geçmiyor? Konuyu Yeditepe Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Mesut Hakkı Caşin'e sorduk.
Uluslararası toplum açısından öncelikli iki husus var. Bu kimyasal saldırıyı Esed mi, muhalifler mi gerçekleştirdi? Suriye, BM deneticileri ülkedeyken biz neden kullanalım diyor? Muhalifler de kendi insanımızı neden öldürelim diyor? Ama ortada bir kimyasal saldırı olduğu kesin. Çünkü sivillere yönelik acı bir katliam yapıldı. Kim kullanırsa kullansın, bu bir savaş suçudur. Ancak bu silahları kullananla birlikte tedarikçilerinin de tespit edilip cezalandırılması gerek.
Obama'nın daha önceki açıklamalarında vurguladığı "kırmızı çizgi" ifadesi vardı ama son saldırıda bir reaksiyon olmadı.
Suriye bölünüyor, Esed yönetimi kendine yer açıyor
Suriye'de kurulacak yeni rejim kontrolü zor bir durumla karşı karşıya. Ülkenin parçalanıp 5'e bölüneceği iddiaları var. Esed'in son yaptığı saldırılar da kıyıya doğru yöneldiğini gösteriyor ki bu da iddiayı doğruluyor. Kürtlerin Kuzey Irak'a göçü de Barzani ile birilerinin mutabakat yaptığını, Kürtleri denkleme soktuğunu göstemekte.
Türkiye yalnızlaştırılıyor, harekete geçmeli
Burada daha da önemli olan Türkiye'yi bu denklemden uzaklaştırmak istemeleri. O yüzden Türkiye üzerindeki ölü toprağını atıp harekete geçmeli. Çünkü karşındaki güç her türlü silaha başvurabilecek kadar gözü dönmüş durumda. Savaşta bir kural vardır: Zora düşen kurtulmak için her türlü yola başvurur. O yüzden Türkiye yeniden pozisyon almalı. Bu açıdan Başbakan Erdoğan'ın eylül ayındaki Rusya ziyareti önem arz ediyor.
Öte yandan Dışişleri Bakanı Ahmet Davutoğlu'nu da birileri hedef alıyor. Son yaşanan gelişmelerle Türkiye'yi yalnızlaştırıp zayıflatmak istiyorlar. Ama muvaffak olamayacaklar.