İstanbul’da su krizinin acı bilançosu: 60 liralık fatura 927 liraya kadar fırladı!

2019 yerel seçimlerinde İstanbul’da “suya yüzde 40 indirim” vadedip İstanbul Büyükşehir Belediyesi’ni (İBB) kazanan CHP’li yönetim, aradan geçen 7,5 yıla yakın sürede tam tersi bir tablo çizdi. İBB iştiraki İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi’nin (İSKİ) uyguladığı zamlarla birlikte İstanbul’da su, artık en temel ihtiyaç olmaktan çıkıp aile ve esnaf bütçesini zorlayan en ağır gider kalemlerinden biri haline geldi. 2019’da 60 TL su faturası ödeyen bir aile, bugün 927 TL su faturası ödüyor. Üstelik bu oran enflasyonun çok üstünde bir artışa tekabül ediyor.

"YAKLAŞIK 15 KATINA ÇIKTI"

2019 yılında İSKİ’de 1’inci kademe konut tarifesinde suyun metreküpü 4 TL iken bugün aynı tarife 61,85 TL’ye yükseldi. Böylece 1’inci kademe su tarifesinde son 7 yıldaki artış yüzde 1446’ya ulaştı. 4 kişilik bir ailenin ortalama tüketimi kabul edilen 15 metreküp su için 2019’da yaklaşık 60 TL ödenirken, bugün aynı tüketim için 927,75 TL ödeniyor. Başka bir ifadeyle, aynı miktardaki suyun faturası 7,5 yılda yaklaşık 15 katına çıktı.

ESNAFIN YÜKÜ DAHA DA AĞIRLAŞTI

Zam dalgası konutlarla sınırlı kalmadı. 2019’da iş yerlerinde 1’inci kademe suyun metreküpü 10,74 TL iken bugün 161,98 TL’ye yükseldi. Böylece 1’inci kademe iş yeri tarifesindeki artış yüzde 1408’e ulaştı. 15 metreküp su tüketen bir esnaf, 2019’da yaklaşık 161 TL su bedeli öderken, bugün aynı tüketim için yaklaşık 2 bin 430 TL ödüyor. Su faturası esnaf için de 15 katına çıkarken, bu artış işletmelerin maliyetlerine doğrudan yansıdı.

"GENEL ENFLASYONUN YAKLAŞIK 1,6 KATI"

İSKİ’nin su tarifesindeki artış, genel enflasyonun üzerinde. TÜİK verilerine göre 2019’dan Haziran 2026’ya kadar tüketici enflasyonu yaklaşık yüzde 891 seviyesinde gerçekleşirken, 1’inci kademe su tarifesindeki artış yüzde 1446 oldu. Böylece su fiyatlarındaki artış, genel enflasyonun yaklaşık 1,6 katı seviyesine ulaştı. Başka bir ifadeyle, 2019’da 10 liraya satılan sıradan bir ürün yalnızca enflasyon kadar artsa, bugün yaklaşık 99 lira olacaktı. Ancak aynı dönemde su tarifesindeki artış oranı esas alındığında 10 liralık bedel 155 liraya ulaşıyor. CHP yönetiminin daha sonra aldığı kararla su tarifeleri aylık TÜFE oranında otomatik güncellenmeye başlanırken, faturalar da her ay yükselmeye devam etti.

"DOLAR CİNSİNDEN FİYATI DA YÜZDE 70 ARTTI"

İSKİ’nin su tarifesindeki artış yalnızca TL bazında değil, döviz bazında da dikkat çekti. Haziran 2019’da metreküpü yaklaşık 0,78 dolar olan 1’inci kademe su tarifesi bugün yaklaşık 1,34 dolara yükseldi. Böylece suyun dolar cinsinden fiyatı da yaklaşık yüzde 70 arttı. Bu tablo, artışın yalnızca enflasyon ya da kur hareketleriyle açıklanamayacağı yönündeki eleştirileri beraberinde getirdi.

"YÜZDE 40 SEVİYELERİNE KADAR GERİLEDİ"

İstanbul’da su faturaları katlanırken, eleştirilerin odağında ise yatırımlar yer aldı. 2019 öncesinde İSKİ bütçesinin yaklaşık yüzde 72’si yatırımlara ayrılırken, bu oran sonraki yıllarda yüzde 40 seviyelerine kadar geriledi.