İBB'de sosyal yardım tartışması büyüyor! Nakdi destek ve evlilik yardımında düşüş

İstanbul Büyükşehir Belediye (İBB) Meclisi AK Parti Üyesi Sibel Betül Birer, İBB'nin sosyal yardım politikalarını belediyenin faaliyet raporları ve bütçe verileri üzerinden eleştirdi. Tek seferlik nakdi destekten yararlanan hane sayısının 333 bin 347'den 104 bin 628'e, evlilik desteğinden yararlanan çift sayısının ise 7 bin 533'ten 4 bin 40'a gerilediğini belirten Birer, 2025 yılında sosyal destek hizmetleri için öngörülen bütçe ile gerçekleşen harcama arasında yaklaşık 2,7 milyar liralık fark bulunduğunu söyledi. Birer, Sayıştay'ın sosyal yardım ödemelerine ilişkin bulgularını da gündeme taşıdı.

İstanbul Büyükşehir Belediye Meclisinin kasım ayı toplantılarında sosyal hizmetler konusunda söz alan AK Parti İBB ve Bağcılar Belediye Meclis Üyesi Sibel Betül Birer, İBB yönetiminin sosyal yardım uygulamalarını, seçim döneminde açıklanan vaatleri ve bütçe gerçekleşmelerini değerlendirdi.

İBB'nin 2025 yılı faaliyet raporu ile 2026 yılı ilk altı aylık mali verilerini karşılaştıran Birer, bazı sosyal yardım kalemlerinde yararlanıcı sayılarının gerilediğini belirterek belediye yönetiminden başvuru, ödeme ve hak sahipliği verilerinin açıklanmasını istedi.

“NAKDİ DESTEK ALAN HANE SAYISI YÜZDE 69 AZALDI”

İBB'nin 2025 yılı faaliyet raporunda yer alan sosyal yardım verilerine dikkat çeken Birer, tek seferlik nakdi destekten yararlanan hane sayısının önceki yıla göre 333 bin 347'den 104 bin 628'e gerilediğini belirtti.

Yaklaşık yüzde 69'luk düşüş yaşandığını ifade eden Birer, söz konusu yardım kaleminin afet ve kriz desteklerini de kapsadığını hatırlatarak azalmanın nedenlerinin açıklanmasını istedi.

Birer, “İhtiyaç mı azaldı, programın kapsamı mı değişti, destek başka bir kanaldan mı verildi? Bunun başvuru ve ödeme verileriyle açıklanması gerekir” dedi.

“EVLİLİK DESTEĞİNDE YÜZDE 46'LIK DÜŞÜŞ VAR”

Evlilik desteğinden yararlanan çift sayısının 7 bin 533'ten 4 bin 40'a gerilediğini belirten Birer, bu değişimin yaklaşık yüzde 46'lık azalışa karşılık geldiğini söyledi.

Birer, “Evlilik desteğindeki yüzde 46'lık düşüşün hesabını, yuva kurmaya çalışan gençlerimiz adına soruyoruz” ifadelerini kullandı.

Diğer sosyal yardım kalemlerine de değinen Birer, ev eşyası ve giyim desteği kapsamında sunulan hizmet sayısının 14 bin 331'den 4 bin 491'e, yenidoğan destek paketi sayısının ise 40 bin 379'dan 37 bin 568'e düştüğünü kaydetti.

Birer, yardım programlarının kapsamının değişip değişmediğinin ve şartları taşıdığı hâlde başvurusu bekleyen ailelerin sayısının açıklanması gerektiğini vurguladı.

“SOSYAL DESTEK BÜTÇESİNDE 2,7 MİLYAR LİRALIK FARK VAR”

İBB'nin 2025 yılı Performans Programı'nda ayni ve nakdi sosyal destek hizmetleri için yaklaşık 11 milyar 849 milyon lira öngörüldüğünü belirten Birer, faaliyet raporundaki gerçekleşen harcamanın 9 milyar 194 milyon lira olduğunu söyledi.

Başlangıçta öngörülen bütçenin yaklaşık yüzde 78'inin kullanıldığını ifade eden Birer, iki tutar arasında 2 milyar 655 milyon liralık fark bulunduğunu belirtti.

Bu faaliyet başlığının yalnızca doğrudan nakit yardımları kapsamadığını hatırlatan Birer, “Hangi kalemlerde tasarruf yaptınız, hangi hizmetleri değiştirdiniz, hangi işleri ertelediniz? Bu farkın hesabını kendi performans hedefleriniz üzerinden verir misiniz?” diye sordu.

“ENGELLİLERE YÖNELİK PROGRAMDA İLK ALTI AYLIK GERÇEKLEŞME YÜZDE 7”

2026 yılının ilk altı aylık mali verilerini de değerlendiren Birer, İBB'nin Yoksullukla Mücadele ve Sosyal Yardımlaşma programına yaklaşık 12 milyar 711 milyon lira bütçe ayırdığını, haziran sonu itibarıyla harcamanın 3 milyar 887 milyon lira seviyesinde kaldığını söyledi.

Bu programda bütçe gerçekleşme oranının yüzde 31 olduğunu belirten Birer, aynı dönemde belediyenin genel bütçe gerçekleşmesinin yüzde 29 olduğunu ifade etti.

Engellilerin Toplumsal Hayata Katılımı ve Özel Eğitim programında ilk altı aylık bütçe gerçekleşmesinin yüzde 7, Şehit Yakını ve Gaziler programında ise yüzde 11 olduğunu aktaran Birer, kasım ayı itibarıyla güncel harcama ve hizmet verilerinin Meclise sunulmasını istedi.

“100 BİN ANNE ADAYINA VERİLEN SÖZÜN AKIBETİ NE OLDU?”

İBB yönetiminin seçim döneminde açıkladığı sosyal yardım vaatlerini de gündeme getiren Birer, 2024 yılında 100 bin anne adayına beslenme paketi sözü verildiğini, Ekim 2026'da ise 2027 yılı için 50 bin anne adayını kapsayan yeni bir hedef açıklandığını söyledi.

Birer, “2024'te söz verdiğiniz 100 bin anne adayına hangi tarihte, kaç paket ulaştırdınız?” sorusunu yöneltti.

Tek asgari ücretle geçinen ailelere yıllık 10 bin lira pazar desteği vaat edildiğini de hatırlatan Birer, Nisan 2026'da başvuruları açılan desteğin hane başına tek seferlik 2 bin 500 lira olarak açıklandığını, 2027 yılı için duyurulan tutarın ise 5 bin lira olduğunu belirtti.

Birer, vaat edilen yıllık desteğin hangi ödeme takvimiyle karşılanacağının açıklanmasını istedi.

“2027 İÇİN 28,5 MİLYAR LİRALIK AİLE DESTEĞİ AÇIKLANDI”

İBB yönetiminin 2027 yılı için yaklaşık 28,5 milyar liralık aile desteği açıkladığını, eğitim paketiyle birlikte duyurulan toplam tutarın 37,2 milyar liraya ulaştığını belirten Birer, açıklanan kaynakların program bazında ayrıntılandırılması çağrısında bulundu.

2026 yılında İstanbulkart desteğiyle 230 bin 71 haneye ulaşıldığının açıklandığını, 2027 yılı için ise 200 bin haneye kaynak ayrıldığını ifade eden Birer, iki rakamın aynı yararlanıcı tanımına dayanıp dayanmadığının açıklanmasını istedi.

Emeklilere yönelik 2027 yılı için duyurulan yıllık 24 bin liralık kira desteğinin aylık karşılığının 2 bin lira olduğunu hatırlatan Birer, desteğin kaç emekliyi kapsayacağının ve ödeme takviminin kamuoyuyla paylaşılması gerektiğini söyledi.

SAYIŞTAY'IN 2,7 MİLYAR LİRALIK SOSYAL YARDIM ÖDEMESİNE İLİŞKİN BULGUSUNU GÜNDEME GETİRDİ

Konuşmasında 2025 yılı Sayıştay denetim raporuna da değinen Birer, raporun 90 numaralı bulgusunda sosyal yardım ödemelerinin aracılık hizmetine ilişkin tespitler bulunduğunu belirtti.

Birer, 2025 yılında 2 milyar 725 milyon lirayı aşan nakdi yardımın ödeme ve aracılık hizmetinin ihale yapılmadan BELBİM ve özel bir banka üzerinden protokolle yürütüldüğünü, hak sahiplerince aynı gün çekilmeyen tutarların değerlendirilmesi sonucunda BELBİM'in yaklaşık 17 milyon 635 bin lira faiz geliri elde ettiğinin raporda belirtildiğini aktardı.

İBB yönetiminin ödeme modelinin güvenli ve izlenebilir olduğunu savunduğunu hatırlatan Birer, Sayıştay'ın ise belediye şirketi üzerinden hizmet sunulmasının rekabet yükümlülüğünü ortadan kaldırmadığı yönünde değerlendirme yaptığını ifade etti.

Önceki yılın aynı konudaki bulgusunun izleme tablosunda “Yerine Getirilmedi” olarak kaydedildiğini belirten Birer, “Sayıştay aynı ödeme yöntemi için yeniden uyardı. İBB yönetimi, bu uyarıyı niçin yerine getirmediğini İstanbul'a açıklamak zorundadır” dedi.

“SOSYAL YARDIMLARDA İLK ÜÇ SIRADA AK PARTİLİ BELEDİYELER VAR”

İstanbul'daki 39 ilçe belediyesinin 2027 yılı bütçelerini de değerlendiren Birer, sosyal yardımları da kapsayan cari transferlere ayrılan bütçe payı bakımından ilk üç sırada AK Partili belediyelerin bulunduğunu, ilk 10 belediyenin ise 7'sinin AK Parti yönetiminde olduğunu söyledi.

Birer, Pendik Belediyesinin bütçesinin yüzde 7,76'sını, Ümraniye Belediyesinin yüzde 6,70'ini ve Tuzla Belediyesinin yüzde 5,05'ini cari transferlere ayırdığını belirtti.

AK Parti döneminde İBB tarafından yürütülen sosyal yardım uygulamalarına da değinen Birer, 2018 yılında sosyal destek kartıyla 149 bin 251 aileye, eğitim yardımlarıyla 89 bin 574 öğrenciye ulaşıldığını hatırlattı.

İBB YÖNETİMİNE ÜÇ SOMUT ÖNERİ

Konuşmasının sonunda sosyal yardımların şeffaflığı ve etkinliğine ilişkin üç öneri sunan Birer, her üç ayda bir sosyal yardım sonuç tablosu yayımlanmasını istedi.

Bu tabloda programların bütçeleri, gerçekleşen harcamaları, başvuru sayıları, kabul ve ret kararları ile bekleyen dosyaların yer alması gerektiğini belirten Birer, yararlanıcı sayılarının ve ilçe bazlı dağılımların da kişisel veriler korunarak açıklanmasını önerdi.

İkinci önerisinde başvuru sonuçlarının ve ödeme takvimlerinin vatandaşların erişimine açılmasını isteyen Birer, üçüncü önerisinde ise Sayıştay'ın ödeme ve aracılık hizmetine ilişkin bulgusu için takvimli bir düzeltme planı hazırlanması çağrısında bulundu.

Birer, söz konusu konuları iki ayrı soru önergesiyle İBB yönetimine ileteceklerini belirterek, “Cevapsız kalan her başvurunun, yerine getirilmeyen her sözün ve açıklanmayan her harcamanın hesabını sormaya devam edeceğiz. İstanbul'un hakkını İstanbul adına savunacağız” ifadelerini kullandı.