AB’nin en zorlu sınavı: Türkiye Avrupa'nın yeni enerji kapısı ve jeopolitik kilidi oluyor

Haber7-ÖZEL

Avrupa, Rusya'dan gelen doğal gaz ithalatını radikal bir şekilde düşürürken, enerji bağımsızlığı arayışında kendini çok daha derin bir bağımlılık sarmalının içinde buldu. İsrail'in önde gelen analiz mecralarından Zman Yisrael'de yayımlanan çarpıcı bir makale, Türkiye'nin tarihsel ve coğrafi konumunun getirdiği gücü nasıl yeniden kazandığını ve Avrupa'nın enerji mimarisinde nasıl mutlak bir kapı bekçisi haline geldiğini gözler önüne serdi. Analizde, Fatih Sultan Mehmet'in 1453'teki İstanbul fethinden bu yana değişmeyen coğrafi gerçekliğin, bugün doğal gaz boru hatları ve enerji borsaları üzerinden yeniden canlandığı vurgulanıyor.

1453 RUHU ENERJİ HARİTASINDA YENİDEN CANLANIYOR

Tarihsel süreçte coğrafyanın sunduğu stratejik üstünlüklerin hiçbir zaman değişmediğini belirten uzmanlar, 1453 yılında Fatih Sultan Mehmet'in İstanbul'u fethetmesinin arkasındaki temel motivasyonun sadece Bizans surları değil, Karadeniz ile Akdeniz'i, Asya ile Avrupa'yı birbirine bağlayan boğazların kontrolü olduğunu hatırlatıyor. Osmanlı padişahlarının her şeyin geçtiği bu kritik kavşakta bir imparatorluk inşa ettikleri belirtilen analizde, gücün malın kendisinde değil, kimin, ne zaman ve hangi fiyata geçeceğine karar verme yeteneğinde olduğu ifade ediliyor. Bugün de benzer bir coğrafi kaderin enerji hatları üzerinde “Boğazı kontrol eden, gazı da kontrol eder” görüşü üzerinden şekillendiği görülüyor.

RUSYA İÇİN KİLİT AKTÖR TÜRKİYE

Avrupa Birliği'nin Rus gazına olan bağımlılığını kesme yönündeki kararlı adımları, enerji haritasındaki dengeleri tamamen değiştiriyor. Rus gazının AB'ye yapılan tüm gaz ithalatındaki payı 2021'de yaklaşık %45'ten 2025'te yaklaşık %12'ye düştü. Ancak enerji bağımsızlığı sadece gazı kimin sattığı meselesi değil. Gazın geçtiği kavşağı kimin kontrol ettiği meselesidir. Rusya'nın boşluğunu doldurmaya çalışan Avrupa, doğudan gelen gazın en güvenli ve elverişli rotası olarak Türkiye'ye muhtaç kalıyor.

TÜRKİYE SADECE TAŞIMAZ! FİYAT BELİRLER

Türkiye'nin enerji koridorundaki en büyük kozlarından biri, Azerbaycan gazını Avrupa'ya ulaştıran Güney Gaz Koridoru oluyor. Bu koridorun kapasitesi ve Türkiye'nin üstlendiği kritik rol şu verilerle ortaya konuyor:

“Güney koridorunda Azerbaycan gazı Gürcistan ve Türkiye üzerinden Yunanistan, Arnavutluk ve İtalya'ya akıyor. Türkiye bölümünün omurgasını oluşturan TANAP boru hattı şu anda yılda yaklaşık 16 milyar metreküp gaz taşıyor ve bunun 24 milyar metreküpe, ardından da 31 milyar metreküpe çıkarılması planlanıyor. Ancak Ankara'nın hedefi sadece bir transit ülke olmakla sınırlı değil. Türkiye'nin enerji borsası EPİAŞ bünyesinde işletilen gaz piyasası, vadeli işlemler ve yerel referans fiyat mekanizmaları, Türkiye'nin enerjiyi sadece taşımakla kalmayıp, onun küresel fiyatını da belirlemek istediğini açıkça ortaya koyuyor.”

AB’DE ÇÖZÜLEMEYEN SORUSU: NATO ÜYESİ VE RAHATSIZ EDİCİ BİR KÖPRÜ

Analizde Türkiye'nin Batı ittifakı içindeki özgün konumuna dikkat çekilerek şu ifadelere yer veriliyor:

“Rusya'nın aksine, Türkiye bir NATO üyesi, rahatsız edici bir köprü ve Avrupa'nın düşman olarak tanımlamakta zorlandığı bir aktör. Bu nedenle, Türkiye'nin baskısı, geldiğinde, mutlaka bir enerji krizi gibi görünmeyebilir. Tamamen farklı bir masada siyasi, güvenlik veya ekonomik bir talep olarak ortaya çıkabilir.”

Bu durum, Avrupa'nın Rusya'ya uyguladığı yaptırımların benzerini Türkiye'ye uygulayamayacağı anlamına geliyor.

TÜRKİYE'NİN İSRAİL’E KARŞI COĞRAFİ ZAFERİ

İsrail basınında yer alan analizde, Tel Aviv yönetimi İsrail gazını doğrudan Avrupa'ya bağlamayı hedefleyen EastMed boru hattı projesinin maliyetli ve karmaşık bir vizyon olarak kalması, İsrail'i Hindistan, Körfez ve Avrupa arasında bir köprü yapmayı amaçlayan IMEC koridorunun ise “Irak-Türkiye Kalkınma Yolu” projesiyle rekabet etmek zorunda kalması IMEC koridorunu bypass etme ihtimalini güçlendiriyor. Orta Doğu’nun kasabı İsrail, barışçıl politikalar izleyen Türkiye'yi sadece bir güvenlik tehdidi olarak görürken, Ankara'nın asıl mücadeleyi boru hattı haritaları üzerinde yürüttüğü vurgulanıyor.