İletişim Başkanı Duran'dan 'yapay zeka' uyarısı! 'Asla özne değildir'

SON DAKİKA: Basın İlan Kurumu tarafından düzenlenen “Dijital Dönüşüm Çağında Habercilik: Yapay Zekâ ve Dijital Yetkinlikler” başlıklı panel İstanbul'da gerçekleştirildi.

Panelde İletişim Başkanı Burhanettin Duran ve Basın İlan Kurumu Genel Müdürü Abdülkadir Çay açıklamalarda bulundu. 

Burhanettin Duran, dijital dönüşümün hayatımıza soktuğu kavramların dikkatle incelenmesi gerektiğini vurgulayarak, hız ve doğruluk arasındaki dengenin önemine işaret etti.

DİJİTALLEŞME VE HIZ

Dijitalleşmenin gündeme getirdiği en önemli konulardan birinin hız olduğunu belirten Duran, bu hızın bilgiye ulaşmayı kolaylaştırmakla birlikte ciddi riskleri de beraberinde getirdiğini söyledi. Duran, "Bunun en önemli yanı doğru ile yanlış arasındaki bulanıklaşmadır. Çizgi daha belirsiz hale gelmektedir. Tek değer ölçüsünün hız olduğu durumlarda teyit ve bağlam gibi temel ilkelerin geri plana atılma riski oluşmuştur" ifadelerini kullandı. 

"CİDDİ BİR TEHDİT"

Konuşmasında algoritmaların yönetimi konusuna da değinen Duran, belirli şirketler tarafından yönetilen algoritmaların ciddi riskler taşıdığını vurguladı. Deepfake teknolojileri, otomatik içerik üretimi ve sahte hesap ağlarının iletişimin en değerli unsuru olan doğru bilgiyi zehirleyebileceğini belirten Duran, "Bu aslında dezenformasyon ve manipülasyon dediğimiz iletişim arızalarının hızla yayılmasına ve birtakım organize gruplar tarafından bile yapılabilmesine imkan vermektedir. Bunun sonucu da güven bunalımının derinleşmesidir" dedi.

• Bilgi düzensizliği olarak kavramlaştırılan bu durumun, hakikatin ne olduğuna dair ciddi bir tehdit oluşturduğunu sözlerine ekledi.

YAPAY ZEKA UYARISI

Hakikatin korunması noktasında gazetecilere yepyeni sorumluluklar düştüğünü ifade eden Duran, ilkeli ve etik değerlere dayalı gazeteciliğin en önemli güvence olduğunu belirtti. Dijitalleşmenin veri analizi, otomatik haber yazımı ve eğilim tespiti gibi kolaylıklar sağladığını kabul eden Duran, ancak bu sürecin yönetiminin gazetecinin elinde olması gerektiğinin altını çizdi.

Duran, "Bizi yönlendiren şey yapay zekalar olmamalı. Hızlı erişim iyi bir imkan ama sağlıklı ve doğru bilgiyi ortaya koyabilmek için gazetecinin aktörlüğü eskisinden daha da önemli hale geldi" değerlendirmesinde bulundu.

"SORUMLULUĞU YAPAY ZEKAYA BIRAKAMAYIZ"

Yapay zekanın gazetecilikte faydalanılması gereken bir imkan olduğunu ancak asla bir özne olamayacağını vurgulayan Duran, şunları kaydetti:
 
"Yapay zekaya sorumluluğu bırakamayız. Yapay zekaya bazı komutları vererek bilgiyi alıyoruz ama yine de bu bilgi sonuçta belirli verilerden yönlendirmelerle geliyor. Bunu biz bir sonuç olarak görmemeliyiz. Yani insanın, gazetecinin bağımsızlığı, mesleki etiği ve ilkeleri ve kamu yararı hepsinin önünde gelmeli. Bu konular algoritmalara bırakılamaz."

Küresel şirketlerin iletişim ekosistemini domine etmesinin bir tahakküm oluşturduğunu belirten Duran, bu durumun kabul edilemeyeceğini söyledi. Duran, "Bu da bizi dijital egemenlik konusuna getirir. Dijital egemenlik, Türkiye açısından baktığımızda milli egemenliğimizin çok önemli bir parçasıdır. Kendi dijital egemenliğimizi nasıl koruyacağımız hususu önemlidir" dedi.

• İletişim Başkanlığı, TRT, Anadolu Ajansı ve Basın İlan Kurumu gibi kurumların gazetecilerin dijital yetkinliklerini artırmaları konusunda her türlü desteği vermeye hazır olduğunu belirten Duran, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın liderliğinde iletişim camiasının yanında olmaya devam edeceklerini sözlerine ekledi.

DİJİTAL EGEMENLİK MİLLİ EGEMENLİĞİMİZİN PARÇASIDIR

İletişim Başkanı Burhanettin Duran, dijitalleşmenin getirdiği hızın yanında dezenformasyon riskine dikkat çekti. Yapay zekanın gazeteciliğin yerine geçemeyeceğini belirten Duran, "Dijital egemenlik, milli egemenliğimizin çok önemli bir parçasıdır" dedi.

YERLİ VE MİLLİ SÖYLEM

Gazetecilerin dijital dünyada pasif bir izleyici değil, etkin aktörler olması gerektiğini vurgulayan Duran, yerli ve milli bir dil ve anlatı inşa etmenin önemine değindi. Duran, "Nesillerimizi, kendi milli değerlerimizle ve medeniyet değerlerimizle, onların hafızalarını geleceğe aktarmak mümkün olmayabilir. Böylesi bir risk karşısında yüksek bir bilincin gerekli olduğunu düşünüyorum" dedi.

• Basın İlan Kurumu'nun yerel ve ulusal ölçekte medya organlarına verdiği desteğin önemine de değinen Duran, kurumun gazetecilere sağladığı maddi altyapı ve imkanların kamusal görevin yerine getirilmesinde kritik rol oynadığını ifade etti. 

İNTERNET SİTELERİNİN RESMİ İLAN SİSTEMİNE DAHİL EDİLMESİ

Panelin açılış konuşmasını yapan Abdülkadir Çay, dijitalleşmenin haber üretiminden yayın mecralarına kadar tüm süreci köklü biçimde dönüştürdüğünü belirterek, yapay zekâ ve dijital tekniklerin gazetecilik açısından dikkatle ele alınması gereken alanlar olduğunu vurguladı.

Basın İlan Kurumu’nun yalnızca düzenleyici bir yapı olmadığını, aynı zamanda basını destekleyen bir kurum olduğunu ifade eden Çay, 2023 yılı itibarıyla internet haber sitelerinin de resmî ilan sistemine dâhil edildiğini hatırlattı. Kurumun 81 ilde faaliyet gösterdiğini belirten Çay, özellikle yerel medya için sağlanan kamu desteğinin sektör açısından hayati önem taşıdığını dile getirdi.

Basın İlan Kurumu’nun; düzenleyici, denetleyici ve destekleyici fonksiyonlarıyla birlikte rehberlik eden, çağa ayak uyduran ve dijital dönüşümünü sürdüren bir Kurum olduğunu kaydeden Çay, yıllık 95 milyon sayfa görüntülemesiyle ilan.gov.tr ilan portalını ve internet haber sitelerinin ziyaretçi trafiklerini objektif bir şekilde ölçümleyen BİK Analitik uygulamasını geliştirmeye devam ettiklerini belirtti.

Konuşmasında Filistin halkının haklı mücadelesini dünyaya duyurmak isterken şehit olan 250’den fazla gazeteciyi ve 15 Temmuz darbe girişimi sırasında gösterdikleri duruşla hain kalkışmanın seyrini değiştiren gazetecileri de anan Genel Müdür Çay, “Çoğu zaman güvenlik güçlerinin, sağlık ekiplerinin bile zor erişebildiği afet bölgelerine, kendi hayatını hiçe sayarak koşan, insanları bilgilendirmek için alın terinden daha fazlasını ortaya koyan, mesaisi olmayan bir işi icra eden kıymetli gazetecilerimize huzurlarınızda bir kez daha teşekkür ediyor, 10 Ocak Çalışan Gazeteciler Gününü canı gönülden tebrik ediyorum” açıklamasında bulundu.

Türk Dil Kurumu’nun 2025 yılını en iyi karşılayan kelime oylamasında ‘dijital vicdan’ kavramının ilk sırada yer aldığını anımsatan Genel Müdür Çay, önlerinde duran bu gerçeklere rağmen internet dünyasının büyüklüğünün, olumlu ve faydalı yönlerinin kendilerini umutsuzluktan arındırdığını ve gelecek adına iyi işler, projeler yapmaya sevk ettiğini dile getirdi.

Çay, “Dijitalleşme söz konusu olduğunda olumsuz çok şey sayabiliriz ama unutmamalıyız ki gelecek bu dünyada şekilleniyor. Burada karar vermemiz gereken husus şu olmalıdır; Biz bu geleceğe şekil verenlerden mi olacağız yoksa trendin gerisinde mi kalacağız?” ifadelerini kullandı.

Genel Müdür Çay, Kurum olarak Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığı’nın öncülüğünde üniversiteler, gazeteler, internet haber siteleri ve basın işletmeleriyle birlikte bir gelecek inşası öngördüklerini; plan ve projelerini bu yönde hazırladıklarını kaydetti.

"İLKESİZ GAZETECİLİK YAPAMAYIZ"

Yapay zekânın ve robotların devreye girmesiyle birlikte insansız haberciliğin de konuşulduğu bir zamanda olduklarını dile getiren Çay, “Yapay zekâ programları ne kadar iyi olursa olsun, gazetecisiz, içerik kalitesinden yoksun, ilkesiz gazetecilik yapamayız” dedi.

Konuşmasında ‘veri zehirlenmesi’ kavramına dikkat çeken Genel Müdür Çay, “Geleneksel medyanın da; ‘gerçeklik’ algısını bozmasına, topluma yanlış bilgi vermesine ve medya gücünün kamuoyu oluşturmak üzere kötüye kullanımına geçmişte şahitlik etmiş bir nesiliz” diyerek şöyle devam etti:

• “Manşetlerle darbelere zemin hazırlanmasından, Başbakan idamına, halkı aşağılamaktan, devleti aciz göstermelere varan zehirli yayınları da gördük vaktiyle. Dezenformasyonla mücadele işte böyle zamanlarda büyük önem kazanıyor. Bu anlamda İletişim Başkanlığımızın yürüttüğü çalışmalar, daha da değerli hale geliyor. Toplumumuzun yerel ve ulusal basın aracılığıyla doğru haber alma hakkının, veri zehirlenmelerine kurban gitmemesi için Basın İlan Kurumu olarak üstümüze düşen vazifeyi yapıyoruz.”

Genel Müdür Çay, konuşmasının sonunda panele katılımları dolayısıyla Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanı Prof. Dr. Burhanettin Duran’a ve sektör temsilcilerine teşekkürlerini ileterek, panelin hayırlara vesile olmasını temenni etti.

Çay'ın açıklamalarından öne çıkan başlıklar şu şekilde;

Dijitalleşme söz konusu olduğunda olumsuz çok şey söyleyebiliriz ama unutmayalım dünya buradan şekilleniyor. BİK olarak biz de bir gelecek inşası öngörüyoruz. 

BİK 65. yıl kuruluş yıl dönümü ve 10 Ocak Çalışan Gazeteciler gününü hatırlatmak ve bu vesileyle bir kez daha buluşmayı arzu ettik.

Görev alanımızda 2 bin 173 gazete ve haber sitesi bulunmaktadır. Resmi ilan ve reklamların yayınlanmasıyla basına sağlanan kamu desteği 2025 yılında 6 milyar TL'yi aşmıştır.