60 bin TL ile 60 milyonluk vurgun! Önce çöktü şimdi çalıp kaçıyor

Küresel iklim değişikliğine bağlı don, aşırı yağışlar, sel gibi olaylarla mücadele eden çiftçiler son dönemde bir de vurguncularla boğuşuyor. Yıllarca çiftçinin emeğini sömüren, tarladaki ürünün fiyatını üçe beşe katlayıp rafa getiren tüccar ve komisyoncular artık işi vurgunculuğa döktü.

Öyle ki bir il ya da ilçenin haline girmek için büyükşehir belediyesine 60 bin TL'lik teminat yatıran sözde komisyoncu ya da tüccarlar, 60 milyon TL'lik vurgun yapıp ortadan kayboluyor.

YASA ACİL ÇIKMALI

Bu sorunun yıllardır devam ettiğinin altını çizen çiftçiler, "Ancak son dönemde çok ciddi artış söz konusu. 10 yıldır Hal Yasası'nı bekliyoruz. Bir türlü çıkaramadılar. Bu yasa çıkarsa hem tarladan sofraya fiyat artışı frenlenir hem de dolandırıcılara geçit verilmez. Hal Yasası'nın bir an önce çıkması lazım yoksa çiftçi bitme noktasına geldi" diyor.

ÖNCE GÜVEN SAĞLIYORLAR

Vurguncu tüccar ve komisyoncular düzeneği şu şekilde kuruyor: Önce bir il ya da ilçeye gidiyorlar. Orada belediyeye halde çalışmak için 60 bin TL'lik teminat ödeyerek şirket açıyorlar. Ardından çiftçiye üretim aşamasında nakit desteği sağlıyorlar. Örneğin çiftçinin tohum ya da gübre alması gerekiyorsa, hemen bu ücreti ödeyerek güven sağlıyorlar.

Ardından çiftçi mahsulünü toplayınca ürünü ondan alıp borcu olan kısmı düşerek ödemelerini yapıyorlar. 1-2 yıl sistemi bu şekilde sürdürüp tam bir güven oluşturduktan sonra da elindeki malı alıp bir çek vererek ortadan kayboluyorlar.
 

BİR MAHALLEDE 13 MİLYON TL

Söz konusu çekler ise ya fotokopi ya sahte ya da karşılıksız oluyor. Çiftçi en büyük sorunu ise sahte ya da fotokopi çekte yaşıyor. Çünkü bu çekle kanunen de hak arayamıyor. Özellikle Ege Bölgesi'nde Muğla Seydikemer Kumluova, Ortaca, İzmir çevresi ve Aydın'ın ilçeleri ile Antalya'nın belirli bölgelerinde bu tür vurguncu tüccar ve komisyoncular çiftçiyi artık bitirme noktasına getirmiş durumda. Mesela bu yıl sadece Muğla'nın Seydikemer ilçesi Kumluova mahallesinde bu yolla 13 milyon TL'lik vurgun yapılırken söz konusu durum yargıya da intikal etti. Çiftçi artık isyan noktasına geldi.
 

10 YILDIR YASAYI BEKLİYORUZ

Muğla Seydikemer Ziraat Odası Başkanı Muhsin Gümüş, hem hal içinde hem de hal dışında bu tür dolandırıcıların türediklerini söyledi. Bunların profesyonel dolandırıcı olduklarını anlatan Gümüş, "Biz çiftçimizi hep uyarıyoruz. Ancak özellikle üretim aşamasında paraya sıkışan çiftçinin hemen yanına giderek destek oluyor gibi görünüp güven sağlıyorlar. Sonra da çarpıp gidiyorlar" dedi. Çiftçinin bir koruma kalkanı olmadığını anlatan Gümüş, "10 yıldır Hal Yasası'nı bekliyoruz. Bu yasa hem tarladan sofraya fiyat artışının önüne geçecek hem de bu tür dolandırıcılıklar önlenecek. Üreticiden malı alan komisyoncu ya da tüccar o ilin belediyesine 100 milyon TL'lik teminat yatıracak. Çiftçi alacağını bu teminattan alacak. Bunun için yasa acilen çıkmalı" diye konuştu.

FOTOKOPİ ÇEK VERİYORLAR

Muğla Ortaca Ziraat Odası Meclis Üyesi Salim Çöllü, "Yıllardır Hal Yasası bekliyoruz. Sorun çözümleyince biz de üreticiler olarak kooperatif kurduk ama bu işi de baltalıyorlar. Bizim pazarda satış gücümüz çok yok" dedi.

Ortaca'da hemen her yıl bu tür dolandırıcı kurbanı çiftçilerin olduğunu anlatan Çöllü, "Hale girmek için 60 bin lira ödüyorlar, 6 milyon liralık vurgun yapıp kayboluyorlar. Bu sözde komisyoncu tüccarlar çiftçiye sahte ya da fotokopi çek veriyor. Bu çeklerin bankada da bir karşılığı yok o nedenle o yılki emeği gitmiş oluyor. Çiftçiler böyle böyle bitiyor" ifadelerini kullandı.

6 AYDIR PARALARINI ALAMADILAR

İncir üretimiyle meşhur olan Aydın Buharkent'in Ziraat Odası Başkanı Naim Özdamar, bölgedeki tüccar, aracı, komisyonculardan bazılarının çiftçiye 6 aydır ödeme yapmadıklarını söyledi.

Özdamar, "Bu yıl ihracatçı ve tüccarlar incirde alfatoksin olduğunu o nedenle ihracat yapılmayacağını söyleyerek fiyat kırdı. Malı elinde kalacak korkusu yaşayan çiftçi de kuru incirin kilogramını 170-180 liradan verdi. Ardından TARİŞ kuru incir alım fiyatını 250 lira olarak açıkladı. Üreticiden 170-180 liradan mal toplayan tüccarlar üreticiymiş gibi malı TARİŞ'e satmaya kalktı. TARİŞ durumu fark edince alımı durdurdu. Şimdi topladığımız kları malı satamıyoruz diyerek üreticinin parasını ödemeyen aracı ve tüccarlar var. 6 ay geçti çiftçi hâlâ alacağını alamadı" dedi.