Tarladan markete uzanan fiyat uçurumunun arkasından hayali ticaret çıktı

Yaş sebze ve meyve fiyatlarındaki fahiş artışların nedenlerini araştıran Vergi Denetim Kurulu, tarladan sofraya uzanan tedarik zincirindeki usulsüzlükleri ortaya çıkardı.

Yürütülen operasyon kapsamında yapılan incelemelerde, üreticiden alınan ürünlerin doğrudan satışa sunulmak yerine araya farklı şirketler sokularak 3 ila 5 kez el değiştirdiği tespit edildi.

Ekonomik olarak zorunlu olmayan bu ticari halkaların her birinde yeni bir alış ve satış fiyatı oluşturularak ürün bedelinin suni olarak yükseltildiği belirlendi.

ŞİRKET KAYITLARINDA SAHTE MALİYET OYUNU

Vergi Denetim Kurulu müfettişleri, 1029 çiftçinin beyanları, müstahsil makbuzları, şirketlerin alış ve satış kayıtları ile Hal Kayıt Sistemi verilerini adım adım karşılaştırdı. Yapılan çalışmalarda, şirketlerin gerçek alış fiyatından daha yüksek bedeller üzerinden kayıt oluşturduğu saptandı.

Dikkat çeken örneklerden birinde, üreticinin mandalinayı kilogramı 6 ila 8 lira seviyesinde sattığını beyan etmesine rağmen, tedarikçi şirketin aynı ürünün alış maliyetini kayıtlarında 28 lira olarak gösterdiği ve ortalama 31,82 liradan sattığı tespit edildi. Bir başka kayıtta ise üreticinin 12 liraya sattığı ürünün, şirket kayıtlarına 31,48 lira alış bedeliyle girdiği anlaşıldı.

Bu işlemle şirket kayıtlarında alış ve satış fiyatı arasında yalnızca 17 kuruş fark görünürken, üreticinin beyan ettiği fiyat ile şirketin gösterdiği maliyet arasında 19,48 liralık haksız bir fark oluştuğu belgelendi.

HAYATINI KAYBEDENLER ADINA 2,5 MİLYON LİRALIK MAKBUZ

Vergi incelemelerinde, piyasadaki fiyatları manipüle etmek amacıyla kullanılan yasa dışı yöntemler de dosyaya yansıdı. Raporlara göre, hayatını kaybetmiş 49 kişi adına toplam tutarı 2,5 milyon lirayı aşan 87 sahte müstahsil makbuzu düzenlendiği ortaya çıkarıldı. Ayrıca bazı büyük tedarikçilerin, piyasaya sundukları ürün miktarını olduğundan düşük göstererek arzın sınırlı olduğu izlenimi yarattığı ve bu yolla fiyatların yükselmesine zemin hazırladığı değerlendirildi.

"ASIL ÜRÜN KASIM VE ARALIKTA PİYASAYA GİRECEK"

Fiyat makasının en net görüldüğü ürünlerden biri olan limonda ise tarlada 5 liraya kadar gerileyen yeni hasat ürünlerin, hal fiyatının 10 lira, pazarda 40 ila 50 lira, marketlerde ise 80 ila 100 lira seviyelerine çıktığı belirlendi. Uzmanlar, depolarda tutulan yaklaşık 400 ila 500 bin ton limonun piyasada fiyat manipülasyonu yapmak amacıyla kullanılabildiğine dikkat çekiyor. Depolama, işçilik, fire, nakliye ve finansman maliyetlerinin yanı sıra tüccar, hal, dağıtıcı ve perakendeci aşamalarındaki ticari marjların nihai fiyatı katladığı ifade ediliyor.

Adana'da narenciye üreticisi olan Bekir Yıldız, şu anda 5 liraya kadar gerileyen erkenci limon fiyatının piyasadaki gerçek durumu yansıtmadığını vurgulayarak, "Asıl ürün kasım ve aralıkta piyasaya girecek. O nedenle üreticiden alım yok. Birkaç ay sonra arz artacak ve çarşı pazarda fiyatların düşmesini bekliyoruz." dedi.