İsrail sandığa giderken siyasi kriz kapıda!

İsrail'de 27 Ekim Salı günü yapılacak genel seçimler öncesinde yayımlanan kamuoyu yoklamaları, sandıktan derin bir koalisyon belirsizliği ve yeni bir siyasi kriz tablosu çıkacağına işaret ediyor.

AA muhabiri, yaklaşan genel seçimler öncesinde yayımlanan son kamuoyu araştırmaları ışığında partilerin meclisteki sandalye dağılımlarını, oy kayıplarını ve sandık sonrası muhtemel koalisyon senaryolarını derledi.

Gazze, Lübnan ve Suriye'deki işgal ve saldırılarını artıran, İran'a ise yeniden saldırma planları yapan İsrail, bölgesel çatışmaların gölgesinde sandık başına gidiyor.

38 YIL SONRA İLK KEZ GENEL SEÇİMLER ZAMANINDA YAPILIYOR

İsrail'de 1988'den bu yana ilk kez bir meclisin 4 yıllık yasal görev süresini doldurmasıyla 38 yıl aradan sonra seçimler zamanında yapılıyor.

Seçimlerde kayıtlı 7,3 milyon seçmen oy kullanacak ve bu seçmen kitlesinin yaklaşık yüzde 17'sini İsrail vatandaşı Filistinliler oluşturuyor.

Yüzde 3,25'lik seçim barajının uygulandığı ve meclise girebilmek için en az 4 sandalye kazanılması gereken 120 sandalyeli parlamentoda, hükümeti kurabilmek için asgari 61 sandalyelik salt çoğunluğun sağlanması şart koşuluyor.

Seçim pusulasında ise meclise girmek için mücadele veren toplam 38 parti ve ittifak yer alıyor.

NETANYAHU'NUN LİDERLİĞİNDEKİ SAĞ BLOKTA SANDALYE SAYISI DÜŞME EĞİLİMİNDE

Kamuoyu araştırmaları, 2022 yılındaki seçimlerde 64 sandalyeyle iktidara gelen Başbakan Binyamin Netanyahu liderliğindeki sağ koalisyonun ciddi bir gerileme içinde olduğunu ortaya koyuyor.

2022'de 32 milletvekili çıkaran Netanyahu'nun partisi Likud son anketlerde 21 sandalyeye kadar gerilerken, koalisyon ortaklarından Şas 8, Yahudi Gücü 8, Birleşik Tevrat Yahudiliği (UTJ) 7 ve Dini Siyonizm 7 sandalyede kalarak iktidar bloğunun toplam gücünü 51 vekile düşürüyor.

Hatta İsrail basınına yansıyan son Maariv anketinde bu erimenin devam ettiği ve iktidar bloğunun 48 sandalyeye kadar indiği görülüyor.

MUHALEFET BLOKU 55 SANDALYEYE ULAŞIYOR

2022 seçimlerinde 56 milletvekili çıkaran muhalefet bloku ise eski Genelkurmay Başkanı Gadi Eisenkot liderliğindeki Yashar Partisi'nin 24, Naftali Bennett ve Yair Lapid ortaklığındaki Birlikte ittifakının 14, Demokratlar partisinin 9 ve İsrail Evimiz partisinin 8 sandalye kazanmasıyla toplamda 55 milletvekiline ulaşıyor.

Maariv araştırmasında muhalefetin sandalye sayısı 54 olarak kaydedilirken, başbakanlık anketlerinde de katılımcıların yüzde 49'u Eisenkot'u, yüzde 41'i ise Netanyahu'yu tercih ediyor.

Öte yandan, hangi bloğa destek vereceği bilinmeyen Yedek Partisi’nin ise yüzde 3,25 olan seçim barajını aşarak 4 sandalye kazanacağı belirtiliyor.

FİLİSTİNLİLERİ TEMSİL EDEN PARTİLER KİLİT BİR ROL ÜSTLENİYOR

Açıklanan tüm veriler, 120 sandalyeli mecliste her iki bloğun da hükümeti kurmak için zorunlu olan 61 sandalye sayısının oldukça gerisinde kaldığını ve ülkedeki koalisyon belirsizliğinin aşılamadığını ortaya koyuyor.

İki ana kutbun da çoğunluğu sağlayamadığı bu tabloda, mecliste toplam 14 sandalye kazanması öngörülen İsrail vatandaşı Filistinlileri temsil eden partiler kritik bir rol üstleniyor.

Anketlerde Hadaş, Balad ve Ta'al ortaklığından oluşan Ortak Liste'nin 9, Mansur Abbas liderliğindeki Raam'ın (Birleşik Arap Listesi) ise 5 sandalye çıkaracağı hesaplanıyor.

2021 yılında hükümete katılarak İsrail tarihinde bir ilke imza atan Raam, listesinin ikinci sırasına Yahudi eski bir emniyet müdürü olan Yoav Segalovitz'i alarak yeniden koalisyona girmeye açık olduğunu belirtirken, seküler çizgideki Ortak Liste ise güvenoyu süreçlerinde dışarıdan bir güvenlik ağı sunabileceğini ifade ediyor.

Fakat siyonist muhalefet partilerinin Arap partileriyle açık bir ortaklığa yanaşmaması ve sağ kesimin sert söylemleri nedeniyle hükümetin kurulamama ihtimali masadaki en güçlü senaryo olarak duruyor.

ABD merkezli Dış İlişkiler Konseyinde (CFR) Orta Doğu ve Afrika Çalışmaları Kıdemli Uzmanı Steven A. Cook, konuya ilişkin değerlendirmesinde, muhalefetin ya Ultra-Ortodokslar (Harediler) ya da Raam olmadan 61 sandalyeye ulaşmasının matematiksel olarak imkansız olduğunu kaydetti.

HÜKÜMET KURULAMAZSA SÜREÇ NASIL İŞLEYECEK?

Sandıktan mutlak çoğunluğun çıkmaması durumunda hükümet kurma süreci doğrudan yasal takvime göre işleyecek.

Resmi sonuçların ilan edilmesinin ardından Cumhurbaşkanı Isaac Herzog, meclise giren partilerin temsilcileriyle görüşerek hükümeti kurma şansı en yüksek olan lidere görevi verecek.

Görevlendirilen başbakan adayına koalisyon protokolünü hazırlaması için 28 günlük yasal süre tanınacak.

Söz konusu 28 günlük yasal süre zarfında 61 sandalyelik çoğunluk sağlanamazsa Cumhurbaşkanı yetkiyi meclisteki ikinci bir isme devredebilecek ya da adayın belirlenmesini doğrudan Meclis'e bırakabilecek.

Parlamento içerisinden üçüncü bir adayın da hükümeti kuramaması durumunda ise Meclis kendini feshedecek ve İsrail yeniden sandık başına gitmek zorunda kalacak.

2019 İLE 2022 ARASINDA 5 KEZ ERKEN GENEL SEÇİM YAŞANMIŞTI

İsrail'in siyasi tarihinde hiçbir parti tek başına 61 sandalyelik hükümet kurma çoğunluğuna ulaşamadı. Bu sebeple İsrail siyaseti hükümetin kurulamaması çıkmazına yabancı değil.

Ülke, benzer koalisyon anlaşmazlıkları sebebiyle 2019 ile 2022 yılları arasında art arda beş kez erken genel seçime gitmişti.

Gazze, Lübnan ve Suriye'ye askeri saldırılar ile İran geriliminin gölgesinde sandığa gidecek İsrail'de; Ultra-Ortodoksların (Haredilerin) askerlik muafiyeti, Ekim 2023'teki güvenlik zafiyetlerine ilişkin soruşturma talepleri ve tartışmalı yargı reformu gibi derin toplumsal çatlaklar, koalisyon görüşmelerinin kilitlenmesi durumunda ülkenin yeniden peş peşe seçim sarmalına ve siyasi krize sürüklenebileceğine işaret ediyor.