Türkiye'nin 25 yıllık dönüşümü: 31 milyardan 273 milyar dolara çıktı!

Ticaret Bakanlığı, AK Parti'nin kuruluşunun 25'inci yıl dönümü kapsamında Türkiye'nin ticaret alanında son 25 yılda geçirdiği dönüşümü rakamlarla ortaya koydu. Bakanlığın paylaştığı verilere göre mal ve hizmet ihracatı toplamı 2001'de 46,4 milyar dolar seviyesindeyken 2025'te yaklaşık 396 milyar dolara ulaştı.

MAL VE HİZMET İHRACATINDA BÜYÜK ARTIŞ

Bakanlığın açıklamasında 2001'den 2025'e kadar mal ve hizmet ihracatından gümrük işlemlerine, dijitalleşmeden e-ihracata, iç ticaretten ticaret müşavirliklerine kadar çeşitli alanlardaki gelişmelere yer verildi.

Buna göre mal ihracatı 2001 yılında 31,3 milyar dolar iken 2025'te 273,3 milyar dolara yükseldi. Hizmet ihracatı da aynı dönemde 15,1 milyar dolardan 122,6 milyar dolara çıktı.

Türkiye'nin hizmet ihracatının dünya ihracatındaki payı da 2001'de yüzde 0,89'dan 2025'te yüzde 1,28'e yükseldi. Türkiye'nin 2025 yılında 63,5 milyar dolar hizmet ticareti fazlası verdiği belirtildi.

TURQUALITY KAPSAMINDA 411 FİRMA VE 443 MARKA DESTEKLENDİ

Markalaşma çalışmalarında 2004 yılında hayata geçirilen TURQUALITY Destek Programı kapsamında 411 firma ve 443 markanın desteklendiği bildirildi.

2010 yılında uygulamaya alınan UR-GE Proje Desteği kapsamında ise 56 ilden yaklaşık 19 bin KOBİ'nin bir araya getirildiği belirtildi. Bugüne kadar 745 UR-GE projesinin desteklendiği, firmaların 1.265 yurt dışı pazarlama faaliyeti ile 283 alım heyeti faaliyetine katıldığı aktarıldı.

EXİMBANK'IN ŞUBE SAYISI 25'E ÇIKTI

Türk Eximbank'ın 2001 yılında 2 olan şube sayısının 2026'da 25'e yükseldiği, 7 irtibat bürosuyla da ihracatçılara hizmet verildiği kaydedildi. Eximbank'ın 2026 yıl sonuna kadar ihracata 59 milyar dolar reeskont kredisi vereceği bildirildi.

2021 yılında kurulan İhracatı Geliştirme A.Ş. aracılığıyla 22 Haziran 2026 itibarıyla ihracatçıların 291,4 milyar liralık kredisine 255,1 milyar lira kefalet sağlandığı belirtildi.

2024 yılında yeniden faaliyete geçirilen Türk Ticaret Bankası'nın ise 2026 sonuna kadar ihracatçılara 100 milyar lira ihracat reeskont kredisi vermesinin planlandığı aktarıldı.

MERSİS'TE 3,6 MİLYONDAN FAZLA AKTİF KULLANICI

2010 yılında devreye alınan Merkezi Sicil Kayıt Sistemi (MERSİS) ile şirketlerin ticaret sicili işlemleri elektronik ortama taşındı.

21 Haziran 2026 itibarıyla sistemde 2 milyon 645 bin 609'dan fazla ticaret şirketi, ticari işletme ve bunların şubelerine ilişkin bilgi bulunduğu, aktif kullanıcı sayısının ise 3,6 milyonu aştığı ifade edildi.

Gümrük işlemlerinde Kağıtsız Gümrük Projesi ve Tek Pencere Sistemi'nin uygulandığı, Tek Pencere Sistemi'ne 26 kurum tarafından düzenlenen 192 belgenin dahil edildiği bildirildi.

E-İHRACATTA YAPAY ZEKÂ DESTEKLİ DÖNEM

2020 yılında hizmete sunulan Kolay İhracat Platformu'nun ülke, sektör, pazar, rakip ve tamamlayıcı ürün bilgileri sunduğu belirtildi.

2024 yılında devreye alınan E-Kolay İhracat Platformu'nun ise e-ihracata yönelik yapay zekâ destekli dijital danışmanlık merkezi olarak faaliyet gösterdiği kaydedildi. Platform üzerinden hedef pazar seçimi, pazaryeri değerlendirmesi, dijital pazarlama, lojistik ve ödeme sistemlerine ilişkin hizmetler sunuluyor.

19 GÜMRÜK KAPISI MODERNİZE EDİLDİ

Türkiye'de 19 karayolu gümrük kapısının modernize edildiği belirtildi. Gürbulak, Sarp, Kapıkule ve Habur gümrük kapılarının CCTV, X-Ray, Plaka Tanıma Sistemleri ve araç altı görüntüleme sistemleriyle donatıldığı ifade edildi.

Tasfiyelik hale gelen eşya ve araçların satışlarının ise 1,4 milyon kullanıcının erişimine açık elektronik ihale sistemi üzerinden gerçekleştirildiği kaydedildi.

4 BİN 562 GTİP'TE İLAVE GÜMRÜK VERGİSİ

Bakanlığın açıklamasına göre 2026 itibarıyla 4 bin 562 farklı Gümrük Tarife İstatistik Pozisyonunda (GTİP) İlave Gümrük Vergisi uygulanıyor.

2026'nın ilk beş ayında toplam 280 ticaret politikası savunma önlemi bulunduğu, önleme tabi ürünlerin ithalatının geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 2 gerilediği aktarıldı.

İÇ TİCARETTE YETKİ BELGESİ UYGULAMASI

İkinci el motorlu kara taşıtı, taşınmaz ve kuyum ticaretinde yetki belgesi sisteminin uygulandığı belirtildi.

Haziran 2026 itibarıyla ikinci el motorlu kara taşıtı ticaretinde 84 bin 912, taşınmaz ticaretinde 80 bin 818 ve kuyum ticaretinde 15 bin 17 işletmenin yetki belgesi aldığı kaydedildi.

Elektronik İlan Doğrulama Sistemi ile taşıt ve taşınmaz ilanlarının doğrulanmasına yönelik uygulamaya geçildiği, Güvenli Ödeme Sistemi ile taşıt satış bedeli ve mülkiyetin eş zamanlı el değiştirmesinin sağlandığı belirtildi.

64 BİN 190 PARTİ ÜRÜN DENETLENDİ

Piyasa gözetimi ve denetimi kapsamında 2011 yılında yüzde 32 olan güvensizlik oranının 2025 sonunda yüzde 1 seviyelerine gerilediği bildirildi.

2011-2026 döneminde yaklaşık 59 bin 338 işletmede 64 bin 190 parti ürünün denetlendiği kaydedildi. Güvensiz Ürün Bilgi Sistemi'nin ziyaret sayısının 7,5 milyonu aştığı belirtildi.

Haksız fiyat artışları ve stokçuluk kapsamında bugüne kadar 238 binden fazla işletme ve 1,85 milyonun üzerinde ürünün denetlendiği, Haksız Fiyat Değerlendirme Kurulu tarafından fahiş fiyat artışı ve stokçuluk kapsamında toplam 1,3 milyar liranın üzerinde idari para cezası uygulandığı aktarıldı.

LİSANSLI DEPOLARDA KAPASİTE 14,4 MİLYON TONA ULAŞTI

Tarım Ürünleri Lisanslı Depoculuk Sistemi kapsamında 266 lisanslı depo şirketinin faaliyet gösterdiği ve toplam depolama kapasitesinin 14,4 milyon tona ulaştığı bildirildi.

Türkiye Ürün İhtisas Borsası'nın 2019 yılında faaliyete başlamasından bu yana elektronik ürün senedi işlem hacminin 425 milyar lirayı aştığı belirtildi.

TİCARET MÜŞAVİRLİKLERİ 115 ÜLKEDE FAALİYET GÖSTERİYOR

Türkiye'nin yurt dışı teşkilatının 2000'li yılların başında 50 ülke ve 62 merkezde 84 kadro ile faaliyet gösterdiği, 2026'da ise 115 ülke ve 170 merkezde 235 Ticaret Müşaviri ve Ataşesi ile hizmet verdiği kaydedildi.

Ticaret Müşavirlikleri ve Ataşeliklerinin 2025 yılında iş dünyasından gelen 247 bin 467 talebe yanıt verdiği, 12 bin 946 toplantı gerçekleştirdiği, 785 heyet organizasyonuna katkı sağladığı ve 1.278 fuar ziyaretinde bulunduğu belirtildi.

"Müşavire Danışın" uygulamasını kullanan firma temsilcisi sayısının 66 bin 540'a ulaştığı aktarıldı.

YEŞİL DÖNÜŞÜME 17,64 MİLYON LİRAYA KADAR DESTEK

2024 yılında devreye alınan Responsible Yeşil Mutabakata Uyum Projesi Desteği kapsamında firmaların sürdürülebilirlik ve bilişim danışmanlığı giderlerinin 5 yıl boyunca yüzde 50 oranında ve toplam 17,64 milyon liraya kadar desteklendiği belirtildi.

Haziran 2026 itibarıyla 166 firmanın destek kapsamında bulunduğu kaydedildi.

YENİ DÖNEMDE YAPAY ZEKÂ VE E-İHRACAT ÖNE ÇIKACAK

Ticaret Bakanlığı, yeni dönemde KOBİ'lerin yapay zekâ destekli dijital dönüşümünün hızlandırılmasını, e-ihracat kapasitesinin artırılmasını ve ihracata geri dönme potansiyeli bulunan firmalara yönelik özel modeller geliştirilmesini hedefliyor.

Gümrük işlemlerinde yapay zekâ ve büyük veri kullanımının artırılması, e-ticarette ürün güvenliğinin yapay zekâ ile denetlenmesi ve Avrupa Birliği ile uyumlu Dijital Ürün Pasaportu altyapısının kurulması da hedefler arasında yer alıyor.

Bakanlık ayrıca yeşil dönüşüm ve Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizmasına uyumun güçlendirilmesi ile ihracat potansiyeli yüksek girişimlerin finansmana erişiminin artırılmasını hedefliyor.

2026 yılında Ticaret Bakanlığı koordinasyonunda kurulan 75 milyon lira büyüklüğündeki Otomotiv Sektörü Girişim Sermayesi Yatırım Fonu'nun da yeni dönem çalışmalarından biri olduğu belirtildi.