İki banka devrede: Fon krizinde ödemeler nasıl yapılacak? Kaç para yatacak?

Fon krizinin ardından tasfiyesine karar verilen yatırım fonlarında 455 bin 758 yatırımcının parasına kavuşması için devlet sürece doğrudan müdahil oldu. Konuya ilişkin Fon Koordinasyon Kurulu oluşturulurken, Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) da yatırımcılara yapılacak ödemelerin yol haritasını hazırladı. Süreç, yatırımcının fonlardaki payının tespit edilmesiyle başlayacak. Ardından fonların borç ve alacakları çıkarılacak, portföylerindeki finansal varlıklar kontrollü şekilde nakde çevrilecek. Fonlarda para oluştukça hak sahipliği kesinleşen yatırımcılara katılma payları oranında ödeme yapılacak.

KİMİN PAYI VAR BAKILACAK

İlk aşamada tasfiye kapsamındaki her fonun toplam katılma payı ile vatandaşların bireysel saklama hesaplarında bulunan payları karşılaştırılacak. Merkezî Kayıt Kuruluşu (MKK) ile tasfiyeyi gerçekleştirecek bankalar arasında yapılacak mutabakatta yatırımcının kaç adet fon payına sahip olduğu, gerçekleşmeyen emirleri ile varsa rehin, haciz ve diğer kısıtlamalar belirlenecek. Böylece 131 fondaki hak sahipliği kayıt altına alınacak. SPK, Tera Portföy fonları için Türkiye İş Bankasını; A1 Capital, Atlas, Bulls, Hedef, Pardus ve Pusula Portföy fonları için ise Ziraat Bankasını yetkilendirdi. Bankaların görevi fonların tasfiyesini yürütmek, portföyde bulunan varlıkların nakde çevrilmesini sağlamak ve oluşan parayı hak sahiplerine aktarmak olacak.

KAYNAK FON MAL VARLIĞI

Hak sahipliği belirlendikten sonra fonların mevduat, repo, kredi ve diğer işlemlerinden kaynaklanan borç ve alacakları da kesinleştirilecek. Daha sonra fonların portföylerinde bulunan hisse, tahvil ve diğer finansal varlıklar yatırımcı menfaati, piyasa derinliği ve likidite şartları dikkate alınarak nakde çevrilecek. Vadeli işlemlerden gelecek tutarlar da vadesi geldiğinde fon hesaplarına aktarılacak. Böylece yatırımcılara ödenecek para, esas olarak tasfiye edilen fonların kendi mal varlığından sağlanacak. SPK’nın belirlediği esaslara göre fonlarda oluşan nakit, İş Bankası ve Ziraat Bankasının belirleyeceği dönemlerde, hak sahipliği mutabakatı tamamlanmış yatırımcıların bireysel saklama hesaplarına aktarılabilecek. Fonlarda nakit oluştukça ve hak sahipliği kesinleştikçe ara dönemlerde ödeme yapılabilecek.

NE KADAR ALINACAK?

Yatırımcının fona yatırdığı ana paranın, kamu veya tasfiyeyi yürüten bankalar tarafından garanti edilmesine yönelik bir hüküm bulunmuyor. Ödenecek rakam, fonun tasfiye sonunda ne kadar para çıkarabildiğine göre belirlenecek. Örneğin bir fonun tasfiye öncesinde yatırımcılara ait paylarının toplam değeri 1 milyar lira ise fonun varlıkları satılıp borçları düşüldükten sonra dağıtılabilir 800 milyon lira kalırsa, yatırımcılar sahip oldukları pay oranında bu tutardan ödeme alacak. Bu durumda fon içinde 100 bin liralık paya karşılık gelen alacak yaklaşık 80 bin liraya denk gelebilecek. Fonun tasfiye sonucunda 1 milyar liralık değerin tamamı korunursa 100 bin liralık payın karşılığı 100 bin lira olacak.

6 AY BEKLEME ŞARTI YOK

Fonların tasfiyesi için belirlenen azami süre 6 ay. Ancak yatırımcıların ödeme almak için 6 ayın sonunu beklemesi gerekmeyecek. Fon portföyündeki varlıklar nakde çevrildikçe ve hak sahipliği mutabakatı tamamlandıkça bankaların belirleyeceği dönemlerde ödeme yapılabilecek. 16 Eylül ve öncesinde fonunu satmak için TEFAS üzerinden talimat verdiği hâlde fonun temerrüdü veya fiyat açıklamaması sebebiyle işlemi gerçekleşmeyen bazı yatırımcılar için ayrı bir uygulama bulunuyor. Bu kapsamdaki iade talimatlarından doğan tutarlar fon hesabına borç olarak kaydedilecek ve fon varlıklarından nakit elde edildikçe öncelikli olarak karşılanacak. Buna karşılık 17 Eylül’de fonların TEFAS’ta işleme kapatılması nedeniyle o gün verdiği emir sistem tarafından iptal edilen yatırımcılar, tasfiye bakiyesinden fondaki katılma payları oranında ödeme alacak.