Trump’tan Hürmüz kararı: Petrol 100 doları yeniden aştı! Piyasalar alarma geçti

Petrol fiyatları, ABD Başkanı Donald Trump'ın İran'ın Hürmüz Boğazı'nı yeniden açma teklifini reddetmesinin ardından yeniden yükselişe geçti. 27 Eylül'de mesai dışı işlemlerde Brent petrolün mesai dışı fiyatı 100 dolar sınırını aşarken, NYMEX petrolü 96 dolara ulaştı. Her iki göstergedeki artış yüzde 2'yi geçti.

Fiyatlardaki yükselişte Trump'ın açıklamalarının yanı sıra İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan'ın ABD ile diyaloğa artık güvenmediklerini bildirmesi de etkili oldu.

"BOĞAZI DERHAL YENİDEN AÇMAK İSTİYOR"

Trump, 26 Eylül'de yaptığı açıklamada ABD'nin Hürmüz Boğazı üzerinde tam kontrole sahip olduğunu belirterek İran'ın anlaşma yapmak ve boğazı derhal yeniden açmak istediğini söyledi.

İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, bir gün önce belirli koşulların karşılanması halinde boğazın yedi gün içinde yeniden açılabileceğini ve müzakerelerin başlayabileceğini açıklamıştı.

Bu açıklama petrol fiyatlarında geçici bir gerilemeye yol açmış, WTI ham petrol yüzde 2,3 düşüşle 92,41 dolardan, Brent petrol ise yüzde 2,1 kayıpla 104,32 dolardan kapanmıştı. Ancak Trump'ın teklifi reddetmesiyle piyasalardaki uzlaşma beklentisi zayıfladı.

"BOMBARDIMANLARI YENİDEN BAŞLATABİLİR"

The Wall Street Journal'ın ABD'li yetkililere dayandırdığı haberine göre Trump, danışmanlarına kasım ayındaki ara seçimlerin ardından İran'a yönelik bombardımanları yeniden başlatabileceğini de söyledi. Bununla birlikte Washington yönetiminin, azalan mühimmat stoklarını korumak amacıyla geniş çaplı askeri operasyonlara yeniden başlama konusunda isteksiz olduğu belirtildi.

"GÜVENİN ORTADAN KALKTIĞINI İFADE ETTİ"

İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, ABD'nin önceki müzakere süreçlerinin ardından saldırılar düzenlediğini ve yaptırımlar uyguladığını belirterek Washington ile görüşmelere duydukları güvenin ortadan kalktığını ifade etti.

Dışişleri Bakanı Arakçi ise Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılmasının İran'ın belirlediği koşulların karşılanmasına bağlı olduğunu vurguladı. Taraflar arasındaki anlaşmazlık sürerken, ABD ve İran'ın nükleer program dahil çeşitli konularda arabulucular aracılığıyla görüşmelere devam ettiği bildirildi.

KÜRESEL ENERJİ ALTYAPISINDA BÜYÜK KRİZ

Diplomatik belirsizliklerin yanı sıra bölgedeki enerji altyapısında yaşanan sorunlar da petrol arzını baskılıyor. Suudi Arabistan'ın Hürmüz Boğazı'nı kullanmadan petrol sevkiyatına olanak sağlayan doğu-batı boru hattı, eylül başındaki insansız hava aracı saldırısının ardından devre dışı kaldı.

Bloomberg'e göre bazı Avrupalı rafinerilere, Suudi Arabistan ile yaptıkları uzun vadeli sözleşmeler kapsamında ekim ayında ham petrol tahsis edilmeyeceği bildirildi.

Bu gelişmelerin etkisiyle Brent petrolün en yakın vadeli iki sözleşmesi arasındaki fiyat farkı, geçen ay sonundaki 1 doların altındaki seviyeden yaklaşık 7 dolara yükseldi. Söz konusu fark, piyasadaki arz sıkışıklığının önemli göstergelerinden biri olarak değerlendiriliyor.

"ALTERNATİF TEDARİK KAYNAKLARINA YÖNELDİ"

Brent petrolün yıl başından bu yana yüzde 70'in üzerinde değer kazanması, küresel enflasyon endişelerini de artırdı. Normal koşullarda küresel petrol ticaretinin yaklaşık beşte birinin gerçekleştiği Hürmüz Boğazı, özellikle Asya ülkeleri açısından kritik önem taşıyor. Boğazdan taşınan günlük yaklaşık 20 milyon varil ham petrol ve rafine ürünün yüzde 80'i Asya pazarlarına gönderiliyor.

Çatışmaların başlamasından bu yana Japonya'nın bölgeden yaptığı ham petrol ithalatı yüzde 64 azalırken, ülke alternatif tedarik kaynaklarına yöneldi. Petrol piyasalarının kısa vadeli seyrinde Washington ve Tahran'dan gelecek açıklamaların belirleyici olması bekleniyor. Ancak olası bir anlaşma durumunda bile hasar gören altyapının onarılması, sevkiyatların normale dönmesi ve petrol stoklarının yeniden oluşturulmasının zaman alacağı değerlendiriliyor.