Dünya Bankası 40'a yakın ülkeyle kriz masasında

Orta Doğu'daki savaşın enerji fiyatları ve borçlanma maliyetleri üzerindeki baskısı, gelişmekte olan ülkelerin finansman ihtiyacını artırıyor. Dünya Bankası, yükselen maliyetlerin ekonomiler üzerinde yarattığı olumsuz etkileri hafifletmek amacıyla 30 ila 40 ülkeyle görüşmeler yürütüyor.

Dünya Bankası Grubu'nun resmî açıklamaları ve kurumun Başkanı Ajay Banga'nın uluslararası basına yaptığı değerlendirmeler, enerji krizine karşı hazırlanan finansman planının ayrıntılarını ortaya koydu. İlk aşamada 25 milyar dolarlık kaynak hazırlanırken ekonomik koşulların ağırlaşması halinde toplam desteğin 100 milyar dolara ulaşabileceği belirtildi.

25 MİLYAR DOLARLIK KAYNAĞA TALEP SINIRLI KALDI

Dünya Bankası, Orta Doğu'daki savaşın başlamasının ardından gelişmekte olan ülkelerin acil ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla 25 milyar dolarlık finansmanı kullanıma hazır hale getirdi.

Banga'nın açıklamalarına göre küresel ekonominin beklenenden dirençli kalması, yapay zekâ yatırımlarının ekonomik büyümeye katkısı ve petrol piyasasındaki arz-talep dengesinin değişen koşullara uyum sağlaması, başlangıçta acil finansmana yönelik talebi sınırladı.

Bununla birlikte bazı ülkeler doğrudan yeni kredi kullanmak yerine daha önce onaylanan Dünya Bankası projelerinin kaynaklarını mevcut ihtiyaçlarına yönlendirmeyi tercih ediyor.

Mevcut projelerden yeniden yönlendirilebilecek yaklaşık 35 milyar dolarla birlikte ilk aşamadaki toplam finansman kapasitesi 50-60 milyar dolar seviyesine ulaşabiliyor.

MOTORİN VE GÜBRE FİYATLARI YENİ RİSK OLUŞTURUYOR

Enerji maliyetlerindeki yükselişin özellikle gelişmekte olan ekonomiler üzerindeki etkisi giderek ağırlaşıyor.

Motorin fiyatlarındaki artış taşımacılık ve üretim maliyetlerini yükseltirken gübre fiyatlarındaki yükseliş tarımsal üretim ve gıda fiyatları üzerinde baskı yaratıyor.

Dünya Bankası Başkanı Banga, güçlü bir El Niño hava olayının ortaya çıkma ihtimalinin de mevcut ekonomik sorunları derinleştirebileceğine dikkat çekti.

Uluslararası kaynaklara yansıyan değerlendirmelerine göre Banga, önümüzdeki aylarda daha fazla ülkenin kriz finansmanından yararlanmak için başvuruda bulunabileceğini öngörüyor.

GELİŞMEKTE OLAN ÜLKELERİN 400 MİLYAR DOLARLIK BORÇ SINAVI

Enerji fiyatlarındaki yükselişin yanı sıra ağır dış borç ödemeleri de gelişmekte olan ülkelerin ekonomilerini zorluyor.

Dünya Bankası'nın hesaplamalarına göre bu ülkelerin 2026 yılında dış alacaklılarına yapacağı toplam ödeme yaklaşık 400 milyar doları buluyor. Bu tutarın üçte birini faiz ödemeleri oluşturuyor.

Yüksek borçlanma maliyetleri, ülkelerin eğitim, sağlık, altyapı ve sosyal destek programlarına ayırabileceği kaynakları daraltıyor.

Dünya Bankası ile Uluslararası Para Fonu (IMF), borç yükünü hafifletmek amacıyla yeni finansman mekanizmaları üzerinde çalışıyor.

Bu kapsamda yüksek maliyetli mevcut borçların daha uygun koşullarla değiştirilmesini sağlayabilecek 14-15 projenin hazırlık aşamasında olduğu belirtiliyor.

100 MİLYAR DOLARLIK DESTEK SEÇENEĞİ HAZIR

Dünya Bankası'nın 11 Haziran 2026 tarihinde yayımladığı Küresel Ekonomik Beklentiler raporuna göre kurum, Orta Doğu'daki savaşın ekonomik etkilerinin devam etmesi halinde finansman desteğini 15 aylık dönemde 80 ila 100 milyar dolar düzeyine çıkarabilecek.

Ancak bu tutar, ülkelere aktarılmış bir kaynak ya da yeni açıklanan bağımsız bir yardım paketi anlamına gelmiyor. Söz konusu rakam, mevcut finansman araçları ve gerektiğinde devreye alınabilecek ilave mekanizmalarla ulaşılabilecek toplam kapasiteyi ifade ediyor.

TÜRKİYE ÖZEL SERMAYE FİNANSMANINDA ÜÇÜNCÜ SIRADA

Dünya Bankası'nın 11 Ekim'de yayımladığı ayrı bir değerlendirme, Türkiye'ye yönlendirilen özel sermaye finansmanının büyüklüğünü ortaya koydu.

Kurumun verilerine göre Türkiye, 2022-2026 döneminde Dünya Bankası Grubu'nun desteğiyle 21 milyar doların üzerinde özel sermaye çekti. Türkiye bu tutarla kurumun küresel özel sermaye finansmanı faaliyetlerinde üçüncü sırada yer aldı.

Yalnızca Temmuz 2025-Haziran 2026 döneminde Türkiye için harekete geçirilen özel sermaye 5,4 milyar dolara ulaştı.

Dünya Bankası Grubu'nun 868 milyon dolarlık garanti desteğiyle küçük işletmelere yönelik 1,74 milyar dolarlık özel sermaye sağlanırken Antalya Havalimanı'nın genişletilmesi için de 1,2 milyar doların üzerinde özel finansman harekete geçirildi.

Bununla birlikte Türkiye'ye sağlanan özel sermaye finansmanı ile kriz nedeniyle 30 ila 40 ülkeyle yürütülen acil destek görüşmeleri farklı programları kapsıyor. Dünya Bankası, kriz desteği için görüşülen ülkelerin tam listesini henüz açıklamadı.