Üzümcü: Kimyasal silahlar endişe verici

ABD'nin başkenti Washington'daki düşünce kuruluşu Stratejik ve Uluslararası Araştırmalar Merkezi'nde (CSIS) bir konferans veren Üzümcü, toplantının ardından AA muhabirinin sorularını yanıtladı.

Üzümcü, Suriye'nin OPCW'ye üye olmaması nedeniyle teşkilat olarak bu ülkedeki kimyasal silahları yerinde denetleme imkanını hiçbir zaman bulamadıklarını belirterek, "Fakat raporlara bakılırsa, sinir gazları, hardal gazı gibi çeşitli türlerde kimyasal silahlar içeren 1000 tona kadar varan bir stoktan sözediliyor" dedi.

Durumun kaygı yarattığını ve mutlaka belli bir düzeyde yok edilmesi gerektiğini vurgulayan Üzümcü, şu aşamada en önemli şeyin ise söz konusu silahların güvenlik altına alınması ve kullanılmaması gerektiği olduğunu kaydetti.

Üzümcü, Suriye'de kimyasal silah kullanıldığı iddialarıyla ilgili olarak BM Genel Sekreteri Ban Ki-mun'un oluşturduğu araştırma komisyonuna OPCW olarak destek verdiklerini ve mevcut anlaşmalar çerçevesinde 15 kadar örgüt uzmanını bu heyete dahil ettiklerini belirtti. Heyetin normalde Suriye'ye konuşlandırılması ve gerekli araştırmaları orada yapmalarının beklendiğini ifade eden Üzümcü, Suriye hükümetiyle bu yönde şu ana kadar anlaşmaya varılamadığını anımsattı.

Üzümcü, "Eğer mümkün olsaydı gidip oralardan örnekler toplayacaklardı ve bunların analizlerinden sonra da bulgulara ulaşılacaktı. Bu mümkün olmadığı için bizim bu araştırma komisyonunun böyle bir raporu şimdilik hazırlaması mümkün değil. Bu araştırma komisyonu örgütten bağımsız olarak çalışıyor. Biz sadece elimizdeki imkanları sunuyoruz Fakat şu aşamada ancak çeşitli kaynaklardan bilgi toplamakla meşguller. İddiaların olduğu yerlere gidemedikleri için de gerekli örnekleri toplayamadılar" diye konuştu.

-"Uluslararası camia Suriye hükümeti üzerinde baskı yapmalı"-

Teknik bir örgüt olan OPCW'nin, kuruluşundan bu yana geçen 16 yıl süresince kimyasal silahlar sözleşmesini uygulamayı amaç edindiğine, mümkün olduğu kadar da üye sayısını artırmakla meşgul olduklarına dikkat çeken Üzümcü, sözleşmenin 188 taraf devleti bulunduğunu, aralarında Suriye'nin de yer aldığı 8 ülkenin ise henüz taraf olmadığını belirtti.

Üzümcü, şöyle devam etti:

"Tabii ki bu ülkelerin üye olması ve deklare edecekleri kimyasal silahları da bizim yardımımız ve denetimimizle imha etmeleri en ideal çözüm olurdu. Bu yönde çok girişimler yapıldı, diğer ülkelere olduğu gibi Suriye nezdinde de. BM Genel sekreteri ve ben bir ortak mektup da gönderdik ayrıca. Ben Suriye Dışişleri Bakanı'na da yazdım. Geçmişte hem benden önceki genel direktörler hem ben, Suriye'ye temas imkanları aradık fakat bugüne kadar mümkün olmadı. Şu anda bir çatışma ortamında bu kimyasal silahların mevcudiyeti tabii ki hem Suriye halkı bakımından hem genel olarak bölge ülkeleri bakımından endişe verici bir durum. Daha fazla ne yapılabilir? Bunun cevabını ben şu anda verebilecek durumda değilim. Uluslararası camianın tabii ki Suriye hükümeti üzerinde baskı yaparak bu silahlardan bir an önce kurtulunmasını sağlaması en iyi çözüm olur."

-"Kimyasal silahlar artık zamanını doldurmuş silahlar"-

Üzümcü, kimyasal silahların yakın tarihte birkaç istisna dışında kullanılmamasının memnuniyet verici olduğunu, en fazla Birinci Dünya Savaşı sırasında kullanıldığını, İkinci Dünya Savaşı'nda ise bu silahlara başvurulmadığını kaydetti.

Uluslararası camianın uzun bir zaman alsa da özellikle 1980'lerden sonra kimyasal silahların geliştirilmesi, üretimi ve stoklanmasına karşı bir tutum alarak sözleşmeyi büyük bir katılımla taraf olduğunu ifade eden Üzümcü, "Bu sözleşme aslında çok kapsamlı bir sözleşme. Çok geniş bir denetim mekanizması olan bir sözleşme. Dolayısıyla varılan aşama bence hepimiz bakımından memnuniyet verici" dedi.

Ortadoğu'da sözleşmeye taraf olmayan 3 ülke bulunduğunu, bunların İsrail, Mısır ve Suriye olduğunu belirten Üzümcü, şunları söyledi:

"Tabii ki bu bölgedeki genel çatışma ortamı ve şu anda Suriye'nin bulunduğu durum endişelerimizi artırıyor. Diğer üye olmayan devletler bakımından bakıldığında hangi ülkelerin kimyasal silahı olduğunu ya da olmadığını bilemiyoruz. Bu konuda birşey söyleyebilecek durumda değiliz, ama genel olarak kimyasal silahlar artık zamanını doldurmuş silahlar. Bunlar gerçekten sivillere son derece zarar verebilen silahlar, hiçbir zaman kullanılmaması gerekiyor artık ve bu yöndeki bilinçlenmeyi takdirle karşılıyorum."

Üzümcü, kimyasal silaha maruz kalan bazı kişilerle karşılaştığını anlatarak, "Malesef çok derin yaralar alıyorlar ve uzun yıllar tedavi görmelerine rağmen tamamen iyileşme imkanları yok. Dolayısıyla insanlık bakımından insanlığa aykırı bu silahların yeryüzünden tamamen yok edilmesi gerekir" diye konuştu.

Uluslararası toplumun geneline bakıldığında kimyasal silahları tasvip eden hiçbir ülke bulunmadığına dikkat çeken Üzümcü, "Suriye bağlamında yaptığımız açıklamada da gördük; 'kimyasal silahın hangi koşulda olursa olsun herhangi biri tarafından kesinlikle kullanılmaması gerekir ve bu kullanım uluslararası hukuka, uluslararası standartlara ve normlara tamamen aykırı olur' gibi çok kesin ve güçlü bir deklarasyon yayımlandı. Bu da aslında uluslararası camianın iradesini yansıtmaktadır. Suriye konusunda farklı görüşlere, farklı tutumlara sahip olan ülkeler de bu deklarasyona katıldılar, bence bu da önemli bir husus" diye konuştu.