Avrupa'dan itiraf: 'Parçalanmış kıtanın tek istisnası Türkiye'

                 
HABER7 - ÖZEL

Küresel savunma stratejileri üzerine yaptığı derinlemesine analizlerle bilinen Uluslararası Stratejik Araştırmalar Enstitüsü (IISS), Avrupa'nın Orta İrtifa-Uzun Havada Kalış (MALE) sınıfı İHA geliştirme serüvenini masaya yatırdı.

Ortaya çıkan tablo, kıta Avrupası için bir "hayal kırıklığı" olarak nitelendirilirken, Türkiye'nin uyguladığı bağımsız politikalarla kendi yolunu çizmesi raporda geniş yer buldu.

IISS'nin "Tenha Avrupa" başlıklı raporuna göre, 2000'li yılların başından bu yana istihbarat, gözetleme ve keşif (ISR) görevleri için kendi MALE sınıfı İHA'larını üretmeyi hedefleyen Fransa, Almanya, İtalya ve İngiltere gibi Avrupa devleri hedeflerinin çok uzağında kaldı.

Çok uluslu projelerde yaşanan maliyet artışları, ülkelerin farklı askeri gereksinimleri ve endüstriyel iş paylaşımındaki kavgalar, projeleri sistematik biçimde geciktirdi.

Avrupa'nın ortak savunma projelerinde siyasi uzlaşı üretme çabasının, teknik kabiliyetlerin önüne geçtiği ve bunun operasyonel felce yol açtığı vurgulanıyor.

Bu yapısal başarısızlık, Avrupa ordularını acil operasyonel boşluklarını doldurmak için doğrudan dışa bağımlı hale getirdi.

Verilere göre Avrupa ülkeleri, çareyi ABD üretimi MQ-9 Reaper ve İsrail üretimi Heron sistemlerini satın almakta buldu.

Kıtanın en büyük ortak İHA projesi olan Eurodrone'un hizmete giriş tarihinin sürekli ötelenerek 2031 yılına kadar sarkması ise, IISS tarafından "stratejik otonomi hedefiyle çelişen yapısal bir gecikme" olarak tanımlanıyor.

TÜRKİYE'NİN "KIRILMA ANI"

Avrupa yerinde sayarken, Türkiye'nin İHA alanındaki muazzam gelişimi, dışa bağımlılığa karşı geliştirilen uzun vadeli ve merkezi bir stratejinin sonucu olarak öne çıkıyor.

Türkiye'nin bugün küresel bir güce dönüşmesinin temelleri, 14 Mayıs 2004 tarihinde atıldı. O dönem Başbakan olan Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan başkanlığında toplanan Savunma Sanayii İcra Komitesi (SSİK), Türk savunma tarihinin en kritik kararlarından birine imza attı.

Komite, dışa bağımlılığı sürekli kılacak olan lisanslı üretim programlarını (hazır alım ve montaj) iptal ederek, tamamen yerli ve milli tasarımlara yönelme kararı aldı. IISS analizlerinde bu tarihi toplantı, Türkiye'nin "stratejik özerklik için kritik kırılma anı" olarak nitelendiriliyor.

2004'te ekilen tohumlar, bugün sahada kendini kanıtlamış, geniş bir ihracat ağına sahip devasa bir ekosisteme dönüşmüş durumda. IISS, Türkiye'nin bu alandaki başarısının sırrını "hızlı tedarik, sahada test ve sürekli iterasyon" modeliyle açıklıyor.

Türkiye'nin İHA ekosistemini ayakta tutan temel platformlar raporda şu şekilde detaylandırılıyor:

Bayraktar TB2: Baykar tarafından üretilen ve bugüne kadar 500'den fazla üretilerek dünyanın dört bir yanına ihraç edilen bu sistem, IISS raporlarında açıkça "maliyet-etkinliği yüksek oyun değiştirici platform" olarak tanımlanıyor.

Anka: TUSAŞ tarafından geliştirilen MALE sınıfı İHA, 2018 yılında seri üretime geçerek Türk Silahlı Kuvvetleri'nin belkemiği haline geldi.

Bayraktar Akıncı ve Aksungur: Daha yüksek faydalı yük kapasitesine, gelişmiş radar ve mühimmat taşıma yeteneğine sahip bu sistemler, Türkiye'nin operasyonel derinliğini stratejik seviyeye taşıdı.

IISS raporunda "insansız hava gücünde bir üst faza geçiş" olarak değerlendirilen projeler şunlar:

Kızılelma: Baykar tarafından geliştirilen insansız savaş uçağı konsepti; agresif manevra kabiliyeti, hava-hava ve hava-yer görevlerindeki potansiyeliyle dikkat çekiyor.

Anka III: TUSAŞ'ın düşük görünürlüklü (stealth) "uçan kanat" tasarımı, modern hava savunma sistemlerine karşı asimetrik bir üstünlük ve yeni bir doktrinel yaklaşım sunuyor.

"STRATEJİK ORTAK"

Türkiye'nin bu durdurulamaz yükselişi, Avrupa savunma devlerini de stratejilerini gözden geçirmeye ve Türkiye ile iş birliğine yönlendiriyor.

IISS analizlerine göre, Avrupa şirketleri artık Türkiye'yi sadece bir "tedarikçi" olarak değil, "teknoloji paylaşımı yapılacak stratejik bir ortak" perspektifiyle değerlendiriyor.

Bunun en somut örneği olarak, Baykar ile İtalya'nın savunma devi Leonardo şirketi arasında kurulan LBA Systems ortaklığı gösteriliyor. Rapor, bu tür uluslararası iş birliklerini, "Avrupa'nın dış bağımlılığını azaltma arayışının pragmatik bir yansıması" olarak yorumluyor.

Uluslararası Stratejik Araştırmalar Enstitüsü'nün projeksiyonları, Avrupa ülkelerinin parçalanmış savunma sanayileri ve hantal bürokrasileri nedeniyle önümüzdeki on yılda da İHA ihtiyaçları için dışa bağımlı kalma riski taşıdığını gösteriyor.

Buna karşın Türkiye; Kızılelma ve Anka III gibi vizyoner projelerle sadece kendi hava sahasını güvence altına almakla kalmıyor, küresel savunma pazarında "oyun kurucu" rolünü her geçen gün pekiştiriyor. IISS raporunun en çarpıcı tespiti ise Türkiye'nin İHA serüvenini özetler nitelikte: Türkiye'nin geldiği nokta, maruz kalınan ambargo ve kısıtlamaların, doğru bir siyasi iradeyle nasıl stratejik bir inovasyona dönüştürülebileceğinin dünyadaki en somut örneğidir.