Dünya ekonomisinin kaderi 50 kilometreye sıkıştı: 110 trilyon dolarlık küresel rehin krizi

• HABER7-ÖZEL

ABD ve İsrail’in 28 Şubat’ta İran’a yönelik saldırısıyla başlayan süreçte, Tahran’ın karşılık vermesiyle çatışmalar hızla tırmandı.

Küresel enerji ticareti açısından kritik öneme sahip Hürmüz Boğazı da bu gerilimin merkezine yerleşti.

110 trilyon dolarlık devasa dünya ekonomisi, tarihin en büyük enerji güvenliği tehdidiyle karşı karşıya kalırken; Hürmüz’deki düğüm, petrol piyasalarını ve stratejik dengeleri altüst etti.

DÜNYA EKONOMİSİNİN KADERİ  50 KİLOMETREYE ENDEKSLENDİ

Uzmanlar, dünya ekonomisinin kaderinin 50 kilometrelik bir su yoluna ve buradaki askeri hareketliliğe endekslenmesini "tarihin en büyük enerji rehin krizi" olarak tanımlıyor.

HAYATİ BİR GEÇİŞ NOKTASI

Savaş öncesinde günlük ortalama 20 milyon varil petrol ve petrol ürünü sevkiyatının yapıldığı boğaz, dünyanın enerji ihtiyacının yaklaşık beşte birinin geçtiği hayati bir geçiş noktasıydı.

DENİZ ABLUKASI VE “ÇİFT KİLİT” DÖNEMİ

13 Nisan’da ABD, İran’a yönelik deniz ablukasını başlattığını duyurdu. ABD, İran limanlarına giren veya çıkan tüm gemilerin durdurulacağını ve gerekirse el konulacağını açıkladı.

Bu gelişmelerin ardından Hürmüz Boğazı, hem İran’ın hem de ABD’nin gemi geçişlerine izin vermediği bir “çift abluka” sürecine girdi. İran, 17 Nisan’da boğazı açtığını duyursa da ABD ablukasının sürmesi nedeniyle geçişler yeniden durdu.

KÜRESEL ENERJİ KRİZİ DERİNLEŞİYOR

Hürmüz Boğazı’nın fiilen kapanması, küresel enerji piyasalarında ciddi bir arz krizine yol açtı. Petrol fiyatları çatışmanın başlamasından bu yana sert şekilde yükseldi.

Orta Doğu’daki petrol ve doğalgaz üreticileri ise yaklaşık iki aydır ihracatlarını sürdürebilmek için alternatif güzergahlar bulmaya ve mevcut hatları genişletmeye çalışıyor. Ancak bu çabalar henüz istenen seviyeye ulaşmış değil.

UZMANLAR UYARIYOR: TERS TEPEBİLİR

Uzmanlara göre İran’ın Hürmüz Boğazı’nı bir baskı unsuru olarak kullanması uzun vadede ters etki yaratabilir. Bu durum, enerji ihracatçılarının kalıcı alternatif tedarik yolları geliştirmesine yol açabilir.

MÜZAKERELERDE BELİRSİZLİK SÜRÜYOR

ABD ile İran arasında planlanan müzakerelerin ikinci turunun ne zaman yapılacağına dair net bir takvim bulunmuyor.

Taraflar, Hürmüz Boğazı’nı kesintili barış görüşmelerinde stratejik bir pazarlık unsuru olarak kullanmayı sürdürüyor.

ALTERNATİF ARAYIŞI HIZLANDI

Yaşanan kriz, enerji güvenliğinin tek bir geçiş noktasına bağlı kalmasının risklerini bir kez daha ortaya koydu.

Küresel aktörler, Hürmüz’e bağımlılığı azaltacak yeni enerji koridorları ve lojistik hatlar geliştirme arayışını hızlandırmış durumda.

YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI BÜYÜYECEK

Gelinen noktada; nükleer enerjinin daha çok ivme kazanması beklenirken, yenilenebilir enerji kaynaklarının da (güneş, rüzgar ve diğerlerinin)  çok güçlü bir şekilde büyümesi bekleniyor.

Elektrikli arabaların da bundan faydalanacağı bunun yanında alternatif fosil yakıtların da yeniden yükselişe geçebileceği belirtiliyor.

Özellikle Asya’daki bazı büyük ülkelerde, kömür fiyatlarının da yeniden yükseleceği ve ivme kazanacağı tahmin ediliyor.

TARİHİN EN BÜYÜK ENERJİ GÜVENLİĞİ TEHDİDİ

Hürmüz Boğazı’ndaki kapanma küresel ekonomi ve enerji piyasaları üzerinde ciddi risk oluşturuyor. 

Küresel piyasalar, tarihin en büyük enerji güvenliği tehdidiyle karşı karşıya. ABD-İran gerilimi,  bugüne kadar günde 13 milyon varillik arz kaybına neden oldu. 

Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) , boğazı dünyanın ” en kritik petrol transit noktalarından biri ” olarak nitelendirerek, kapanmanın küresel ekonomik büyümeyi etkileyeceğini, enflasyonu artıracağını ve enerji kısıtlamalarına yol açabileceğini uyardı.

 Ajans, Avrupa’da yakın zamanda jet yakıtı sıkıntısı yaşanabileceği ve bazı ülkelerin haftalar içinde yakıt kıtlığıyla karşı karşıya kalabileceği konusunda da uyarıda bulundu.

AVRUPA JET YAKITINI ABD VE NİJERYA’DAN ALMAYA ÇALIŞIYOR

Avrupa jet yakıtının yaklaşık yüzde 75′ini Orta Doğu’daki rafinerilerden alıyor ve bu oran şu anda neredeyse sıfıra indi. Avrupa şimdi bunu ABD ve Nijerya’dan almaya çalışıyor.

Uzmanlar, Hürmüz Boğazı’nın acil olarak açılması gerektiğini belirterek, bunun sadece zaman kazandıracağını, kesin bir çözüm olmayacağı yorumunu yaptı.

Hürmüz kilidinin anahtarı Türkiye! Anadolu'dan geçen kritik projeye Avrupa'dan yoğun ilgi