Tarihin en yüksek petrol rezervi piyasaya sürülecek

Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) Başkanı Fatih Birol, IEA üyesi ülkelerin 400 milyon varille kurumun tarihindeki en yüksek miktarda stratejik petrol rezervinin piyasaya sürülmesi konusunda anlaşmaya vardığını açıkladı.

Birol, IEA'nın Paris'teki merkezinde yaptığı açıklamada, Orta Doğu'daki gerilimin küresel petrol ve gaz piyasalarına yönelik büyük etkileri olduğunu dile getirdi.

Hürmüz Boğazı'ndan günlük 15 milyon varil ham petrol ve 5 milyon varil petrol ürününün taşındığını kaydeden Birol, bu miktarın deniz yoluyla taşınan küresel petrol ticaretinin yüzde 25'ini oluşturduğu bilgisini paylaştı.

Birol, şu anda ise Hürmüz Boğazı'nda petrol, gaz ve diğer emtiaların geçişinin neredeyse tamamen durduğuna işaret ederek, yeterli alternatif güzergah eksikliği ve mevcut depolama kapasitelerinin dolması nedeniyle Orta Doğu'daki petrol üreticilerinin üretimi kısmaya başladığını anlattı.

Enerji ve enerjiyle ilgili diğer altyapıların da zarar gördüğünü kaydeden Birol, tüm gelişmelerin jet yakıtı ve dizel tedarikine büyük etkileri olduğunu söyledi.

Birol, gaz piyasalarındaki durumun da zorlayıcı hale geldiğini ve özellikle Katar ve Birleşik Arap Emirlikleri'nin tedarik ettiği sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) kargolarının alternatifinin kısıtlı olduğunu belirtti.

Böylece küresel enerji tedarikinin yüzde 20 azaldığını bildiren Birol, Asya'nın mevcut durumdan en fazla etkilenen bölge olduğunu aktardı.

Birol, enerji güvenliğine yönelik büyük aksaklıklar olduğunda IEA'nın petrol piyasalarına ilişkin daha önce 5 kez koordineli şekilde eyleme geçme kararları aldığını anımsatarak, konuşmasını şöyle tamamladı:

"Bu kapsamda, IEA üye ülkeleriyle yaptığımız görüşmeler kapsamında, IEA ülkelerinin oy birliğiyle kurum tarihindeki en büyük miktarda acil durum petrol stokunu piyasaya sürme konusunda anlaşmaya vardığını açıklayabilirim. IEA ülkeleri, Hürmüz Boğazı'nın fiilen kapanmasıyla kaybedilen arzı telafi etmek için 400 milyon varil petrolü piyasaya sunacak. Bu, piyasalardaki aksaklıkların acil etkilerini hafifletmeyi amaçlayan önemli bir önlemdir. Ancak açıkça belirtmem gerekir ki, petrol ve gaz akışının istikrarlı hale gelmesi için en önemli gelişme, Hürmüz Boğazı üzerinden transit geçişin yeniden başlamasıdır. IEA, piyasalardaki durumu aktif olarak izlemeye devam edecek ve gerekirse üye ülkelerimize daha fazla öneride bulunacaktır."

IEA'NIN 6. ACİL DURUM PETROL REZERVİ KARARI 

IEA'nın 32 üye ülkesinin vardığı karar kapsamında, acil durum petrol stokları her üye ülkenin ulusal koşullarına uygun bir zaman diliminde piyasaya sunulacak ve bazı ülkeler tarafından ek acil durum önlemleriyle desteklenecek.

IEA üyelerinin mevcut durumdaki 1,2 milyar varili aşan acil durum stokunun yanı sıra, hükümetlerin yükümlülüğü altında 600 milyon varil daha endüstri stoku bulunuyor.

IEA Sekreterliği, bu toplu eylemin nasıl uygulanacağına ilişkin ayrıntılı bilgileri paylaşacak.

IEA üye ülkelerinin koordineli şekilde acil durum petrol stoklarını piyasaya sürme kararı 1974'te kurulan kurumun tarihinde bu kapsamdaki 6'ncı karar olma özelliğini taşıyor.

Daha önceki kararlar, 1991, 2005, 2011 ve 2022'de Rusya-Ukrayna savaşı başladığında alınmıştı.

ABD ve İsrail'in İran'a yönelik ortak saldırıları ve İran'ın misilleme kapsamında Hürmüz Boğazı'ndan geçen ticari gemileri hedef almasıyla, Boğaz'da günlük 20 milyon varili bulan petrol ve petrol ürünleri sevkiyatı durma noktasına geldi.

Petrol piyasasında arz endişelerinin derinleşmesi, fiyatlarda sert dalgalanmalara neden oluyor.