Küresel satrançta kritik zirve! Guardian “Bütün kozlar Şi'nin elinde” dedi

İngiliz The Guardian gazetesinde yer alan kapsamlı analize göre, ABD Başkanı Donald Trump bu hafta Çin Devlet Başkanı Şi Cinping ile yapacağı iki günlük zirve için Pekin'e gidiyor. Ancak Trump, masaya oldukça zayıf bir konumda oturuyor. Gazete, Trump'ın uluslararası düzeni bir enkaz yığınına çevirdiğini belirterek, Orta Doğu'daki krizden çıkış biletinin Pekin'in elinde olduğunu vurguladı.

Analizde, ABD liderinin Ukrayna, Gazze, NATO ve son olarak İran ile Lübnan'da yaşadığı politika çöküşlerinin ardından acilen bir diplomatik başarıya ihtiyaç duyduğu ifade edildi. Guardian, Trump'ın dış politikasını sert sözlerle eleştirerek durumu şu sözlerle özetledi:

"Kontrolden çıkmış bir yıkım güllesi gibi vahşice ileri geri sallanan Donald Trump, sonuçlarını hiç düşünmeden uluslararası düzeni paramparça ediyor. Tutarlı stratejilerden yoksun bir şekilde, arkasında sadece sefalet, kafa karışıklığı ve enkaz bırakıyor."

TAYVAN'I FEDA MI EDECEK?

Zirvenin en kritik pazarlık konusunun İran ve Tayvan ekseninde şekillenmesi bekleniyor. Trump'ın, olası bir topyekun savaş durumunda Çin'in İran'ı silahlandırmamasına ve Hürmüz Boğazı'nı açık tutmasına ihtiyacı var. Ancak bu taleplerin bedelinin ağır olabileceği belirtiliyor. Zirve öncesinde ABD'nin Tayvan'a yönelik desteğini azaltmasının, Şi'nin işbirliği için talep edeceği bedel olabileceği yönündeki spekülasyonlar giderek artıyor.

Çin açısından bakıldığında ise Trump'ın yarattığı istikrarsızlık Pekin yönetimine küresel sahnede alan açıyor. İran krizinin ABD güçlerini Asya'dan uzaklaştırdığına dikkat çeken gazete, bu stratejik kaymayı şu ifadelerle aktardı:

"Trump'ın değişkenliği, Şi'nin Çin'i küresel istikrarın yeni koruyucusu olarak öne çıkarmasına yardımcı oluyor. İran çıkmazı, ABD güçlerini Asya'dan çekerek Tayvan'ı ve bölgesel müttefikleri gelecekteki olası bir Çin saldırısına karşı savunma kapasitesini azaltıyor."

ORMAN KANUNLARINA DÖNÜŞ UYARISI

Savaşın enerji fiyatları ve küresel ticaret üzerindeki olumsuz etkisi, halihazırda zorlanan Çin ekonomisi için en büyük dezavantaj olarak öne çıkıyor. Geçtiğimiz yıl İran'ın petrol sevkiyatının yaklaşık yüzde 80'ini satın alan Çin, ABD donanmasının engellemelerine rağmen Hürmüz Boğazı'nda güvenli seyrüsefere hayati önem atfediyor. Çin, bir yandan tarafları müzakereye çağırırken diğer yandan İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi ile doğrudan görüşmelere ev sahipliği yaptı.

Çin lideri Şi Cinping'in Trump ile yüzleşmekten çekinmediği vurgulanan haberde, Şi'nin uluslararası hukuka dair son uyarısı doğrudan alıntılandı:

"Uluslararası hukukun üstünlüğünün otoritesini korumak için, onu işimize geldiğinde kullanıp işimize gelmediğinde bir kenara atamayız. Orman kanunlarına geri dönüşe izin veremeyiz."

GİZLİ SİLAH DESTEĞİ İDDİASI

Trump, geçtiğimiz ay Şi'ye bir mektup yazarak Tahran'a silah tedarik etmemesini istemiş ve bu konuda güvence aldığını iddia etmişti. Ancak ABD merkezli muhafazakar düşünce kuruluşu Demokrasileri Savunma Vakfı, Çin'in halihazırda İran'a balistik füzeler için çift kullanımlı kimyasallar, ABD askeri hareketleri hakkında uydu istihbaratı ve yaptırımları delme konusunda yardım sağladığını ileri sürüyor.

Şi'nin en büyük dış politika önceliğinin Orta Doğu değil, Tayvan'ı anakaraya katmak olduğu biliniyor. Pentagon planlamacıları, Çin ordusunun önümüzdeki yıl bir işgal başlatmaya hazır olabileceğine inanıyor. Guardian, Trump'ın Tayvan konusundaki tutarsızlığına dikkat çekerek tehlikenin boyutunu şu sözlerle gözler önüne serdi:

"Bütün kozları elinde tuttuğuyla övünmeyi seven ABD Başkanı, Şi ile masaya oturduğunda elinde ciddi anlamda koz kalmadığını görebilir. Trump, Orta Doğu takıntıları ve önyargılarıyla ABD'nin konumunu umutsuz bir şekilde tehlikeye attı."

Zirveden çıkacak sonuç, sadece ABD-Çin ilişkilerini değil, Japonya, Güney Kore ve Filipinler gibi ABD müttefiklerinin de kaderini belirleyecek. Uzmanlar, Trump'ın Pekin'de sahte bir zafer ilan edip müttefiklerini yarı yolda bırakması halinde, Pasifik'te on yıllardır süren hassas diplomasinin çökeceği ve Çin'in küresel süper güç yarışında direksiyonu tamamen ele geçireceği uyarısında bulunuyor.