Şam’a ‘büyük el’ değdi... Her sahada birleşme: Suriye’de mimar Türkiye!

• Haber7 - ÖZEL

Tarihi dönemeçten geçen Suriye, en kritik desteği Türkiye’den görüyor. Eli kanlı Esed rejiminin sona erdiği 8 Aralık devrimi sonrası şekillenen yeni Suriye, Türkiye’nin rehberliğinde çepeçevre yeniden inşa ediliyor. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın “Suriye Türkiye’nin desteğiyle ayağa kalkacak” sözüyle bir kez daha perçinlediği jeopolitik restorasyon ve kadim dostlukta Ankara, 8 Aralık devrimi sonrası komşu ülkede bütün bölgenin istikrarı için yepyeni model oluşturuyor.

Devrimden sadece 4 gün sonra Suriye ile diplomatik temas kuran, 6 gün sonra Şam Büyükelçiliği’ni açan Türkiye, diğer ülkeler ‘bekleyelim görelim’ derken sahada bir gerçeklik inşa etti. Rejimin devrilmesiyle birlikte binalara bayrak çekmenin ötesinde adımlar atan Türkiye; diplomasiden enerjiye, terörle mücadeleden sığınmacıların geri dönüşüne kadar son bir yılda Suriye’de tarihi hamleler gerçekleştirdi.

Türkiye ile Suriye arasında son bir yıldaki stratejik iş birliği sürecini Haber7 okurları için mercek altına aldık...

İLK ADIM TÜRKİYE’DEN

Ankara, Esed rejiminin devrilmesinin hemen ardından inisiyatif alarak diplomatik kanalları en üst düzeyde işletti. 12 yıldır kapalı olan Şam Büyükelçiliği, devrimden sadece altı gün sonra, 14 Aralık 2024’te yeniden hizmete açıldı. Böylelikle yeni yönetime uluslararası meşruiyet kazandıran ilk ve en güçlü adım atıldı. Süreci şu resmi adımlar takip etti:

• Ankara’daki 3+3 zirvesinde alınan karar doğrultusunda, Halep Başkonsolosluğu 20 Ocak 2025 tarihinde faaliyetlerine başladı.

• Ankara, 29 Ocak 2025 tarihinde Ahmed Şara’nın Cumhurbaşkanlığını resmen tanıdı ve geçiş dönemini “Suriye halkının sahipliğinde bir süreç” olarak destekledi.

• Türkiye’nin teknik ve diplomatik katkılarıyla Şam’da düzenlenen Ulusal Diyalog Konferansı’nda, Suriye’nin toprak bütünlüğü ve devlet dışı silahlı grupların reddi gibi kritik ilkeler karara bağlandı.

AMBARGOYA SON

Ankara, on yıl boyunca uygulanan bütün ticari engelleri tek bir genelgeyle kaldırarak adeta Suriye ekonomisinin damarlarına taze kan pompaladı. 12 Şubat 2025 tarihinde yayımlanan 2025/4 sayılı genelge ile Suriye dış ticarette “normal ülke” statüsüne kavuştu. Ekonomik restorasyonun yapı taşları şu şekilde sıralandı:

• Türkiye, Esed rejimi dönemindeki tüm ticari kısıtlamaları iptal ederek Suriye’yi dış ticarette normal ülke statüsüne aldı.

• 2011 yılından beri askıda olan Serbest Ticaret Anlaşması, 24 Ocak 2025 tarihinde Yeni Nesil Kapsamlı Ekonomik Ortaklık Anlaşması vizyonuyla canlandırıldı.

• 5 Ağustos 2025 tarihinde Ankara’da imzalanan protokol ile Türkiye-Suriye Ortak Ekonomik ve Ticari Komite (JETCO) resmen kuruldu.

• Sınır kapılarında yük aktarımı uygulamasına son verilerek doğrudan taşımacılık başlatıldı ve tırların kesintisiz geçişi sağlandı.

• Halep şehrinin lojistik üs haline getirilmesi üzerinde mutabık kalındı.

• Türk firmalarının Suriye’nin 400 milyar dolarlık altyapı ve 60 milyar dolarlık konut pazarında kilit rol oynaması için koordinasyon mekanizması kuruldu.

• Türk firmalarının bütün Suriye genelinde faaliyet göstermesi ve yatırım fırsatlarını değerlendirmeleri için koordinasyon sağlandı.

ANKARA’DAN ŞAM’A ENERJİ SEFERBERLİĞİ

Savaşın yıktığı altyapının onarılması için Türkiye, enerji diplomasisini devreye soktu. Elektrikten doğalgaza, havalimanı güvenliğinden madenciliğe kadar geniş yelpazede teknik iş birliği projeleri hayata geçirildi. Suriye halkının refahını artırırken Türkiye’nin bölgesel enerji 'hub’ı olma konumunu pekiştiren hamleler şunlar:

• Türkiye, Katar ve ABD ortaklığında 4.000 MW doğalgaz ve 1.000 MW güneş enerjisi santrali kurulması için 7 milyar dolarlık dev yatırım karara bağlandı.

• Petrol ve doğalgaz sahalarının Türkiye’nin tecrübesiyle ayağa kaldırılması ve elektrik ihracatının 1.000 MW seviyesine çıkarılması kararlaştırıldı.

• Kilis-Halep doğalgaz boru hattı üzerinden Azerbaycan gazının Suriye’ye sevkiyatı Ağustos 2025 tarihinde başlayarak 5 milyon haneye ışık oldu.

• Şam Havalimanı’nın ihyası için Türkiye ve Katar 4 milyar dolarlık yatırım taahhüdünde bulundu.

• Türkiye, Eylül 2025 tarihinde Şam Havalimanı’na uçuş güvenliği için ILS ve radar cihazları göndererek kurulumu tamamladı.

TERÖRSÜZ BÖLGE İÇİN HAYATİ ADIM: SURİYE PKK’SINA TASFİYE

Türkiye’nin “terörsüz bölge” doktrini, yeni Suriye yönetimiyle tam uyum içinde yürütülüyor. TBMM'nin Türk askerinin Suriye'deki görev süresini 3 yıl daha uzatması Ankara’nın sahadaki varlığının garantisi oldu. Türk Silahlı Kuvvetleri'nin tecrübesi, Suriye ordusunun kurumsal reformuna rehberlik etti.

Bu iş birliğinin en somut meyvesi, terör örgütü PKK/YPG’nin paravan yapılanması DSG’nin tasfiyesi sürecinde alındı. Suriye’deki bütün petrol sahaları, barajlar, elektrik santralleri ve hudut kapıları YPG/DSG’den kurtarıldı. PKK unsurlarının ülkeden tamamen temizlenmesini şart koşan “Tam Entegrasyon Anlaşması” devreye girmek üzere. Türkiye'nin Suriye'deki güvenlik mimarisinin temel taşları şu verilerle sahaya yansıdı:

• İki ülke arasında 13 Ağustos 2025’te imzalanan mutabakat ile TSK’nın Suriye Ordusu’na terörle mücadele ve kurumsal reform konularında eğitim vermesi kararlaştırıldı. Şam yönetiminin resmi talebi üzerine Türkiye; eğitim, danışmanlık ve teknik destek çalışmalarını kurumsallaştırdı.

• TBMM, Türk askerinin Suriye’deki görev süresini 30 Ekim 2025 tarihinden itibaren 3 yıl daha uzatarak sınırda taviz verilmeyeceğini ilan etti.

• Türkiye, Suriye hükümeti ile DSG arasında imzalanan ve PKK’nın ülkeden temizlenmesini şart koşan 18 Ocak 2026 tarihli Tam Entegrasyon Anlaşması’na tam destek verdi.

• Başkan Erdoğan ile Suriye Cumhurbaşkanı Şara arasında 19 Ocak'ta yapılan telefon görüşmesinde, terörün kökünün kazınması ve DSG'li unsurların Suriye ordusuna entegrasyonu konusundaki kararlılık en üst düzeyde teyit edildi.

‘GİT VE GÖR’ DÖNEMİYLE ONURLU DÖNÜŞ

Türkiye, sığınmacı meselesini insani ve gerçekçi bir yöntemle çözmek için 2025 yılı başında “Git ve Gör” politikasını hayata geçirerek onurlu dönüşün kapılarını açtı. Bu uygulama ile 2026 yılı başına kadar yarım milyondan fazla Suriyeli vatanına kavuştu. Göç yönetimindeki kritik aşamalar şöyle kayıtlara geçti:

• Sığınmacıların Suriye’deki durumu yerinde incelemesi için her haneden bir üyeye 6 ay içinde 3 kez giriş-çıkış hakkı tanındı.

• 8 Aralık 2024 tarihinden 2026 yılı başına kadar yaklaşık 578 bin Suriyeli, Türkiye’nin güvenlik garantileriyle ülkesine döndü.

• Suriye Ekonomi ve Sanayi Bakanı Nidal Shaar, 5 Ağustos 2025 tarihinde İstanbul’da iş dünyasıyla buluşarak geri dönüşlerin ekonomik zeminini güçlendirdi.

• Suriye heyeti, 1-4 Kasım 2025 tarihlerinde İstanbul’da düzenlenen 41. İSEDAK toplantısında yeniden inşa sürecine dair resmi sunumlar yaptı.

DİPLOMASİ TRAFİĞİ BAŞ DÖNDÜRDÜ: ANKARA VE ŞAM ARASINDA MEKİK DOKUNDU

İki ülke arasındaki kapsamlı iş birliği, yoğun diplomatik trafiği de beraberinde getirdi. Bakanlar düzeyindeki karşılıklı ziyaretler, sahada alınan kararların hızla uygulanmasını sağladı. İşte o yoğun trafiğin satır başları:

Esed rejiminin devrilmesinden dört gün sonra, 12 Aralık 2024’te MİT Başkanı İbrahim Kalın, beraberindeki heyetle Şam’a giderek Emevi Camii’nde namaz kıldı. Yeni yönetimin fiili lideri Ahmed Şara ve Geçici Hükümet Başbakanı Muhammed el-Beşir ile bir araya geldi. Görüşmede devlet kurumlarının korunması ve koordinasyon mekanizmalarının tesisi ele alındı. Bu temas devrim sonrası Şam’a ilk resmi ziyaret olarak kayıtlara geçti.

• Ticaret Bakan Yardımcısı Mustafa Tuzcu başkanlığındaki heyet, devrim sonrası Şam’a 23 Ocak 2025’te resmi ziyaret gerçekleştirdi.

• Suriye Dışişleri, Savunma ve İstihbarat başkanları Ankara'da 15 Ocak 2025’teki zirveye tam kadro katıldı.

• Suriye Cumhurbaşkanı Şara, 4 Şubat 2025’te Ankara’da Başkan Erdoğan ile bir araya gelerek birlik mesajı verdi.

• Bakan Fidan ev sahipliğinde 11-13 Nisan 2025’te gerçekleşen Antalya Diplomasi Forumu’nda Suriye heyetiyle bölgesel güvenlik ve yeniden imar konularında görüş alışverişinde bulunuldu.

• 12 Mayıs 2025’te Ankara’da düzenlenen Türkiye-Ürdün-Suriye toplantısının ardından, 15 Mayıs’ta Antalya’da Bakan Fidan; ABD Dışişleri Bakanı Rubio ve Suriyeli mevkidaşı Şeybani ile üçlü görüşme gerçekleştirdi.

• MİT Başkanı Kalın, önceden duyurulmamış ziyaretle 20 Mayıs 2025’te Şam’a giderek Cumhurbaşkanı Şara ile görüştü. Görüşmede ABD’nin Suriye’den çekilme takvimi, DEAŞ kamplarının (El-Hol vb.) kontrolünün devri ve DSG/YPG’nin silahsızlandırılması konuları masaya yatırıldı.

• 12 Ekim 2025’te Bakan Fidan, Bakan Güler ve MİT Başkanı Kalın; Suriyeli muhataplarıyla Ankara’da terörle mücadele ve sınır güvenliği odaklı geniş kapsamlı güvenlik değerlendirmesi yaptı.

• 22 Aralık 2025’te Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Milli Savunma Bakanı Yaşar Güler ve MİT Başkanı İbrahim Kalın, Suriye Cumhurbaşkanı Ahmed Şara, Dışişleri Bakanı Esad Hasan Şeybani, Savunma Bakanı Murhef Ebu Kasra ve Genel İstihbarat Başkanı Hüseyin El Seleme ile Şam’da görüştü. Ziyarette ortak savunma mimarisi konularında stratejik kararlar alındı.

• Türkiye’nin Şam Büyükelçisi Nuh Yılmaz, 21 Ocak 2026’da Türkiye tarafından sağlanan uçuş güvenlik sistemlerinin (radar, ILS) kurulumunu yerinde incelemek üzere Şam Havalimanı’nda temaslarda bulundu.

• Antalya Diplomasi Forumu'ndan İSEDAK toplantılarına kadar her platformda Suriye heyetleri, Türkiye'nin ev sahipliğinde dünyaya entegre oldu.