Hürmüz'deki kriz baklavayı vurdu: Artık lüks sayılacak!

Orta Doğu’da tırmanan bölgesel gerilim ve küresel ticaretin en kritik kalbi olan Hürmüz Boğazı’ndaki tıkanma, etkisini lüks restoranların vitrinlerinden tarım arazilerine kadar hissettirmeye başladı. Dünya petrol ticaretinin beşte birine ev sahipliği yapan bu stratejik su yolu, şimdilerde Körfez ülkelerindeki lüks tatlı üreticileri ile küresel gıda güvenliği arasında görünmez bir kriz köprüsü kuruyor.

STOKLAR TÜKENDİĞİNDE BAKLAVA LÜKS OLACAK

İthalata bağımlı Körfez pazarlarında, özellikle baklava yapımının vazgeçilmezi olan fıstık ve safran fiyatları da jeopolitik dalgalanmanın kurbanı oldu.

Dubai, Şarika, Acman ve Abu Dabi’de şubeleri bulunan ünlü bir tatlı zincirinin sahibi Saif, Ramazan ve Kurban Bayramı öncesi yaptıkları dev hammadde stokları sayesinde vitrindeki fiyatları şimdilik sabit tuttuklarını belirtiyor.

Ancak Saif’e göre hammadde piyasasında yangın çoktan başladı. İran’la bağlantılı lojistik güzergahlardaki aksamalar nedeniyle, piyasada "kal" olarak bilinen nitelikli İran fıstığının fiyatı yüzde 15, İran menşeli kuru üzümün fiyatı ise yüzde 10 artış gösterdi. Saif, bazı fırsatçı tüccarların alternatif ürünler olmasına rağmen fiyatları yapay olarak yüzde 15'e kadar yükselttiğini vurguluyor.

İRAN KÖRFEZ PAZARINI TAMAMEN KAYBEDEBİLİR

Ekonomik analizler, Hürmüz Boğazı’ndaki tıkanıklık yüzünden sevkiyatları aksayan İran’ın her gün yüz milyonlarca dolar kayıp yaşadığını ortaya koyuyor.

BBC Türkçe’nin haberine göre, krizin derinleşmesi durumunda BAE ve diğer Körfez ülkeleri, baklava üretimi için yönünü tamamen Türk Antep fıstığı ile Suriye Halep fıstığına çevirebilir.

İran Fıstığı Derneği’nden Behruz Ağa, bu durumun geçici bir dönem olduğunu savunsa da analistler uzun vadede İran’ın köklü Körfez pazarlarını tamamen kaybedebileceğini öngörüyor. Stokların tükenmesiyle birlikte, önümüzdeki dönemde Körfez’de tek bir dilim baklavanın fiyatında yüzde 20’ye yakın bir artış bekleniyor.

KITLIK KAPIDA MI?

Ancak kriz sadece Körfez’deki tatlı dükkanlarıyla sınırlı değil, Hürmüz Boğazı'ndaki düğüm küresel bir açlık tehdidine evriliyor. İran’daki savaş ortamı, dünya tarımının en temel girdisi olan gübre ve hammadde tedarikini felç etti.

Dünyanın en büyük gübre üreticilerinden Yara’nın CEO’su, boğazdaki aksamaların gübre arzını doğrudan vurduğunu belirterek çok ciddi bir uyarıda bulundu:

"Gübre kullanımının azalması, özellikle yoksul ülkelerde tarımsal üretimin çökmesine ve gıda fiyatlarının küresel çapta kontrolden çıkmasına neden olacak"

Birleşmiş Milletler (BM) verileri tehlikenin boyutunu gözler önüne seriyor. Dünyadaki üre, potas, amonyak ve fosfat gibi kritik gübre ticaretinin neredeyse üçte biri Hürmüz Boğazı’ndan geçiyor.

Krizin başından bu yana küresel gübre fiyatları yüzde 80 oranında artış gösterdi. Artan navlun, üretim ve tedarik maliyetleri, tarım arazilerinden başlayarak fıstık da dahil olmak üzere sofradaki her gıdanın maliyetini yukarı çekiyor. Hürmüz Boğazı’ndaki jeopolitik bilek güreşi, sadece devletlerin askeri gücünü değil, insanlığın gıda güvenliğini de test ediyor.