Orta Doğu'daki savaşın Körfez ülkelerine maliyeti dudak uçuklatıyor!

ABD ve İsrail’in İran’la savaşı küresel ekonomide dalga dalga etkiler yaratırken en ağır fatura Körfez ülkelerine çıkıyor. Bölgedeki saldırılar enerji üretimini, ticaret yollarını ve hizmet sektörlerini aynı anda baskı altına alarak ekonomik faaliyetlerde sert bir yavaşlamaya yol açıyor.

Uzmanlara göre havacılık, turizm, deniz taşımacılığı ve enerji ihracatındaki aksaklıklar; artan sigorta ve navlun maliyetleriyle birleştiğinde Körfez ekonomilerinde günlük yüz milyonlarca dolarlık kayıp yaratıyor.

ENERJİ ÜRETİMİNE SERT DARBE

Savaşın en büyük etkisi enerji sektöründe hissediliyor. Hürmüz Boğazı’ndaki aksaklıklar sonrası Orta Doğu petrol üretimi hızla geriledi. Rystad Energy verilerine göre bölgedeki günlük üretim 21 milyon varilden 14 milyon varile düştü. Boğazdan geçişlerin sınırlı kalması halinde üretimin daha da gerileyebileceği, en kötü senaryoda günlük 6 milyon varile kadar düşüş yaşanabileceği belirtiliyor.

Körfez ekonomileri hâlâ büyük ölçüde enerjiye bağımlı. Körfez İşbirliği Konseyi üyelerinde petrol gelirleri GSYİH’nin yaklaşık dörtte birini oluşturuyor. Bu nedenle üretimdeki kesinti doğrudan büyümeye yansıyor.

RESESYON RİSKİ ARTIYOR

Goldman Sachs’a göre savaşın uzaması halinde Katar ve Kuveyt ekonomileri yüzde 14 daralabilir. Birleşik Arap Emirlikleri için bu oran yüzde 5, Suudi Arabistan için ise yüzde 3 seviyesinde.

Ekonomistler, savaşın süresinin belirleyici olacağı görüşünde. Capital Economics, çatışmanın en az üç ay sürmesi ve enerji altyapısında kalıcı hasar oluşması halinde bölge ekonomilerinin yüzde 10 ila yüzde 15 daralabileceğini öngörüyor.

IRAK'TAKİ GÜNLÜK KAYIP 160 MİLYON DOLARA ULAŞTI

Körfez’e kıyısı olan ancak GCC üyesi olmayan Irak, enerji şokundan en sert etkilenen ülkeler arasında yer alıyor. Wood Mackenzie’ye göre petrol üretimindeki yaklaşık yüzde 70’lik düşüş, 2025 yılı petrol ihracatı 83 milyar dolar olduğu göz önüne alındığında ülkenin günlük 160 milyon dolarda fazla gelir kaybı yaşamasına neden oluyor. Bu koşullarda Irak ekonomisinin 2026’da yüzde 3,5 daralabileceği tahmin ediliyor.

RAKAMLARLA KRİZ

• 7 MİLYON VARİL GÜNLÜK PETROL ÜRETİMİNDEKİ DÜŞÜŞ

• 600 MİLYON DOLAR/GÜN BÖLGENİN TURİZM GELİRLERİNDE ERİME

• 37 BİN 10 GÜNDE İPTAL EDİLEN SEFER SAYISI

• %14 DARALMA KATAR VE KUVEYT İÇİN ÖNGÖRÜLEN EKONOMİK KÜÇÜLME

• %10–15 UZAYAN SAVAŞTA BÖLGESEL GSYİH DARALMA RİSKİ

• 160 MİLYON $ IRAK’IN PETROL GELİR KAYBI

• %70 DÜŞÜŞ IRAK PETROL ÜRETİMİNDEKİ GERİLEME

• %11 TURİZMİN KÖRFEZ EKONOMİLERİNDEKİ PAYI

TURİZM VE HAVACILIK SEKTÖRÜ ÇÖKÜŞTE

Enerjinin ardından en büyük darbe hizmet sektöründe görülüyor. Körfez ekonomilerinde GSYİH’nin yaklaşık yüzde 11’ini oluşturan turizm ve seyahat sektörü savaş nedeniyle ciddi kayıplar yaşıyor. Havacılık veri şirketi Cirium’a göre yalnızca 28 Şubat–8 Mart döneminde 37 bin uçuş iptal edildi. Bölgenin en yoğun hava trafiğine sahip noktalarından Dubai Uluslararası Havalimanı dahi geçici olarak uçuşları durdurmak zorunda kaldı.Dünya Seyahat ve Turizm Konseyi verileri ise daha çarpıcı: Bölgeye gelen ziyaretçilerin harcamalarında günlük 600 milyon dolarlık kayıp oluşuyor.

BRİTİSH AİRWAYS BÖLGEYE UÇMAYACAK

British Airways, bölgedeki güvenlik riskleri nedeniyle Ortadoğu uçuşlarını geniş ölçüde askıya aldı. Dubai, Bahreyn, Amman ve Tel Aviv seferleri 31 Mayıs’a kadar iptal edildi. Doha uçuşları Nisan sonuna kadar durduruldu Abu Dabi seferleri ise yıl sonuna kadar askıda. Şirket, uçuş programındaki kesintilerin süresinin güvenlik koşullarına bağlı olarak yeniden değerlendirileceğini açıkladı.