Netanyuhu'nun Orta Doğu tetikçisi: Sözde barış elçisi Trump

ABD Başkanı Donald Trump’ın İran’la savaş olasılığına hazırlanmaya başlamasının üzerinden aylar geçti. ABD basınından edinilen bilgilere göre, son haftalarda, askeri yetkililere İsrail ile yakından koordine edilecek ortak bir saldırı için operasyonel planlar hazırlama talimatı vermişti. Beklenen savaş İsrail’den savaş uçaklarının Hamaney ve üst düzey İranlı yetkilileri bombalamak için havalanasıyla müzakere masasından kalkmadan başladı.

GEÇ İSTİHBARAT ERKEN SALDIRI

Üç İran nükleer tesisini bombalamasının üzerinden sekiz ay geçtikten sonra, ABD bölgeye bir uçak gemisi saldırı grubu konuşlandırmış ve bir diğeri de yolda olmasına rağmen, İranlı müzakerecilerin bir anlaşmaya varmak için acele etmediklerini belirtiyor ve bir hafta içinde ABD elçileriyle tekrar görüşmeyi öneriyor. Trump, "Bunu duyduğumda, 'Biliyorsunuz, önce onlar vuracaklar' dedim" diyor. Trump, 27 Şubat Cuma gecesi ABD istihbarat yetkililerinden İran'ın 36 yıl boyunca Dini Liderliğini yapan Ayetullah Ali Hamaney'in ve bir grup üst düzey İranlı yetkilinin yerini tespit ettiklerine dair haber aldı. Ertesi gün 28 Şubat’ta ABD ve İsrail ortaklığında saldırılar gerçekleştirildi.

 Trump, "Çok erken davrandık. Bir hafta sonra yapacaktık. Tüm liderlerini öldürdüm, O oda artık yok" ifadelerini kullandı. Saldırılar ayrıca sivil bölgelere de önemli hasar verdi. İran'ın en güneyinde, bir kız okuluna yapılan bombardımanda 150'den fazla çocuk öldürüldü.

VAATLER VE İCRAATLER

Trump savaşları bitirme sözü vermişti, başlatma sözü değil. Bunun yerine, askeri gücü giderek daha yıkıcı şekillerde kullandı. Başka hiçbir modern Amerikan lideri bu kadar kısa sürede bu kadar çok ülkede saldırı emri vermedi. Göreve geldiğinden beri Trump, sekiz ülkede saldırı emri verdi; bunlardan üçü daha önce ABD güçleri tarafından doğrudan hedef alınmamıştı.

Sözde barış elçisi olacak olan Trump yürüttüğü kampanyaların tam tersi şekilde yönetti. İran'ın teokratik rejimini egemenlik haklarını ihlal ederek devirdikten sonra, ABD'yi Ortadoğu'da rejim değişikliğinin kilit aktörü haline getirmeye çalıştı. Trump verdiği bir röportajda, "İstediğim şeylerden biri de yeni bir lider seçme konusunda onlarla birlikte çalışabilme yeteneği olacak. Bunu bir başka Hamaney ile sonuçlanmak için yapmıyorum. Seçime dahil olmak istiyorum. Onlar seçebilirler, ancak ABD için makul biri olduğundan emin olmalıyız” şeklinde konuştu. Alınan bu kararla, sadece İran ve bölge haklarının değil aynı zamanda ABD halkı ve askerlerinin hayatını tehlikeye attı. ABD halkı tarafından paylaşılan ve sosyal medyada sıklıkla karşımıza çıkan "Kimse İsrail için ölmek istemiyor" paylaşımları gündemde yerini koruyor.

İRAN'LA SAVAŞA GİDEN YOLUN MİMARI NETANYAHU

4 Şubat 2025'te İsrail Başbakanı, Trump'ın iktidara dönüşünden bu yana ilk kez Beyaz Saray'ı ziyaret etti. Ziyarette İran'ın 2024 seçim kampanyası sırasında Trump'a suikast düzenlemeyi planladığını belirtti. Kolluk kuvvetleri yetkilileri, Trump'ı öldürmeye yönelik iki İran planını engellediklerini açıkladı. (Tahran iddiaları reddetti.)

ZİYARET BAHANE TETİKÇİ AMERİKA ŞAHANE

Sunum sırasında, yüksek oranda zenginleştirilmiş uranyum stoklarının arttığı, santrifüjlerin daha hızlı döndüğü ve müfettişlerin eksiklikler bildirdiği gösteriliyordu. Trump ikinci kez göreve başladığında, uluslararası müfettişler İran'ın bir bombayı monte etmeye sadece birkaç hafta uzaklıkta olacak kadar silah sınıfı uranyuma sahip olduğunu değerlendirmişti. Netanyahu, Başkan'a doğru eğilerek, "Bak Donald, bunun ele alınması gerekiyor çünkü çok hızlı ilerliyorlar” dedi.  Durakladı ve Başkan'la göz teması kurdu. "Senin döneminde nükleer bir İran'a izin veremezsin” ifadelerin kullandı.

Ancak Trump, İsrail'in bir saldırısına yeşil ışık yakmaya hazır değildi. Önce diplomatik bir girişim istiyordu ve uzun zamandır arkadaşı olan emlak geliştiricisi ve orta Doğu özel elçisi ve barış misyonları özel elçisi olan Steve Witkoff'u bir çözüm bulmakla görevlendirdi. ABD ve İsrail yetkilileri, bir anlaşmanın uygulanabilir olup olmadığını test etmek için 60 günlük bir çerçeve üzerinde anlaştılar. İsrailli yetkililer, bu sürenin stratejik olduğunu söylüyor. İran'ın taviz vermeden bu süreyi aşması üzerine, Trump'ın şüpheciliği arttı. Bir İsrailli yetkili, "Bu, Trump'a konuşacak kimsemiz olmadığını kanıtladı, bu bir hileydi” dedi.

“İSTEKLİYDİM”

22 Haziran'da Trump, İran'ın en kritik üç nükleer tesisine (Fordo, Natanz ve İsfahan) yönelik sıkı bir şekilde koordine edilmiş bir saldırı olan Gece Yarısı Çekiç Operasyonu'nu onayladı.  Amaç açıktı: Güçlendirilmiş tesisleri delmek ve İran'ın nükleer eşiği aşma kapasitesini düşürmek. Trump tesislerin "etkili bir şekilde imha edildiğini" ilan etti. Trump, geçen sonbaharda verdiği demeçte, "Daha önce böyle bir anlaşma yapmak imkansızdı. Hiçbir başkan bunu yapmaya istekli değildi ve ben istekliydim. Ve bunu yaparak, farklı bir Orta Doğu'ya sahip olduk."  İfadelerine yer verdi. Trump artık savaştan her ne pahasına olursa olsun kaçınılması gereken bir şey olarak değil, amaçlarına ulaşmak için bir araç olarak bahsediyordu.

Trump müzakere masasından istediği sonucu alamayınca, İran'ın bölgedeki Amerikan güçlerine karşı "potansiyel olarak önleyici" olarak kullanılabilecek balistik füze saldırıları hazırladığını gösteren bir istihbarat değerlendirmesinde bulundu.  Bir yetkili gazetecilere, "Başkan, Ortadoğu'daki Amerikan güçlerinin konvansiyonel füzelerden gelen saldırıları absorbe etmesine izin vermeyeceğine karar verdi" dedi. İkincisi ise Netanyahu'nun savaşa doğru paralel ilerleyişiydi. Dışişleri Bakanı Marco Rubio 2 Mart'ta, "İsrail'in bir eylemde bulunacağını biliyorduk. Bunun Amerikan güçlerine karşı bir saldırıyı tetikleyeceğini ve bu saldırıları başlatmadan önce önleyici bir şekilde harekete geçmezsek daha yüksek kayıplar vereceğimizi biliyorduk" dedi.

Trump’ın daha önce İsrail Başbakanı'na "Kimseye güvenmiyorum" demesinin ardından İran'a saldırması akıllara Epstein dosyalarının şantaj malzemesi olarak kullanıldığını getirdi.

SADIK DOSTLAR AZILI DÜŞMANLARA DÖNÜŞTÜ

Trump'ın dış müdahale konusundaki ani geri dönüşü, onu iktidara taşıyan koalisyonu sınamaya başladı. Sağ kanatta çatlaklar oluştu; uzun süredir müttefik olanlar kampanyanın kapsamını ve amacını sorgulayarak, bir zamanlar MAGA hareketini tanımlayan müdahale karşıtı çizgiyi yeniden canlandırdı. Tucker Carlson ve Megyn Kelly, İsrail'i ABD'yi yurtdışında yanlış bir maceraya sürüklemekle suçladı. Bir zamanlar Trump'ın en sadık müttefiklerinden biri olan ancak şimdi giderek daha sesli bir eleştirmeni haline gelen Marjorie Taylor Greene, onu harekete ihanet etmekle suçladı. Sosyal medya hesabında yaptığı paylaşımda, "MAGA'nın böyle olması gerektiğini düşünmemiştik. Utanç verici!" dedi. Diğer eleştirmenler ise savaşın, düşük onay oranları, Epstein skandalı ve ara seçimler öncesindeki ekonomik belirsizlikle karşı karşıya olan bir Başkan için "köpeği kuyruğundan sallama" anına benzeyebileceğini savundu.

Çatışma ilerlemeye devam ederse Trump’ın anlaması gereken şu, "Başkanlar savaşın nasıl başlayacağına karar verebilirler. Ama nasıl biteceğine karar veremezler."