APP plaka paniği büyüyor: Plakanız sahte olmayabilir! İşte doğru bilinen yanlışlar

APP plaka adı verilen sahte plakalara yönelik para cezasının artmasının ardından farkındalık oluştu ve sürücüler endişe içinde konuyu anlamaya çalışıyor. Plaka basım merkezlerinin önünde kuyruklar oluştu.

APP plaka geçmişte de yasaktı, kontroller artınca sürücüler değiştirmeye karar verdi. Emniyet birimleri 1 Nisan'a kadar sürücülere plakaları konusunda bilgilendirme yapacak ardından cezalar yazılacak. İlk cezada 140 bin lira, tekrarında ise 280 bin lira ceza kesiliyor. Ayrıca, bu sürücüler Türk Ceza Kanunu'nun 204'üncü maddesi hükmüne göre cezalandırılacak. 

204'üncü madde "Bir resmî belgeyi sahte olarak düzenleyen, gerçek bir resmî belgeyi başkalarını aldatacak şekilde değiştiren veya sahte resmî belgeyi kullanan kişi, iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır." deniliyor. Bu ceza APP plaka için geçerli, plakanın okunmaması, kırık veya kesik olması hallerinde daha az cezalar var.

APP plaka tartışmasında dikkatten kaçan bazı noktalar var. Öncelikle, sürücüler, plakalarında karekod veya bazı işaretler yoksa sahte olduğunu düşünüyor. Plakalarda karekod uygulaması 2024 yılı itibariyle yönetmelik değişikliği sonrası başladı ve eski tarihli plakalar geçerli. Yani karekod yoksa plaka sahte değil. Eski plakaların karekodlu plakalarla ile değiştirilmesine gerek de yok.

"CEZA YEDİYSENİZ İLGİLİ ODADAN BELGE İSTEYİN"

Bir çok sürücü, APP görünümlü plakasının şoförler odası tarafından verildiğini ileri sürüyor. Bu sürücüler plakayı basan odadan belge alabilirler, Plaka işlemleri, Araçların Satış Devir ve Tescil Hizmetlerinin Yürütülmesi Hakkındaki Yönetmelik Hükümleri'ne göre yürütülüyor ve basın yapan yer basım belgesini saklamak zorunda. Yönetmelikte, “Plaka basım talep belgesi veya buna ilişkin elektronik bildirim, plakayı basan kuruluş tarafından en az üç yıl süre ile muhafaza edilir. Tescil plakalarında, plaka basım işlemini gerçekleştiren kuruluşun mührü bulunur.” deniliyor. Dolayısıyla, APP görünümlü plakayı oda bastıysa basım belgesini talep edebilirsiniz. Ayrıca bu şekilde elinizde yasal olarak aldığınız plaka varsa, polise durumu anlatabilirsiniz. Ceza yediyseniz ilgili odadan belge isteyebilirsiniz. Sorun yaşamamak için plakayı basan yerden belgeyi alarak yanınızda bulundurun.  

"AĞIR KUSUR VERİLEN ARAÇLAR İÇİN YENİ BİR ŞANS"

Yönetmelikte, TÜVTÜRK plaka nedeniyle kusur raporu yazarsa, bu raporla yeni plaka bastırılacağı belirtiliyor, Yönetmelikte, “Araç muayenesinde, tescil plakası standart dışı kabul edilip ağır kusur verilen araçlar için, araç muayene raporunun ibrazı halinde, plaka basımında plaka basım talep belgesi aranmaz.” denildi.

APP plakaları gerçek plakalardan ayırt etmek için bir dizi kontrol yöntemi bulunuyor. Ancak, kontrollerde dikkatli olmak gerekebilir çünkü bazı eksiklikler plakaların APP olduğu anlamına gelmez.

SAHTE Mİ GERÇEK Mİ: İŞTE PLAKANIN KİMLİK KARTI

Plaka işlemleri Araçların Satış Devir ve Tescil Hizmetleri'nin Yürütülmesi Hakkındaki Yönetmelik Hükümleri'ne göre yürütülüyor. Bu yönetmeliği göre plakalarda olması gereken özellikler özetle şöyle;

Kare kutucuklar içinde ay ve yıldız ve TR güvenlik işaretleri bulunan yansıtıcılı folyo ile kaplı olacak.

İl kodu ile harf grubu arasındaki alanda plakaya ait bilgilerin doğrulanmasını sağlamak üzere 15 e 15 mm ebadında kare kod ve plakanın basıldığı yıl ile başlayan ve 12 puntoda 12 haneli seri numarası bulunacak.

Güvenlik işaretleri, tescil plakalarının sahtelerinin veya kopyalarının yapılmasına engel olmak amacıyla yansıtıcı tabakalı üretilecek.

Güvenlik işaretler, güvenlik işaretleri takılı tescil plakası üzerinde aracın yaklaşık 1.8 metre önünde veya arkasında ayakta durulduğunda ve 30 derecelik bir açı ile bakıldığında görülebilir olacak.

1 metreden fazla yaklaşıldığında ya da 4 metreden fazla uzaklaşıldığında görülemeyecek nitelikte olacak.

"SAHTE PLAKA BASANLAR KAREKOD EKLEDİKLERİNİ İLERİ SÜRÜYORLAR"

Yönetmelikte karekod uygulaması 2024 yılından itibaren uygulandı ve bu tarih öncesi plakalarda bulunması gerekmiyor. Dolayısıyla, plakanızda karekod yoksa endişe etmeyin. Bu konuda dikkat edilecek nokta, sahte plaka basanlar karekod eklediklerini ileri sürüyorlar, dolayısıyla plakanın genelini kontrol etmeniz de gerekli.

Plakanızı kontrol etmek için 1 Nisan 2026 tarihine kadar süreniz var.

"GERÇEK OLUP YIPRANMIŞ DURUMDAKİ PLAKALAR APP SAYILMAZ"

Öncelikle, plakanızı resmi kurumların tarif ettiği yöntemlerle şoförler odasından aldıysanız ve buna eminseniz endişe etmenize gerek bir durum yok. Resmi kurumlardan alınmış bütün plakalar, eski tarihli veya yeni tarihli geçerli. Plakanızda rakam silinmesi, eğrilik, kesikler yoksa, kullanmaya devam edebilirsiniz. Gerçek olup yıpranmış durumdaki plakalar APP plaka sayılmaz ancak onların de cezası var.

"DEĞİŞTİRMEYE GİDERKEN DE PLAKASIZ GİTMEYİN"

Plakanızı bilerek değiştirdiyseniz APP veya başka tür modifiye plaka kullanıyorsanız zaten hemen yeni plaka almanız gerekli. Plakanızı hemen değiştirin ve değiştirmeye giderken de plakasız gitmeyin. 1 Nisan'a kadar verilen süre bu açıdan önemli, şoförler hem yeni plakaya başvurup hem de APP plaka ile trafikte dolaşmanın riskini almak zorundaydı, şimdi süreleri var.

"PLAKANIZ GERÇEK ANCAK KAREKOD YOKSA CEZA UYGULANMAZ"

APP plakaları gerçek plakalardan ayırt etme yöntemleri arasında karekod kontrolü de var. Ancak bütün plakalarda karekod olması gerekmiyor. Karekod uygulaması 1 Ocak 2024 tarihi sonrası basılan plakalar için zorunluydu ve bu tarih öncesi plakalarda bulunmuyordu. Eski plakaların karekodlu plakalarla ile değiştirilmesine gerek de yoktu. Yani, plakanız gerçek ancak karekod yoksa ceza uygulanmaz.

"APP PLAKA SATIN ALMADIYSANIZ ENDİŞE ETMENİZE GEREK YOK"

Plakalarda öncelikle olması gereken TR şeridi ve damga. TR şeridi, Türkiye’nin 1995’te Avrupa Gümrük Birliği sürecinden sonra AB uyumu kapsamında eklendi. Yani halkın gözünde “eski plaka” ile “yeni plaka” arasındaki en belirgin fark aslında bu sol mavi alan oldu. 1996 yılından sonra TR şeridi plakalara eklendi. 2000'li yıllarda
plakalarda “alüminyum plaka, beyaz reflektif zemin, siyah karakter, sol tarafta mavi TR alanı” sabit geldi.
Yetkili plaka basım atölyeleri de TŞOF ağı üzerinden yürütülüyor. 23 yıl boyunca plakalar fazla değişmedi, 2024 yılında karekod uygulaması ve tanım numarası eklendi.

Trafikteki araçlarda 5 veya 10 yıl önce alınmış plakalar da var. Bu plakalar yasal kurumlardan alındıysa yine geçerli ve hologram, karekod veya bazı eksikliklerin olması bu plakaların geçersiz olduğu anlamına gelmiyor. Yani plakanız gerçekse, APP plaka değilse endişe etmenize gerek yok, Şu an plakalarda bakılan unsur yazı karakterlerinin küçük olup olmadığı, damga ve yandan bakılınca görülen hologram şeritler. Damga ve şeritler görünüyorsa, plakanızı kesmediyseniz, ebatlarında değişiklik yapmadıysanız, rakam ve harfleriyle oynamadıysanız ve özellikle APP plaka satın almadıysanız, plakanız nedeniyle ceza yemezsiniz.

"GECE IŞIKTA SİLİKLEŞİR VEYA AŞIRI PARLAR"

Trafik düzenini bozabilecek unsurlardan biri modifiye plakalar. Bu plakaların tasarımı tamamen farklı ve modifiye araç meraklıları seviyor. Plaka tanıma sistemlerinin (PTS) doğru çalışmasını engelliyor. Kalın harfler nedeniyle okuma hataları oluşuyor.

Görsel ve teknik farklarla kolayca ayırt edilebilen APP plakalar, harf ve rakamların kalınlığı ile dikkat çeker. Yani rakamlar ve harfler daha kalındır. 

Normal plakalı bir aracın plakasıyla plakanızı karşılaştırın. Plakanıza farklı açılardan bakın, hologramları, Türk bayrağı olup olmadığını inceleyin.

Öncelikle punto büyüklüğünün abartılıdır. Plaka yüzeyinde parlaklık veya yansıtıcı özellikler ise standart yansıtıcı zeminler uyuşmaz. Gece ışıkta silikleşir veya aşırı parlar.

Mühürlü APP plaka tasarımları da sahte hologramlardan tanınabilir. Çünkü resmi mühürler, belirli bir font ve güvenlik deseni taşır. Mührün yanı sıra levhanın kenarlarındaki düzensiz kesimler veya beyaz çizgi eksikliği fark edilecek düzeydedir.

Plaka üzerindeki TR logosunun mavi fonunda renk sapması meydana gelir. Harf aralıklarının genişliği, standart dışıdır ama bazen gözle görülmeyecek farklılıklar olabilir. Dolayısıyla teknik incelemelerde ortaya çıkar.
Standart üretim işlemine yapılmadığı için plaka üzerindeki ay-yıldız hologramının kalitesizliği, vida deliklerinin düzensizliği dikkat çeker. Mührün konumunun standart dışı olması APP plaka işaretidir.

Görünüm farkları çoğunlukla harf ve rakamların stilinden kaynaklanır. Normal plakalar, ince fontlarla yazıldığından PTS sistemleri tarafından kolayca okunur. APP plaka, kalın ve abartılı harfler kullandığı için okunabilirlik zorlaşır.

Plakanızda mühür olması gerçek olduğu anlamına gelmez. APP plakalar, ilan sitelerinde, web sitelerinde satıldı. İstenen plaka rakam ve harfleri belirtilerek anında hazırlanan APP plakalar araçlara takılarak kullanıldı.

"İLK POLİS UYGULAMA NOKTASINDA BÜYÜK CEZALARLA KARŞILAŞIYOR"

Bu plakalar standart dışında ve Şoförler Odası’nın plaka basım yetkisi dışında basıldı. Darphane’nin mührünün sahtesini üreterek APP plakalara basan kalpazanlar, son dönemdeki karekodlu plaka uygulamasını da ek ücret karşılığında plakalara yerleştirdi.

Birçok araç sahibi aracında APP plaka olduğunun da farkında değil. İkinci el olarak aldığı araçta üstünde gelen plakayı kullanmaya devam ediyor ve ilk polis uygulama noktasında büyük cezalarla karşılaşıyor.

APP plakası dışında orijinal plakası elinde olanlar APP plakaları araçlarından söküp imha ederek, orijinal plakalarını kullanabiliyor. Ancak elinde orijinal plakası olmayanları sancılı süreç bekliyor.

"ÇİVİ VE VİDA GİBİ HER TÜRLÜ İZİNSİZ MÜDAHALE AĞIR KUSUR"

Mühürlü ve hologramlı olsa bile yetkili kurum tarafından basıldıktan sonra, harflerin ve karakterlerin boya, kabartma vb. yollarla değiştirilmesi, kenar çizgisinin kesilmesi ve boyanması, plakanın folyo veya camla kapatılması, plaka üzerinde karakteri değiştirme potansiyeli olan çivi, vida gibi her türlü izinsiz müdahale ağır kusur olarak değerlendirilmekte. Bu nedenle plakaları kontrol etmekte yarar var.

"SANCILI SÜREÇ: PLAKA KAYIPMIŞ GİBİ İŞLEM BAŞLATIN"

Aracınızda APP plaka var ise bulunduğunuz il yada ilçede Trafik Tescile müracaat edilecek. Plaka kayıpmış gibi işlem başlatın. Araç sahiplerinin nüfusa kayıtlı oldukları ikamet adresine göre il ve ilçelerdeki ilgili polis merkezlerine ve Jandarma'ya giderek kayı belgesi alacak. Bu belgeyle herhangi bir noterde işlem yapılarak plaka basım makbuzu alınacak.

Noterden alınan plaka basım makbuzu ile internet üzerinden referans numarası ile ücreti ödenecek.
Plaka basım atölyesinde de plaka basımı gerçekleştirilecek. Yapılan işlemlerle ilgili plaka sahibi 1968 lira ruhsat ücreti, 850 lira da plaka ücreti ödüyor. Ücret illere göre değişim gösterebilir. Oluşturulan evraklarla birlikte plaka basım atölyelerine gidilerek yeni harf ve seriden oluşan plakalar teslim alınıyor.

"STANDART ÖLÇÜLERE UYGUN OLMAYAN PLAKALAR DA RİSK ALTINDA"

APP plakalar sahte plaka olarak işlem görürken, bir de standart ölçülere uygun olmayan plakalar var. Şoförler odası mühürlü plakaların kesilmesi, küçültülmesi, şeklinin değiştirilmesi veya okunabilirliğini etkileyecek şekilde üzerinde değişiklik yapılması durumunda araç sahiplerinin, noterden plaka basım talep belgesi almaları, plaka basım noktalarında aynı plakanın yeniden basımını yaptırmaları gerekmekte.

Plaka ve ruhsat tamamen değiştiği durumlarda ise aracın yeni harf ve rakamdan oluşan plakaya sahip olmasından dolayı trafik sigorta, varsa kasko, varsa ihtiyari mali mesuliyet sigortaları için de zeyilname düzenlenmesi ve yeni poliçelerin basılması gerekiyor. Bunlar için ücret oluşmasa da iş yükü ve evrak prosedürleri gerçekleştiği için zaman ayrılması gerekiyor.