Dünyanın kilitlendiği görüşmede karar! Çin ve ABD'den peş peşe açıklama! Anlaşma duyuruldu

Çin Devlet Başkanı Şi Cinping'in, 11 yıl aradan sonra ABD'ye yaptığı resmi ziyarette karar çıktı.

Çin Dışişleri Bakanlığından yapılan açıklamaya göre, Devlet Başkanı Şi ile Başkan Trump, Beyaz Saray'da heyetler arası görüşme gerçekleştirdi.

Şi, iki ülkenin ekonomi ve ticaret heyetleri arasındaki istişarelerde yeni bir ortak düzenlemede anlaştıklarını, bunun iki ülke halkları, endüstrileri ve küresel ekonomi için iyi haber olduğunu belirtti.

İşbirliğinin iki yönlü bir süreç olduğunu ifade eden Şi, Çin-ABD ekonomik ve ticari ilişkilerinin istikrarının işbirliği konularının listesinin genişletilmesi ve sorun oluşturan konuların listesinin kısaltılmasına bağlı olduğunu vurguladı.

'TARİHİ DÖNÜM NOKTASINA GELDİK'

Şi, "Bugün, Çin-ABD ilişkileri açısından bir başka tarihî dönüm noktasına geldik. Başkan Trump, Amerika’yı yeniden büyük yapma sözü verdi; Amerikan halkı önemli adımlar atarken, Çin de büyük ulusal yenilenmeyi gerçekleştirmeye kararlıdır ve Çin’in modernleşmesi sürekli çığır açmaya devam etmektedir." şeklinde konuştu.

ABD ile Çin arasındaki ilişkiler, Trump'ın ikinci iktidar döneminde bir tarafta Washington yönetiminin tarife artışları ve teknoloji alanındaki kısıtlamaları diğer tarafta Çin'in küresel tedarikin büyük bölümünü karşıladığı nadir toprak elementlerinin kontrolüne yönelik attığı adımlarla genişleyen bir dizi anlaşmazlık nedeniyle düğümlenmişti 

Trump ile Şi'nin Ekim 2025'te Güney Kore'nin Busan şehrinde yaptığı görüşmede taraflar anlaşmazlık konularında geçici uzlaşmaya varmıştı.

İki ülke ekonomi heyetleri dünkü buluşmalarında 10 Kasım'da dolacak geçici uzlaşmanın süresinin Ocak 2027'ye uzatılması konusunda anlaşmaya varmıştı.

YAPAY ZEKA

Şi, yapay zeka alanında büyük güçler olan Çin ve ABD'nin, bu alanda rekabetin yanında işbirliği de yapabileceğine işaret ederek, "Her iki taraf da birbirine karşı savunmacı davranmak yerine karşılıklı güçlü oldukları yönleri öne çıkarabilir. Yapay zeka konusunda diyaloğu sürdürebilir, riksleri ve faydalarına dair görüş alışverişinde bulunabilir ve kötüye kullanımını birlikte önleyebiliriz." ifadelerini kullandı.

Çin lideri, yapay zeka teknolojisinde insan kontrolünün korunması, insan merkezli ve iyiliksever bir yaklaşıma bağlı kalınması ve yapay zekanın insan ilerlemesine hizmet etmesinin sağlanması gerektiğinin altını çizdi.

Yapay zeka güvenliği zirvenin önemli konu başlıklarından biri olarak öne çıkıyor. İki ülkenin, yapay zekanın oluşturabileceği risklere karşı bilgi paylaşımını ve olası tehditlere ilişkin erken uyarıyı içeren bir “yapay zeka diyaloğu” başlatması bekleniyor. Ancak ABD'nin yapay zeka güvenliğine yönelik risklerin kontrol edilmesine odaklanan, Çin'in ise daha kapsamlı bir küresel yapay zeka yönetimi oluşturulmasını savunan yaklaşım farkları bugüne dek bir diyaloğun sürdürülmesine engel olmuştu.

Öte yandan ABD'li yapay zeka geliştiricisi şirketler, Çinli şirketlerinin "damıtma" adı verilen yöntemle kendi modellerinden veri çaldığını iddia ederek, Washington yönetiminden bunu engelleyecek tedbirleri almasını istiyor.

TAYVAN

Tayvan konusunda ülkesinin tutumunu yineleyerek, bu sorunun ulusal birliği ve toprak bütünlüğünü ilgilendirdiğini dile getiren Şi, Washington yönetimine, "Tayvan'ın bağımsızlığı" konusunda doğru duruşa sahip olma, Çİn-ABD stratejik işbirliği ve ikili ilşkilerin gelişiminin temelini koruma çağrısında bulundu.

Çin'in topraklarının parçası olduğunu savunduğu Tayvan, 1949'dan bu yana fiili bağımsızlığa sahip bulunuyor. Çin ana karası ile Tayvan arasında iç savaşın ardından ortaya çıkan ayrılık ve egemenlik ihtilafı sürüyor. Pekin yönetimi, "tek Çin" ilkesini vurgulayarak, Tayvan'ın diplomatik ilişkiler kurmasına, Birleşmiş Milletler ve diğer uluslararası kuruluşlarda temsil edilmesine karşı çıkıyor, kendisini tanıyan ülkelerin Tayvan ile diplomatik ilişkilerini kesmesini şart koşuyor.

Son yıllarda Tayvan üzerindeki askeri baskıyı artıran Pekin yönetimi, Ada'nın ana kara ile yeniden birleşmesi için güç kullanımını dışlamayacağını vurguluyor. Tayvan'ın da buna karşılık son yıllarda artan askeri harcamalarını artırdığı, ABD'den satın aldığı yeni silah sistemleriyle savunma kapasitesini güçlendirmeye çalıştığı gözleniyor.

İRAN

İki lider, Orta Doğu, Ukrayna ve Kore Yarımadası'ndaki durum gibi uluslararası ve bölgesel kriz konularında da görüş alışverişinde bulundu.

ABD ve İran'ın sorunları diyalog ve müzakere ile çözme yoluna geri dönerek nükleer sorun dahil kapsamlı bir anlaşmaya ulaşmalarını ve en kısa sürede barışa kavuşmalarını dilediklerini ifade eden Şi, "Çin, tüm ülkelerin egemenliğine ve güvenliğine saygı gösterilmesi gerektiğini savunuyor. Gerilimi düşürmek üzere daima yapıcı rol oynuyoruz ve tüm tarafları barışçı yola bağlı kalarak müzakerelerin ivmesini sürdürmeye teşvik ediyoruz." değerlendirmesinde bulundu.

ABD ve İsrail'in İran'a saldırıları ile başlayan ve İran'ın misilemeleriyle Orta Doğu'da tırmanan savaşın küresel enerji ticareti açısından kritik geçiş güzergahı Hürmüz Boğazı'nda sebep olduğu kesintinin ekonomik etkileri, küresel düzeyde hissedilmeye devam ediyor. Üstelik Yemen'de hükümet güçleriyle çatışan İran destekli Husilerin, Kızıldeniz kıyısındaki yerleşimleri ele geçirmesiyle, enerji nakliyesindeki kesintinin Babulmendeb Boğazı'na da sirayet etmesi olasılığı bulunuyor.

Washington yönetiminin Rusya ve İran’a yönelik yaptırımlarını genişletmesi de Çin ile yapılacak görüşmelerin ekonomik boyutunu etkileyebilecek bir gelişme olarak öne çıkıyor.

TRUMP'TAN AÇIKLAMALAR

 Beyaz Saray'daki akşam yemeğinde Çin Devlet Başkanı Şi Cinping'i ağırlayan ABD Başkanı Donald Trump, "İlişkilerimiz hiç bu kadar iyi olmamıştı." dedi.

ABD Başkanı Trump, Çin Devlet Başkanı Şi onuruna Beyaz Saray'da verdiği akşam yemeğinde iki ülke ilişkilerinden övgüyle bahsetti.

ABD ile Çin arasındaki ilişkilerin son dönemde "iyileştiğini" vurgulayan Trump, "İki ülkenin liderleri olarak, Devlet Başkanı Şi ve ben, farklı sistemleri temsil ettiğimizi biliyoruz; ancak halklarımız arasındaki bağlar devam ediyor. İlişkilerimiz hiç bu kadar iyi olmamıştı." dedi.

Trump, Washington ile Pekin arasında uzun süredir devam eden farklılıklara rağmen, bu sözlerini iki ülke arasındaki dostluğun bir yansıması olarak değerlendirdi.

Yemekte ayrıca Şi'ye Amerikalı bir sanatçı tarafından yapılan eseri hediye eden Trump, "Bu dostluk ruhu içinde, Devlet Başkanı Şi'ye, dünyanın en büyük sanatçılarından biri olan olağanüstü bir Amerikalı sanatçı tarafından yapılan ve Melania ile benim kişisel işbirliğimizle tasarlanan bu hediyeyi takdim etmek benim için bir onurdur." dedi.

Şİ'DEN "SAMİMİYET" VURGUSU

Daha sonra kürsüye gelen Çin Devlet Başkanı Şi ise Trump'la "samimi ve derinlemesine" görüş alışverişinde bulunduklarını ve bir dizi konuda ortak bir anlayışa vardıklarını söyledi.

Şi, "Bu görüşme, stratejik istikrar temelli Çin-ABD ilişkilerine yeni bir boyut kazandırmış ve ikili ilişkiler için yeni bir stratejik yol haritası sunmuştur." dedi.

Çin Devlet Başkanı, iki liderin altı aydan kısa bir süre içinde karşılıklı olarak gerçekleştirdikleri resmi ziyaretleri ikili ilişkiler açısından "tarihi" bir gelişme olarak nitelendirdi.

Şi, "Bugün, Çin-ABD ilişkileri açısından bir başka tarihi dönüm noktasına geldik. Başkan Trump, Amerika’yı yeniden büyük yapma sözü verdi; Amerikan halkı önemli adımlar atarken, Çin de büyük ulusal yenilenmeyi gerçekleştirmeye kararlıdır ve Çin’in modernleşmesi sürekli çığır açmaya devam etmektedir." şeklinde konuştu.

Çin ve ABD'nin "sorumlu büyük ülkeler" olarak hareket etmeleri gerektiğini kaydeden Şi, "Halklarımızın beklentilerini karşılamalı, zamanımızın akışına ayak uydurmalı ve büyük ülkelerin birbirleriyle iyi geçinmesi için yeni bir yaklaşım geliştirmeliyiz." diye ekledi.