Putin bugün Çin'e gidiyor! Xi ile görüşecek

Kremlin'den yapılan açıklamaya göre, akşam saatlerinde Pekin'e ulaşacak Putin için yarın sabah Tienanmın Meydanı'nda devlet töreni düzenlenecek. Törenin ardından Çin Devlet Başkanı Şi Cingping ile baş başa ve heyetler arası görüşmeler yapacak olan Putin, aynı gün ülkesine dönecek. Rus liderin, Trump'ın ziyaretinden günler sonra Çin'i ziyaret etmesi dikkati çekiyor. ABD Başkanı 13-15 Mayıs'ta Çin'e resmi ziyarette bulunmuştu.

Çin, çok taraflı toplantılar dışında ilk defa ABD ve Rusya liderleri aynı ayda konuk ediyor. Daha önce Çin'in 2001 ve 2014'te ev sahipliği yaptığı Asya Pasifik Ekonomik İşbirliği (APEC) zirvelerinde ABD ve Rusya liderleri aynı anda bulunmuştu. En son, 2016'da Çin'in Hangcou şehrinde düzenlenen G20 Zirvesi'nde Rusya Devlet Başkanı Putin ile dönemin ABD Başkanı Barack Obama birlikte yer almıştı.

Art arda gelen ziyaretler, dünyada jeopolitik gerilimlerin arttığı, İran ve Ukrayna'daki savaşların halen çözüme kavuşturulamadığı bir dönemde, Çin'in ABD ve Rusya ile ilişkilerini dengede sürdürme arayışının yanında büyük güç ilişkilerinde kazandığı merkezi konuma işaret ediyor.

PUTİN'İN ÇİN'E 25. ZİYARETİ

Trump'ın ziyaretinde olduğunun aksine Putin'in kısa ziyaretinde çok fazla tören ve şatafat olması beklenmiyor. Kısa ziyaret daha çok ekonomik işbirliği konuları ile stratejik ilişkilere odaklanacak. Çin ile Rusya arasında son yıllardaki yakınlaşmayla birlikte lider ziyaretlerin sık yapılması ve stratejik eşgüdüm mekanizmalarının farklı düzeylerde işler halde olması nedeniyle bu durum çok şaşırtıcı değil.

Bu, Putin'in iktidar döneminde Çin'e yaptığı 25. ziyaret olacak. Rus lider en son Eylül 2025'te Pekin'i ziyaret etmiş, İkinci Dünya Savaşı'nın bitişinin 80. yılı dolayısıyla düzenlenen askeri geçit törenine katılmıştı.

Çin Devlet Başkanı Şi'nin, törende, Putin ile Kuzey Kore lideri Kim Jong-un'u iki yanına alarak poz vermesi, ABD ve müttefiklerine meydan okuma olarak yorumlanmıştı.

Çin Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Guo Ciakun, ziyarete ilişkin yaptığı açıklamada, iki devlet başkanının ikili ilişkiler, farklı alanlarda işbirliği ve karşılıklı ilgi konusu, uluslararası ve bölgesel meselelerde görüş alışverişinde bulunacağını belirtti.

Ziyaretin Çin-Rusya İyi Komşuluk, Dostluk ve İşbirliği Anlaşması'nın imzalanmasının 25. yılı ve iki ülke arasında stratejik eşgüdüm ortaklığının kurulmasının 30. yılında yapıldığına dikkati çeken Sözcü Guo, tarafların ziyareti, ilişkileri daha fazla derinleştirmek ve daha yüksek standarda yükseltmek, dünyaya daha fazla istikrar ve olumlu enerji sağlamak için fırsat olarak gördüklerini vurguladı.

"KİMSEYLE YARIŞMIYORUZ"

Kremlin Sözcüsü Dmitriy Peskov da basına yaptığı açıklamada, Putin'in ziyaretinden beklentilerinin çok yüksek olduğunu belirterek, ekonomi ve ticaretten kültür ve eğitime dek geniş bir yelpazedeki konuların ele alınacağını kaydetti.

Ziyarette Putin'e başbakan yardımcıları, bakanlar ve Çin'de faaliyet gösteren kamu ve özel şirketlerin yöneticilerinin eşlik edeceğini aktaran Peskov, geçen hafta Çin'i ziyaret eden kalabalık ABD heyeti sorulduğunda, Rusya'nın heyetlerin büyüklüğü konusunda "kimseyle yarışmadığını" söyledi.

Peskov, iki ziyaret arasındaki bağlantıya ilişkin sorulan soruya ise Rusya ve ABD liderlerinin ziyaretleri arasında bir bağlantının olmadığı, Putin'in ziyaretinin şubat ayında planlandığı yanıtını verdi.

Rus Sözcü, "Çin ile bağımsız ve çok yönlü ilişkilerimizi geliştiriyoruz. Biz ve Çinli dostlarımız bu ilişkileri ayrıcalıklı, özel stratejik ortaklık ilişkisi şeklinde adlandırıyoruz." ifadelerini kullandı.

Kremlin Dış Politika Danışmanı Yuriy Uşakov da Putin'in ziyaretinde iki ülke arasında yaklaşık 40 işbirliği belgesinin imzalanmasının beklendiğini aktardı.

TRUMP'IN ZİYARETİ

Trump, 13-15 Mayıs'ta Çin'e resmi ziyarette bulunmuştu. Daha önce 31 Mart-2 Nisan tarihlerinde yapılacağı bildirilen ziyaret, ABD Başkanı'nın İran'daki savaşla ilgilenmesi gerektiği gerekçesiyle ertelenmişti.

Ziyarette Trump'a siyasi kurmaylarının yanında, aralarında Tesla Üst Yöneticisi (CEO) Elon Musk, Apple CEO'su Tim Cook ve Nvidia'nın kurucusu Jensen Huang'ın olduğu 17 Amerikan şirketinin temsilcilerinden oluşan geniş bir iş heyeti eşlik etmişti.

Washington ve Pekin, ziyaretin ardından, "yapıcı stratejik istikrar ilişkisi" olarak tanımladıkları yeni bir formül üzerine uzlaşmaya vardıklarını duyurmuştu.

ÇİN, GÜÇ İLİŞKİLERİNDE MERKEZİ KONUMA GELDİ

Trump'ın ikinci iktidar döneminde tarife artışları, egemenlik talepleri ve müdahale tehditleriyle dünyada jeopolitik dengeleri sarstığı, tek taraflılığı öne çıkaran adımlarıyla müttefiklerini yabancılaştırdığı dönemde Çin'in dünyada güç ilişkilerinde merkezi bir konum kazandığı görülüyor.

Bu yüzden Avrupa ve Kuzey Amerika dahil dünyanın farklı bölgelerinden Çin'e lider ziyaretlerinde artış olduğu gözleniyor. Yalnızca bu yıl içinde sırasıyla Kanada, Finlandiya, İngiltere, Uruguay, Almanya, İspanya, Vietnam, Mozambik, Tacikistan ve ABD'den devlet ve hükümet başkanları Çin'i ziyaret etti. Putin, bu yıl Çin'i ziyaret eden 11. lider olacak.

Bu hafta Rus lider dışında Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif de Çin'i ziyaret edecek.

ÇİN İLE RUSYA ARASINDAKİ YAKINLAŞMA

Çin-ABD ilişkileri, Trump'ın ilk döneminde ticaret ve teknoloji alanlarında başlayan, sonrasında eski Başkan Joe Biden'ın döneminde jeopolitik bir cepheleşmeye dönüşen güç rekabeti nedeniyle son yıllarda giderek daha fazla gerilimli bir seyir izledi.

ABD ile jeopolitik gerilimler, Ukrayna'daki savaş nedeniyle ABD ve müttefikleri karşısında benzer meydan okumalarla karşı karşıya bulunan Rusya ile Çin'i yakınlaştırdı.

Pekin, Ukrayna'daki savaş nedeniyle Batı'nın yaptırımlarının hedefindeki Moskova ile başta enerji olmak üzere ekonomik ilişkilerini geliştirdi. İki ülke arasındaki ticaret hacmi 2023 ve 2024 yıllarında 240 milyar doları aşarken Rusya'nın ihraç ettiği ham petrol ve doğal gazın yaklaşık yarısı Çin tarafından satın alındı.

İran'daki savaşın Hürmüz Boğazı'ndan enerji akışında sebep olduğu kesinti de Çin'in petrol ve doğal gaz tedariki açısından Rusya'yı daha da önemli hale getirdi.

"KAPSAMLI STRATEJİK KOORDİNASYON ORTAKLIĞI"

Çin ve Rusya, ikili ilişkilerini, "yeni dönemde kapsamlı stratejik koordinasyon ortaklığı" olarak tanımlıyor. Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyinin daimi üyesi olan iki ülke, ABD ve Batılı müttefiklerinin ağırlığına karşı küresel sorunlarda çoğu zaman birbirini destekleyen politika tercihlerini ortaya koyuyor.

İki ülke, kuruluşuna öncülük ettikleri Şanghay İşbirliği Örgütü (ŞİÖ) ve BRICS gibi çok taraflı platformlarda da işbirliğini sürdürüyor.

Putin'in ziyareti, ABD ile Çin arasındaki yeni "yapıcı stratejik istikrar ilişkisinin", Çin ile Rusya’nın "kapsamlı stratejik koordinasyon ortaklığı" açısından ne anlama geldiğinin ipuçlarını verecek.