Türkiye'nin deprem verileri bilim dünyasında

ODTÜ Deprem Mühendisliği Araştırma Merkezi ve Başbakanlık Türkiye Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı, Türkiye'de 1976'dan beri kaydedilen 2 bin 996 deprem ve 4 bin 607 deprem hareketi kaydına ait bilimsel veriyi, internet üzerinden ulusal ve uluslararası araştırmacıların hizmetine sundu.

TÜBİTAK desteğiyle dört yılda tamamlanan çalışma, Türkiye'deki 240'ı aşkın istasyonun kaydettiği deprem ivmelerinin sürekli izlenmesini sağlıyor.

Sistem, Türkiye deprem tehlikesi haritasının yenilenebilmesi için gereken güvenilir verilere ait bilimsel alt yapıyı sağlayarak, sismik tehlikeye bağlı oluşturulacak risk politikalarının daha gerçekçi temellere oturtulabilmesinde önemli bir rol oynayacak.

AA muhabirine bilgi veren ODTÜ İnşaat Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Sinan Akkar, Başbakanlık Türkiye Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı ile birlikte TÜBİTAK desteğiyle dört yıl önce başlattıkları ''Ulusal Kuvvetli Yer Hareketi Kayıt Şebekesi Veri Tabanının Uluslararası Ölçütlere Göre Derlenmesi'' isimli projelerini geçen yılın sonunda tamamladıklarını bildirdi.

Projelerinde Türkiye'de 1976'den bu yana 240'ı aşan kuvvetli yer hareketi istasyonu tarafından alınan 2 bin 996 deprem ve 4 bin 607 ivme kaydının derlendiğini bildiren Akkar, bu kayıtları alan istasyonların zemin özelliklerinin belirlendiğini ve sonrasında bu veritabanının internet ortamında araştırmacıların kullanıma sunulduğunu belirtti.

Çalışmalarından önce, pek çok istasyona ait jeolojik ve geoteknik verinin eksik veya hiç olmadığını, bu istasyonların kaydettiği yer hareketlerinin tutarlı bir şekilde derlenemediğini anlatan Akkar, bu nedenle Türkiye'de deprem tehlikesiyle ilgili önceki çalışmaların kısmen bazı varsayımlara dayandırıldığını söyledi.

''VERİLERE ANINDA ULAŞILABİLİYOR''

Doç. Dr. Akkar, projeleri sonunda Türkiye'de yaklaşık son 35 yıllık depremlere ait tüm verilerinin, ''http://daphne.deprem.gov.tr'' adresi üzerinden ulusal ve uluslararası araştırmacıların hizmetine sunulduğunu bildirdi.

Veritabanında Türkiye kuvvetli yer hareketi şebekesinin kaydettiği depremlerin ana ve artçı şok kayıtlarıyla ilgili tüm ivme kayıtlarının birçok parametreye göre aranabildiğini anlatan Akkar, şöyle devam etti:

''Sistemimiz, geçmişte oluşmuş bir depreme ait tüm kayıtları gösterebildiği gibi, bir istasyon tarafından kaydedilen tüm depremlere ait verileri de anında gösterebiliyor.

Bu kayıtlar, veri otomasyon sayesinde Başkanlığın merkezine geliyor ve merkezde belli temel işlemlere tabii tutulduktan sonra araştırmacıların kullanımına hazır hale getiriliyor. Bu verileri, depremle ilgili çalışmalar yapan deprem mühendisleri, sismologlar veya diğer ilgili araştırmacılar yeni projeleri için kullanabilecek.''

''DAHA GÜVENİLİR VERİLER KULLANILACAK''

Akkar, çalışmalarından sonra kuvvetli yer hareketi istasyonlarına bağlı zemin parametrelerinin ve ivme kayıtlarının tutarlı bir şekilde çalışıldığını bunun sonucunda da bu konularla ilgili daha önce kısmen de olsa yapılan varsayımların pek çoğuna gerek kalmadığını belirtti.

Yer hareketi parametreleri için tahmin denklemleri hesaplandığını dile getiren Akkar, ''Proje sonucu Türkiye'nin deprem tehlikesi haritası ve sismik tehlike politikalarının yenilenmeleri veya geliştirilmeleri sırasında çok daha güvenilir bir kuvvetli yer hareketi veri tabanını kullanılabilecek. Sistem, istasyonlara GSM operatörleri vasıtasıyla ulaşımı da mümkün kılıyor. Bu da kayıtların çok kısa sürede kesintisiz, ana merkeze ulaşmasını sağlıyor'' diye konuştu.

ELAZIĞ'DAKİ DEPREM VERİLERİ ULUSLARARASI BİLİM KAMUOYUNDA

Sistemin ilk kez Elazığ'da 8 Martta meydana gelen depremde denendiğini bildiren Akkar, sistem kullanılarak Başbakanlık Türkiye Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı ile ortaklaşa Elazığ depreminin ivme kayıtlarıyla ilgili bilimsel verileri içeren bir rapor hazırladıklarını bildirdi.

Akkar, bu raporun depremle ilgili çalışan pek çok ulusal ve uluslararası araştırmacılara ODTÜ Deprem Mühendisliği Araştırma Merkezi vasıtasıyla gönderildiğini belirterek, ''Son deprem ivme kayıtlarını işleyerek depremden yaklaşık iki gün sonra pek çok bilim insanına gönderdik. Bu performans, uluslararası alanda deprem çalışmalarında ileriye gitmiş ülkelerin eriştiği performansa eşdeğerdir'' dedi.