Dünyada yüzde 25, Türkiye'de yüzde 224 zam! Dünyanın en pahalısını yiyoruz

Türkiye’de son dönemde ekonomik gerçeklerden kopuk fiyatlama davranışı en çok dışarıda yeme-içme sektöründe kendini gösteriyor. Küresel Big Mac Endeksi’nden çıkan son tablo da bu gerçeği rakamlarla ortaya koyuyor: Türkiye, dünyanın en pahalı hamburgerini yiyen ülkeler arasına girmiş durumda.

2022 başından bu yana dünyada Big Mac fiyatları ortalama yüzde 25 artarken, Türkiye’deki artış yüzde 224’e ulaştı. Yani aynı hamburger, Türkiye’de küresel ortalamanın neredeyse dokuz katı hızla pahalandı. Bu durum, yalnızca kur ve enflasyonla değil, genel yaşam maliyetleriyle birlikte değerlendirilince daha da çarpıcı bir hâl alıyor.

GELİRLE FİYAT ARASINDAKİ BAĞ KOPTU

Küresel Big Mac Endeksi’ne göre Türkiye’de Big Mac’in fiyatı 7,85 dolara kadar çıkmış durumda. Kişi başına milli gelirin yaklaşık 18 bin dolar olduğu Türkiye, bu fiyatla dünyanın en pahalı ülkeleri arasına giriyor. Buna karşılık kişi başına gelirin 92 bin dolar olduğu ABD’de aynı ürün 6,12 dolara satılıyor.

İsviçre’de kişi başına gelir 118 bin dolar seviyesinde ve Big Mac fiyatı 9,08 dolar. Gelir Türkiye’nin yaklaşık altı katı olmasına rağmen fiyat farkı oldukça sınırlı.

Uruguay’da ise kişi başına gelir 24 bin dolar civarında olmasına rağmen Big Mac 8,76 dolardan satılıyor. Türkiye’nin daha düşük gelirle bu ülkeye neredeyse aynı fiyat seviyesinde olması, dışarıda yeme maliyetinin gelirle bağının koptuğunu gösteriyor.

BİR HAMBURGER İÇİN 2-2,5 SAAT MESAİ

Rakamların günlük hayattaki karşılığı ise daha da çarpıcı. Türkiye’de asgari ücretle çalışan bir kişi için 330 liralık bir Big Mac, yaklaşık 2 ila 2,5 saatlik çalışma karşılığına denk geliyor. ABD’de ve birçok Avrupa ülkesinde ise aynı ürünü almak için 25-30 dakikalık bir mesai yeterli oluyor. Yani Türkiye’de bir hamburger, ciddi bir zaman ve emek bedeli anlamına geliyor.

DIŞARIDA YEMEK LÜKS OLDU

Son dönemde yayımlanan veriler ve sektör temsilcilerinin açıklamaları, evde yapılan yemek ile restorandaki fiyatlar arasındaki farkın adeta uçuruma dönüştüğünü ortaya koyuyor. Evde yaklaşık 300-400 liraya hazırlanabilen bir yemeğin, restoran menüsünde 3 bin ila 4 bin liraya kadar çıkması, dışarıda yemenin neden lüks olarak görülmeye başlandığını açıklıyor.

VATANDAŞIN FİYAT ALGISINI BOZDULAR

Bir öğün yemeğin, mont, ayakkabı ya da küçük bir ev eşyasıyla kıyaslanacak seviyelere ulaşması, vatandaşın fiyat algısını da kökten değiştirmiş durumda. Menüdeki rakamlar artık yalnızca yüksek enflasyonu değil, günlük hayatın ne kadar pahalılaştığını da anlatıyor.

YÜKSEK KÂR BEKLENTİSİ ETİKETLERİ BOZUYOR

Uzmanlara göre bu tabloyu yalnızca gıda fiyatlarıyla açıklamak mümkün değil. Restoranlarda yüksek kâr beklentisi, artan kira giderleri, enerji maliyetleri ve işçilik ücretlerindeki sert yükseliş de fiyatları yukarı çeken temel unsurlar arasında yer alıyor.